Σταχτοχελίδονο

Σχετικά

Το Σταχτοχελίδονο είναι ένα μεσαίου μεγέθους, αεροδυναμικό πουλί, γνωστό για την σχεδόν συνεχή πτήση του. Είναι εξαιρετικά προσαρμοσμένο στην εναέρια ζωή, τρώγοντας, πίνουν, ακόμα και ζευγαρώνοντας και κοιμώμενο εν πτήσει. Έχει μακριά, δρεπανοειδή φτερά και κοντό, διχαλωτό ουραίο. Το πτέρωμά του είναι κυρίως σκούρο καφέ, σχεδόν μαύρο, με μια μικρή ανοιχτόχρωμη κηλίδα στο λαιμό που συχνά δεν είναι ορατή από απόσταση.

Μέγεθος και διάρκεια ζωής

Μήκος

16-17 εκατοστά

Άνοιγμα φτερών

40-44 εκατοστά

Βάρος

36-50 γραμμάρια

Διάρκεια ζωής

Μέχρι 21 χρόνια

Διατροφή

Μικρά ιπτάμενα έντομα και αράχνες (αεροπλανκτόν)

Σωματικά χαρακτηριστικά

Φτέρωμα

Σκούρο καφέ, σχεδόν μαύρο, με ελαφρώς πιο ανοιχτόχρωμη κηλίδα στο λαιμό/μπροστινό μέρος του λαιμού. Το πτέρωμα είναι μεταλλικό και σχίζει τον αέρα κατά την πτήση. Τα φτερά είναι μακριά και αιχμηρά, ενώ η ουρά είναι κοντή και διχαλωτή.

Σχήμα ράμφους

Μικρό, τριγωνικό ράμφος, ευρύ άνοιγμα στόματος για τη σύλληψη εντόμων εν πτήσει.

Χρώμα ματιών

Σκούρα καστανά μάτια.

Χρώμα ποδιών

Σκούρα, σχεδόν μαύρα πόδια. Τα πόδια είναι πολύ κοντά και έχουν και τα τέσσερα δάχτυλα στραμμένα προς τα εμπρός (πτητικά πόδια), κατάλληλα για προσκόλληση σε κάθετες επιφάνειες, αλλά όχι για περπάτημα.

Διακριτικά γνωρίσματα

Μακριά, δρεπανοειδή φτερά, σκούρο πτέρωμα, ταχύτατη και ευέλικτη πτήση, χαρακτηριστική, διαπεραστική κραυγή. Η μικρή, ανοιχτόχρωμη κηλίδα στο λαιμό είναι το μόνο πιο ανοιχτόχρωμο χαρακτηριστικό, συχνά δύσκολο να διακριθεί.

Εμφάνιση νεαρού

Τα νεαρά σταχτοχελίδονα μοιάζουν με τα ενήλικα, αλλά έχουν συχνά πιο αχνή, λευκωπή κηλίδα στο λαιμό και πιο εμφανείς λευκές άκρες στα φτερά τους, δίνοντάς τους μια πιο 'λεπτή' εμφάνιση.

Εποχιακές αλλαγές

Δεν παρουσιάζουν εποχιακές αλλαγές στο πτέρωμα. Το πτέρωμά τους παραμένει σταθερό καθ' όλη τη διάρκεια του έτους.

Φυλετικός διμορφισμός

Δεν υπάρχει εμφανής σεξουαλικός διμορφισμός. Τα αρσενικά και τα θηλυκά είναι πανομοιότυπα στην εμφάνιση.

Πώς να αναγνωρίσετε

1. 1

   Μορφή και μέγεθος

   Μεσσαίου μεγέθους πουλί (16-17 εκ.) με μακρά, στενά, δρεπανοειδή φτερά. Μοιάζει με ένα βέλος που πετά.

2. 2

   Πτέρωμα

   Εντελώς σκούρο καφέ, σχεδόν μαύρο, με εξαίρεση μια μικρή, αχνή, λευκωπή κηλίδα στο λαιμό, η οποία συχνά δεν είναι ορατή.

3. 3

   Πτήση

   Γρήγορη, ευέλικτη, δυνατή και συνεχής. Πετά με γρήγορα χτυπήματα φτερών και μακρές αερογλιστρήσεις. Σπάνια προσγειώνεται, εκτός από τη φωλιά.

4. 4

   Φωνή

   Χαρακτηριστική, διαπεραστική κραυγή "σρίιι-σρίιι" ή "σσσιιι-σσσιιιι", που ακούγεται ιδιαίτερα όταν πετούν σε ομάδες, ειδικά πριν το σούρουπο.

5. 5

   Συμπεριφορά

   Συχνά παρατηρούνται να πετούν σε μεγάλα κοπάδια γύρω από κτίρια, φωνάζοντας δυνατά. Αποφεύγουν να προσγειώνονται στο έδαφος.

Βιότοπος και κατανομή

Βιόμοι

Αστικά και αγροτικά περιβάλλοντα, βραχώδεις περιοχές, δάση (όπου υπάρχουν κτίρια ή βράχοι για φωλεοποίηση).

Γεωγραφική εξάπλωση

Αναπαράγεται στην Ευρώπη και την Ασία, βόρεια της Σαχάρας, και μεταναστεύει στην υποσαχάρια Αφρική για τον χειμώνα.

Υψομετρικό εύρος

Από το επίπεδο της θάλασσας έως και 3.000 μέτρα, ειδικά σε περιοχές με ανθρώπινες κατασκευές για φωλεοποίηση.

Προτιμώμενα περιβάλλοντα

Αστικές περιοχές, πόλεις, χωριά, παλιά κτίρια, καμπαναριά, βραχώδεις σχισμές και, πιο πρόσφατα, ειδικά κατασκευασμένα κουτιά φωλιών. Προτιμούν περιοχές με άφθονο αεροπλανκτόν.

Συμπεριφορά

Χρόνος δραστηριότητας

Ημερόβια, αν και είναι γνωστό ότι περνούν ολόκληρες νύχτες στον αέρα σε μεγάλα υψόμετρα, ενδεχομένως ξεκουράζονται ή κοιμούνται.

Διατροφικές συνήθειες

Τρέφονται αποκλειστικά εν πτήσει, συλλαμβάνοντας μικρά ιπτάμενα έντομα (μυρμήγκια, σκαθάρια, κουνούπια, αφίδες) και αράχνες (αεροπλανκτόν). Σχηματίζουν "μπάλες τροφής" στο λαιμό τους για να μεταφέρουν στους νεοσσούς.

Κοινωνική συμπεριφορά

Κοινωνικά πουλιά, σχηματίζουν μεγάλες αποικίες αναπαραγωγής και κινούνται συχνά σε κοπάδια. Η παρουσία πολλών σταχτοχελίδονων που πετούν μαζί αποτελεί κοινή εικόνα στις πόλεις κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Πρότυπο πτήσης

Εξαιρετικά γρήγορη και ευέλικτη πτήση με δυνατά φτερουγίσματα και συχνά γλιστρήματα. Πετούν σε μεγάλα ύψη και καλύπτουν μεγάλες αποστάσεις. Είναι γνωστά για την ικανότητά τους να περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους στον αέρα.

Μετανάστευση

Είναι μεταναστευτικά πουλιά μεγάλων αποστάσεων. Καλοπερνούν στην Ευρώπη και την Ασία και μεταναστεύουν στην υποσαχάρια Αφρική για τον χειμώνα, διανύοντας χιλιάδες χιλιόμετρα.

Τοπικότητα

Δεν είναι ιδιαίτερα εδαφικά στους χώρους αναζήτησης τροφής, αλλά γίνονται προστατευτικά γύρω από τις φωλιές τους κατά την αναπαραγωγική περίοδο.

Αναπαραγωγή

Εποχή αναπαραγωγής

Τέλη Μαΐου έως αρχές Αυγούστου.

Συνήθειες φωλεοποίησης

Φωλιάζουν σε αποικίες, κυρίως σε σχισμές και τρύπες σε κτίρια (κερματισμούς σοφίτας, κάτω από κεραμίδια, σε αεραγωγούς) και σε βράχους. Η φωλιά κατασκευάζεται από υλικό που συλλέγεται εν πτήσει (φτερά, φυτικά υλικά) και συγκολλάται με σάλιο.

Μέγεθος γέννας

Συνήθως 2-3 αυγά.

Περιγραφή αυγού

2-3 κάτασπρα, ωοειδή αυγά, χωρίς σημάδια, σχετικά μικρά για το μέγεθος του πουλιού.

Περίοδος επώασης

19-20 ημέρες.

Περίοδος εκκόλαψης

38-56 ημέρες (πολύ μεγάλη περίοδος λόγω της ανάγκης για πλήρη ανάπτυξη των φτερών πριν την πρώτη πτήση).

Γονική φροντίδα

Και οι δύο γονείς επωάζουν τα αυγά και φροντίζουν τους νεοσσούς, τους οποίους ταΐζουν με "μπάλες τροφής" που αποτελούνται από συμπιεσμένα έντομα.

Πού θα το βρείτε

Συμβουλές πεδίου

1. Κοιτάξτε ψηλά. Τα σταχτοχελίδονα πετούν συχνά σε μεγάλα ύψη. Ψάξτε για ταχύτατες, σκούρες σιλουέτες με δρεπανοειδή φτερά στον ουρανό.
2. Ακολουθήστε τον ήχο. Η χαρακτηριστική τους κραυγή είναι έντονη και ακούγεται από μακριά. Τα κοπάδια που φωνάζουν συχνά υποδηλώνουν την παρουσία τους.
3. Πρωί και απόγευμα. Είναι πιο δραστήρια τις πρώτες πρωινές και κυρίως τις αργά απογευματινές ώρες, πριν το σούρουπο, όταν επιστρέφουν στις φωλιές τους ή κυνηγούν έντομα.
4. Κοντά σε κτίρια. Θα τα βρείτε συχνά να πετούν γύρω από ψηλά κτίρια με σχισμές, κάτω από κεραμίδια ή σε ειδικά κουτιά φωλιών.

Παρόμοια είδη

Γρήγορα στοιχεία

Αναπαραγωγικός πληθυσμός:

Ευρωπαϊκός πληθυσμός: ~18 εκατομμύρια ζευγάρια (BirdLife International 2021)

Μέγιστη ταχύτητα:

Έως 110 χλμ/ώρα σε πτήση

Χρόνος εν πτήσει:

Μπορούν να περάσουν 10 συνεχόμενους μήνες εν πτήσει χωρίς να προσγειωθούν.

Ύψος πτήσης:

Έχουν καταγραφεί να πετούν σε ύψος έως και 3.000 μέτρων.

Διασκεδαστικά στοιχεία

• Τα Σταχτοχελίδονα μπορούν να κοιμηθούν εν πτήσει, αφήνοντας το ένα ημισφαίριο του εγκεφάλου να ξεκουράζεται ενώ το άλλο παραμένει σε εγρήγορση.
• Το όνομά τους 'Apus' στα λατινικά σημαίνει 'χωρίς πόδια', αναφερόμενο στα πολύ μικρά πόδια τους που δεν είναι κατάλληλα για περπάτημα.
• Έχουν την ικανότητα να επιβραδύνουν τον μεταβολισμό τους και να πέφτουν σε λήθαργο κατά τη διάρκεια περιόδων έλλειψης τροφής ή κακοκαιρίας, μια προσαρμογή που τα βοηθά να επιβιώνουν.
• Ένα σταχτοχελίδονο μπορεί να πετάξει πάνω από 200.000 χιλιόμετρα σε έναν μόνο χρόνο.
• Το 'αεροπλανκτόν' που αποτελεί την τροφή τους, είναι μια πλούσια πηγή πρωτεϊνών και περιλαμβάνει όχι μόνο έντομα αλλά και μικροσκοπικές αράχνες και σπόρους που μεταφέρονται από τον άνεμο.

Επιστημονική ταξινόμηση

Βασίλειο

Ζώα

Συνομοταξία

Χορδωτά

Κλάση

Πτηνά

Τάξη

Στριγόμορφα

Οικογένεια

Αποδίδες

Γένος

Apus

Είδος

Apus apus

Εξερευνήστε το Σταχτοχελίδονο