Βραχοκιρκίνεζο

Σχετικά

Το Βραχοκιρκίνεζο είναι ένα μικρό έως μεσαίου μεγέθους αρπακτικό, ένα από τα πιο κοινά είδη γερακιών στην Ευρώπη και την Ασία. Είναι γνωστό για την ικανότητά του να αιωρείται (hovering) στον αέρα, κυνηγώντας μικρά θηράματα.

Μέγεθος και διάρκεια ζωής

Μήκος

32-39 cm

Άνοιγμα φτερών

65-82 cm

Βάρος

Θηλυκά: 180-340 g, Αρσενικά: 136-252 g

Διάρκεια ζωής

Συνήθως 3-5 χρόνια στην φύση, έως 16 χρόνια σε αιχμαλωσία.

Διατροφή

Κυρίως μικρά θηλαστικά (ποντίκια, χωραφοπόντικες), μεγάλα έντομα (ακρίδες, σκαθάρια), μικρά πουλιά και σαύρες. Η διατροφή του προσαρμόζεται στην διαθεσιμότητα των θηραμάτων.

Σωματικά χαρακτηριστικά

Φτέρωμα

Αρσενικό: Γκριζογάλανο κεφάλι και ουρά με μαύρη τελική ζώνη στην ουρά. Καφεκοκκινωτή ράχη με μαύρες κηλίδες. Κρεμώδες υπογάστριο με σκούρες ραβδώσεις. Θηλυκό και νεαρά: Καφετί κεφάλι και ουρά με σκούρες ραβδώσεις, στην ουρά φέρει πολλές στενές σκούρες λωρίδες. Η ράχη είναι πιο σκούρα καφετιά με πιο έντονες μαύρες κηλίδες.

Σχήμα ράμφους

Γαμψό, σκούρο γκρι με κίτρινη κηλίδα στη βάση (κύρωμα).

Χρώμα ματιών

Σκούρο καφέ, με κίτρινο δακτύλιο γύρω από το μάτι.

Χρώμα ποδιών

Κίτρινο.

Διακριτικά γνωρίσματα

Το χαρακτηριστικό αιωρούμενο πέταγμα (κολπατζώνω), το μέγεθος, και το χρώμα φτερώματος. Τα αρσενικά έχουν γκριζογάλανο κεφάλι και ουρά, ενώ τα θηλυκά καφέ.

Εμφάνιση νεαρού

Μοιάζουν πολύ με τα θηλυκά, με πιο θαμπό χρωματισμό και πιο έντονες σκούρες ραβδώσεις στο κάτω μέρος του σώματος.

Εποχιακές αλλαγές

Δεν υπάρχουν σημαντικές εποχιακές αλλαγές στο φτέρωμα. Το φτέρωμα είναι το ίδιο καθ' όλη τη διάρκεια του έτους.

Φυλετικός διμορφισμός

Έντονος φυλετικός διμορφισμός στο χρώμα του φτερώματος, με τα αρσενικά να έχουν γκριζογάλανο κεφάλι και ουρά, ενώ τα θηλυκά είναι πιο ομοιόμορφα καφετιά. Τα θηλυκά είναι επίσης ελαφρώς μεγαλύτερα.

Πώς να αναγνωρίσετε

1. 1

   Αιωρούμενο πέταγμα (κολπάτζωμα)

   Το πιο χαρακτηριστικό σημάδι. Παρατηρήστε το να μένει ακίνητο στον αέρα με γρήγορα φτεροκοπήματα πριν βουτήξει.

2. 2

   Χρώμα φτερώματος

   Ελέγξτε το χρώμα του κεφαλιού και της ουράς. Γκριζογάλανο σε αρσενικά, καφέ σε θηλυκά και νεαρά.

3. 3

   Μέγεθος

   Μικρό γεράκι, μικρότερο από άλλα αρπακτικά όπως τα γεράκια (Buteo) ή τους κίρκους (Circus).

4. 4

   Κάλεσμα

   Ακούστε το χαρακτηριστικό γρήγορο 'κι-κι-κι-κι-κι'.

Βιότοπος και κατανομή

Βιόμοι

Ευρέως διαδεδομένο σε εύκρατες και υποτροπικές κλιματικές ζώνες.

Γεωγραφική εξάπλωση

Ευρώπη, Ασία, Αφρική. Από τις Βρετανικές Νήσους και την Ιβηρική χερσόνησο ανατολικά μέχρι την Ιαπωνία και την Κορέα, και νότια σε μεγάλο μέρος της Αφρικής.

Υψομετρικό εύρος

Από το επίπεδο της θάλασσας έως και 4.500 μέτρα, ανάλογα με την περιοχή.

Προτιμώμενα περιβάλλοντα

Ανοιχτές περιοχές με αραιά δέντρα, γεωργικές εκτάσεις, λιβάδια, πετρώδεις πλαγιές, αστικές και περιαστικές περιοχές (πάρκα, κτίρια, ερείπια) που παρέχουν θέσεις κουρνιάσματος και φωλεοποίησης, καθώς και αφθονία θηραμάτων.

Συμπεριφορά

Χρόνος δραστηριότητας

Ημερόβιο.

Διατροφικές συνήθειες

Κυνηγάει κυρίως από μεγάλο ύψος, αιωρούμενο (κολπατζάροντας) πάνω από ανοιχτές εκτάσεις, χρησιμοποιώντας την οξεία όρασή του για να εντοπίσει θηράματα στο έδαφος. Μόλις εντοπίσει θήραμα, βουτάει απότομα για να το πιάσει. Κυνηγά επίσης από σταθερή θέση.

Κοινωνική συμπεριφορά

Γενικά μοναχικό κατά τη διάρκεια του κυνηγιού, αλλά μπορεί να συναντηθεί σε μικρές ομάδες κατά τη μετανάστευση ή σε κοινές θέσεις κουρνιάσματος το χειμώνα.

Πρότυπο πτήσης

Χαρακτηρίζεται από γρήγορα, δυνατά φτεροκοπήματα που εναλλάσσονται με μικρές αερολισθήσεις. Το πιο χαρακτηριστικό είναι το αιωρούμενο πέταγμα (hovering) κατά το κυνήγι, όπου παραμένει ακίνητο στον αέρα με γρήγορα φτεροκοπήματα.

Μετανάστευση

Οι πληθυσμοί του Βορρά και της Ανατολικής Ευρώπης είναι μεταναστευτικοί, μετακινούμενοι προς τους θερμότερους νότιους προορισμούς (Νότια Ευρώπη, Αφρική) για το χειμώνα. Οι πληθυσμοί της Νότιας Ευρώπης είναι κυρίως μόνιμοι κάτοικοι, αν και μπορεί να κάνουν μικρές μετακινήσεις.

Τοπικότητα

Κατά την περίοδο αναπαραγωγής είναι εδαφικό, με τα ζευγάρια να υπερασπίζονται την περιοχή φωλεοποίησης και κυνηγιού τους.

Αναπαραγωγή

Εποχή αναπαραγωγής

Απρίλιος – Ιούλιος.

Συνήθειες φωλεοποίησης

Δεν κατασκευάζει τη δική του φωλιά, αλλά χρησιμοποιεί εγκαταλελειμμένες φωλιές άλλων πουλιών (κορακοειδή), κοιλότητες σε βράχους, σχισμές σε κτίρια ή ακόμα και ειδικές φωλιές (κουτιά για φωλιές).

Μέγεθος γέννας

Συνήθως 3-6 αυγά, σπανιότερα έως 8.

Περιγραφή αυγού

3-6 αυγά, λευκά ή υποκίτρινα με καφετιά ή κοκκινωπά στίγματα και κηλίδες.

Περίοδος επώασης

27-29 ημέρες, κυρίως από το θηλυκό.

Περίοδος εκκόλαψης

27-32 ημέρες μετά την εκκόλαψη. Οι νεοσσοί παραμένουν εξαρτημένοι από τους γονείς για τροφή για αρκετές εβδομάδες μετά την απογείωση.

Γονική φροντίδα

Το θηλυκό επωάζει και οι νεοσσοί μένουν στη φωλιά, το αρσενικό φέρνει τροφή. Και οι δύο γονείς τρέφουν τους νεοσσούς μετά την εκκόλαψη. Οι νεοσσοί μένουν εξαρτημένοι από τους γονείς για περίπου ένα μήνα μετά την απογείωση.

Πού θα το βρείτε

Συμβουλές πεδίου

1. Ψάξτε για το αιωρούμενο πέταγμα. Εστιάστε σε ανοιχτές εκτάσεις όπου τα κιρκινέζια συχνά αιωρούνται σε μικρό ύψος, ψάχνοντας για τροφή.
2. Παρατηρήστε ψηλά αντικείμενα. Συχνά χρησιμοποιούν ψηλούς πόλους, καλώδια, δέντρα ή κτίρια ως σημεία παρατήρησης (perches).
3. Ακούστε τα καλέσματά τους. Ειδικά την άνοιξη και το καλοκαίρι, τα καλέσματα τους μπορεί να σας οδηγήσουν στην τοποθεσία τους.

Παρόμοια είδη

Γρήγορα στοιχεία

Μοναδικό κυνήγι:

Το μόνο γεράκι στην Ευρώπη που αιωρείται τακτικά ενώ κυνηγάει.

Διατροφή:

Οι χωραφοπόντικες αποτελούν βασικό στοιχείο της διατροφής του.

Αστική προσαρμογή:

Έχει προσαρμοστεί καλά στις αστικές περιοχές, φωλιάζοντας σε κτίρια.

Οικολογικός ρόλος:

Σημαντικός ρυθμιστής των πληθυσμών μικρών τρωκτικών και εντόμων.

Διασκεδαστικά στοιχεία

• Το Βραχοκιρκίνεζο έχει την ικανότητα να βλέπει υπεριώδης ακτινοβολία (UV), κάτι που το βοηθά να εντοπίζει τα ίχνη ούρων των τρωκτικών, τα οποία αντανακλούν το υπεριώδες φως, αποκαλύπτοντας τις διαδρομές τους.
• Οι Αρχαίοι Έλληνες είχαν ονομάσει το κιρκινέζι «Ιέραξ» και το θεωρούσαν ιερό πουλί.
• Παρά το γεγονός ότι είναι αρπακτικό, είναι σχετικά μικρό και ήπιο, και δεν αποτελεί απειλή για τα κατοικίδια ζώα.
• Μπορεί να παρατείνει τους χρόνους αιώρησης σε ένα σημείο για αρκετά λεπτά, εκμεταλλευόμενο τους ανέμους.

Επιστημονική ταξινόμηση

Βασίλειο

Animalia

Συνομοταξία

Chordata

Κλάση

Aves

Τάξη

Falconiformes

Οικογένεια

Falconidae

Γένος

Falco

Είδος

Falco tinnunculus

Εξερευνήστε το Βραχοκιρκίνεζο