پرندهای دیدید؟ با اپلیکیشن Birdby فوراً آن را شناسایی کنید
باز کردن اپدرباره
سبد اروپایی پرندهای شبگرد و حشرهخوار است که به دلیل استتار عالی و فعالیتهای شبانه، مشاهده آن در طبیعت دشوار است. این پرنده دارای پرهای نرم و طرحدار است که به آن کمک میکند تا در محیطهای طبیعی مانند جنگلها و بوتهزارها به خوبی پنهان شود. صدای خاص و ممتد آن در شبهای تابستان از ویژگیهای بارز این گونه است.
اندازه و طول عمر
- طول
- 24-28 سانتیمتر
- بازشدگی بال
- 52-60 سانتیمتر
- وزن
- 50-100 گرم
- طول عمر
- تا 9 سال در طبیعت
- تغذیه
- حشرهخوار (عمدتاً پروانهها، سوسکها، پشهها و سایر حشرات پرنده)
ویژگیهای ظاهری
- پرها
- پرهای نرم و طرحدار به رنگهای قهوهای، خاکستری، سیاه و نخودی که الگوی استتاری عالی را فراهم میکند. رگههای تیره و لکههای روشن در سراسر بدن دیده میشود. زیرتنه روشنتر با رگههای عرضی تیره است.
- شکل منقار
- منقار بسیار کوچک و پهن با دهانی بسیار بزرگ که برای شکار حشرات در پرواز مناسب است. رنگ منقار تیره است.
- رنگ چشم
- چشمان بزرگ و تیره، معمولاً قهوهای تیره یا سیاه، که برای دید در شب سازگار شدهاند.
- رنگ پا
- پاها بسیار کوتاه و به رنگ قهوهای مایل به خاکستری یا صورتی کمرنگ.
- ویژگیهای متمایز
- سر پهن و تخت، چشمان بزرگ، دهان بسیار بزرگ، بالهای بلند و نوکتیز، دم نسبتاً بلند. در پرواز، بالهای بلند و باریک با حرکات نرم و بیصدا مشخصه آن است. در حالت استراحت، به صورت افقی روی شاخه یا زمین مینشیند و با محیط اطراف کاملاً ترکیب میشود.
- ظاهر نابالغ
- پرندگان جوان شبیه مادهها هستند اما پرهایشان کمی کدرتر و با طرحهای کمتر مشخص است. لکههای سفید در بال و دم (در صورت وجود) کوچکتر و کمتر واضح هستند.
- تغییرات فصلی
- تغییرات فصلی در پر و بال این پرنده ناچیز است. پرندگان بالغ در تمام طول سال طرح استتاری خود را حفظ میکنند.
- دوشکلی جنسی
- نرها دارای لکههای سفید مشخص در نوک دو پر بیرونی دم و لکههای سفید در نوک بالها (در پرهای اولیه) هستند که در مادهها این لکهها وجود ندارند یا بسیار کوچک و نخودی رنگ هستند. به طور کلی، نرها کمی روشنتر و با کنتراست بیشتری در طرح پرها دیده میشوند.
شناسایی
- 1
صدا
مهمترین راه شناسایی، آواز ممتد و لرزان 'چورینگ' آن در شبهای تابستان است. این صدا بسیار خاص و قابل تشخیص است.
- 2
شکل بدن و پرواز
در پرواز، بالهای بلند و نوکتیز، دم نسبتاً بلند و پرواز نرم و بیصدای آن مشخصه است. در حالت استراحت، شکل تخت سر و بدن و استتار عالی آن را از سایر پرندگان متمایز میکند.
- 3
لکههای سفید (در نر)
در نرها، لکههای سفید مشخص در نوک دو پر بیرونی دم و لکههای سفید در نوک بالها (در پرهای اولیه) در پرواز قابل مشاهده است.
- 4
فعالیت شبانه
این پرنده عمدتاً در شب فعال است و در طول روز به خوبی استتار میکند. مشاهده آن در روز بسیار دشوار است.
زیستگاه و گسترش
- زیستبومها
- جنگلهای باز، بوتهزارها، مناطق حاشیهای جنگل، مراتع خشک، تپههای شنی با پوشش گیاهی، مناطق کشاورزی متروکه، و گاهی پارکها و باغهای بزرگ.
- محدوده جغرافیایی
- بخشهای وسیعی از اروپا و آسیا (از جمله ایران) و شمال آفریقا. این پرنده مهاجر است و زمستانها را در آفریقای زیر صحرا میگذراند.
- محدوده ارتفاعی
- از سطح دریا تا ارتفاعات متوسط (معمولاً زیر 2000 متر)، اما در برخی مناطق تا 3000 متر نیز مشاهده شده است.
- محیطهای مورد علاقه
- مناطقی با ترکیبی از درختان پراکنده، بوتهها و فضاهای باز برای شکار حشرات. خاکهای شنی یا ماسهای برای لانهسازی ترجیح داده میشود.
رفتار
- زمان فعالیت
- شبگرد (Nocturnal) و گرگ و میشگرد (Crepuscular). در طول روز استراحت میکند و در شب فعال میشود.
- عادات تغذیه
- کاملاً حشرهخوار است و حشرات پرنده را در حین پرواز شکار میکند. فعالیت اصلی آن در گرگ و میش غروب و سحر و در طول شب است. با دهان باز پرواز میکند و حشرات را به دام میاندازد. گاهی اوقات از روی زمین یا شاخهها نیز حشرات را میگیرد.
- رفتار اجتماعی
- عمدتاً انفرادی یا جفتی است. در طول مهاجرت ممکن است در گروههای کوچک دیده شود، اما معمولاً به صورت پراکنده پرواز میکنند. در طول روز به خوبی استتار کرده و بیحرکت میماند.
- الگوی پرواز
- پروازی نرم، بیصدا و موجدار دارد. بالزدنهای سریع و کوتاه با سر خوردنهای طولانی همراه است. در حین شکار، پرواز آن بسیار مانورپذیر و چابک است.
- الگوی مهاجرت
- مهاجر دوربرد است. جمعیتهای اروپایی و آسیایی در پاییز به آفریقای زیر صحرا مهاجرت میکنند و در بهار به مناطق زادآوری خود بازمیگردند. مهاجرت عمدتاً در شب انجام میشود.
- قلمروگرایی
- نرها در فصل تولید مثل قلمروطلب هستند و با آواز خواندن و نمایشهای پروازی از قلمرو خود دفاع میکنند.
آواز و فراخوان
- آواز
- آواز نر یک صدای ممتد، لرزان و مکانیکی است که شبیه به صدای موتور یا چرخ خیاطی است و به آن 'چورینگ' (churring) میگویند. این صدا میتواند برای مدت طولانی (چند دقیقه) بدون وقفه ادامه یابد و از فاصله دور شنیده شود. زیر و بم صدا ممکن است کمی تغییر کند.
- فراخوان
- علاوه بر آواز 'چورینگ'، دارای یک صدای 'کوئیک' (quick) یا 'ویک' (wick' ) کوتاه و تیز است که معمولاً در پرواز یا هنگام هشدار شنیده میشود. مادهها نیز ممکن است صدای 'کوئیک' ضعیفتری داشته باشند.
- چه زمانی صدا میدهد
- عمدتاً در شب، به ویژه در گرگ و میش غروب و سحر، و در طول شبهای مهتابی در فصل تولید مثل (اواخر بهار و تابستان) آواز میخواند.
تولید مثل
- فصل تولید مثل
- اواخر بهار تا اواسط تابستان (معمولاً از ماه مه تا جولای).
- عادات لانهسازی
- لانهای نمیسازد. تخمها مستقیماً روی زمین برهنه یا در میان برگهای خشک، زیر بوتهها یا در کنار تنه درختان گذاشته میشوند. مکان لانهسازی معمولاً در مناطق خشک و شنی با پوشش گیاهی پراکنده است.
- تعداد تخم
- معمولاً 2 تخم.
- توصیف تخم
- معمولاً 2 تخم بیضی شکل، به رنگ سفید مایل به کرم یا خاکستری روشن با لکهها و رگههای قهوهای تیره، خاکستری یا بنفش. تخمها به خوبی با محیط اطراف استتار میشوند.
- دوره جوجهکشی
- 17-21 روز، عمدتاً توسط ماده انجام میشود، اما نر نیز ممکن است کمک کند.
- دوره ترک لانه
- جوجهها پس از 16-17 روز از تخم بیرون میآیند و پس از حدود 16-19 روز دیگر قادر به پرواز میشوند. والدین هر دو از جوجهها مراقبت میکنند.
- مراقبت والدین
- هر دو والدین در مراقبت از تخمها و جوجهها نقش دارند. ماده بیشتر روی تخمها میخوابد و نر غذا میآورد. در صورت تهدید، پرنده بالغ ممکن است برای منحرف کردن شکارچیان، خود را زخمی نشان دهد.
کجا پیدا میشود
جنگلهای باز و بوتهزارها
مناطقی با درختان پراکنده، بوتهها و فضاهای باز، به ویژه در حاشیه جنگلها و مناطق خشک.
مراتع خشک و تپههای شنی
مناطقی با پوشش گیاهی کم و خاک شنی یا ماسهای که برای لانهسازی مناسب است.
پارکها و باغهای بزرگ
در برخی مناطق، ممکن است در پارکهای بزرگ و باغهایی با پوشش گیاهی مناسب نیز یافت شود.
نکات میدانی
- گوش دادن به صدا. بهترین راه برای یافتن سبد، گوش دادن به آواز 'چورینگ' آن در شبهای آرام تابستان است. این صدا میتواند شما را به سمت پرنده هدایت کند.
- استفاده از چراغ قوه (با احتیاط). در شب، با استفاده از یک چراغ قوه با نور قرمز (برای جلوگیری از آزار پرنده) میتوانید به آرامی به دنبال آن بگردید. اغلب روی زمین یا شاخههای افقی مینشیند.
- جستجو در گرگ و میش. در زمان گرگ و میش غروب و سحر، زمانی که پرنده فعال میشود، شانس بیشتری برای مشاهده آن در حال پرواز دارید.
- صبوری و استتار. در طول روز، به دلیل استتار عالی، یافتن آن بسیار دشوار است. باید با دقت و صبوری به دنبال آن در میان برگهای خشک یا روی شاخههای افقی بگردید.
گونههای مشابه
سبد مصری
Caprimulgus aegyptius
سبد مصری کمی بزرگتر و رنگپریدهتر است، با طرحهای کمتر مشخص و رگههای کمتر در پرها. لکههای سفید بال در نر سبد مصری بزرگتر و واضحتر است. صدای 'چورینگ' سبد مصری معمولاً کوتاهتر و با زیر و بم متفاوت است.
سبد گردنسرخ
Caprimulgus ruficollis
سبد گردنسرخ بزرگتر است و دارای یک نوار حنایی مشخص در پشت گردن است که در سبد اروپایی وجود ندارد. لکههای سفید بال در نر سبد گردنسرخ نیز بزرگتر است. صدای آن نیز متفاوت است.
حقایق سریع
- نام رایج:
- سبد اروپایی
- نام علمی:
- Caprimulgus europaeus
- خانواده:
- Caprimulgidae
- وضعیت بقا:
- کمترین نگرانی
- فعالیت:
- شبگرد و گرگ و میشگرد
- رژیم غذایی:
- حشرهخوار
- مهاجرت:
- مهاجر دوربرد
حقایق جالب
- نام 'Nightjar' (سبد شب) به دلیل فعالیت شبانه و صدای خاص آن که شبیه به 'jarring' (صدای خشن و ناهنجار) است، به آن داده شده است.
- در گذشته، مردم بر این باور بودند که این پرنده شیر بزها را میدزدد، به همین دلیل نام علمی آن 'Caprimulgus' به معنای 'شیردوش بز' است.
- دهان بسیار بزرگ سبد به آن اجازه میدهد تا حشرات بزرگ را در حین پرواز به راحتی شکار کند.
- این پرنده دارای یک 'شانه' دندانهدار روی پنجه میانی خود است که تصور میشود برای تمیز کردن پرها یا برداشتن انگلها استفاده میشود.
- سبد اروپایی میتواند در صورت نیاز به خواب زمستانی (تورپور) برود تا انرژی خود را در شرایط نامساعد حفظ کند، اگرچه این پدیده در این گونه کمتر از برخی گونههای دیگر سبد دیده میشود.
ردهبندی علمی
- فرمانرو
- Animalia
- شاخه
- Chordata
- رده
- Aves
- راسته
- Caprimulgiformes
- خانواده
- Caprimulgidae
- سرده
- Caprimulgus
- گونه
- Caprimulgus europaeus
کشف بیشتر درباره سبد اروپایی
هرجا پرندگان را شناسایی کنید
رایگان در iOS، اندروید و وب. شناسایی با عکس و صدا، پایگاه داده کامل گونهها و فهرست شخصی شما.