Vogel gezien? Identificeer hem direct met de Birdby-app
App openenOver de soort
De Buizerd (Buteo buteo) is een middelgrote roofvogel die wijdverspreid is in Europa en Azië. Het is een van de meest voorkomende roofvogels in veel delen van zijn verspreidingsgebied. Kenmerkend is zijn variabele verenkleed, brede vleugels en korte staart. Hij staat bekend om zijn zweefvlucht en het 'bidden' (stilhangen in de lucht) boven open terrein.
Grootte en levensduur
- Lengte
- 40-58 cm
- Spanwijdte
- 100-130 cm
- Gewicht
- 500-1300 g (vrouwtjes zijn gemiddeld zwaarder dan mannetjes)
- Levensduur
- Gemiddeld 8-10 jaar in het wild, maximaal 20-25 jaar
- Voedsel
- Carnivoor (voornamelijk kleine zoogdieren, vogels, reptielen, amfibieën, insecten en aas)
Fysieke kenmerken
- Verenkleed
- Het verenkleed van de Buizerd is extreem variabel, variërend van bijna wit tot zeer donkerbruin, vaak met een gevlekte of gestreepte onderzijde. De meest voorkomende vorm is bruin met een lichtere, gebandeerde onderzijde en een donkere buikvlek. De ondervleugels zijn vaak licht met donkere polsvlekken en een donkere achterrand. De staart is meestal gebandeerd.
- Snavelvorm
- Korte, krachtige, haakvormige snavel, grijszwart van kleur met een gele washuid (cere) aan de basis.
- Oogkleur
- Donkerbruin bij volwassenen, lichter (geelachtig) bij juvenielen.
- Pootkleur
- Geel
- Onderscheidende kenmerken
- Brede, afgeronde vleugels, korte staart, variabele bruine kleur, donkere polsvlekken op de ondervleugels, vaak een donkere buikvlek. Zweeft vaak in cirkels op thermiek.
- Uiterlijk jongen
- Juvenielen lijken sterk op volwassenen, maar hebben vaak een lichtere iris (geelachtig), smallere bandering op de staart en soms een minder duidelijke donkere buikvlek. Hun verenkleed kan ook iets egaler zijn.
- Seizoensveranderingen
- Geen significante seizoensgebonden veranderingen in het verenkleed.
- Geslachtsdimorfisme
- Weinig tot geen verschil in verenkleed tussen mannetjes en vrouwtjes. Vrouwtjes zijn gemiddeld iets groter en zwaarder dan mannetjes.
Hoe herken je
- 1
Vlucht en silhouet
Let op de brede, afgeronde vleugels en de korte staart. Zweeft vaak in cirkels op thermiek, met de vleugels lichtjes in een V-vorm. Kan ook 'bidden'.
- 2
Verenkleed
Zeer variabel, maar zoek naar de combinatie van bruine bovendelen, lichtere onderdelen (vaak met vlekken of strepen), een donkere buikvlek (niet altijd aanwezig) en donkere polsvlekken op de ondervleugels. De staart is meestal gebandeerd.
- 3
Roep
De kenmerkende 'miauw'-achtige roep is een zeer goede indicator, vooral als de vogel niet goed te zien is.
- 4
Gedrag
Vaak zittend op een paal, boom of hooibaal langs open terrein, speurend naar prooi. Ook vaak zwevend boven open velden.
Leefgebied en verspreiding
- Biomen
- Bossen, bosranden, open landschappen met verspreide bomen, landbouwgebieden, heidevelden, moerassen, bergachtige gebieden.
- Verspreidingsgebied
- Wijdverspreid over Europa (met uitzondering van IJsland en delen van Scandinavië), en grote delen van Azië tot aan Japan. Komt ook voor op de Canarische Eilanden en de Azoren.
- Hoogtebereik
- Van zeeniveau tot ongeveer 2500 meter in bergachtige gebieden.
- Voorkeursomgevingen
- Voorkeur voor mozaïeklandschappen met afwisseling van bos (voor nesten) en open terrein (voor jacht). Vaak te vinden langs wegen, waar ze op prooien langs de berm jagen.
Gedrag
- Activiteitstijd
- Diurnaal (dagactief).
- Eetgewoonten
- De Buizerd is een opportunistische jager. Hij jaagt vaak vanaf een zitpost (boom, paal) of vanuit een zweefvlucht. Hij kan ook 'bidden' (stilhangen in de lucht) om prooien te lokaliseren. Het dieet bestaat voornamelijk uit kleine zoogdieren zoals woelmuizen, mollen en jonge konijnen, maar ook vogels (vooral jonge of zieke exemplaren), reptielen, amfibieën, grote insecten en regenwormen. Aas wordt ook gegeten, vooral in de winter.
- Sociaal gedrag
- Meestal solitair of in paren, vooral tijdens het broedseizoen. Buiten het broedseizoen kunnen ze in grotere groepen worden gezien, vooral tijdens de trek of op plaatsen met een overvloed aan voedsel (bijv. aas).
- Vliegpatroon
- Kenmerkende brede, afgeronde vleugels. Zweeft vaak op thermiek in wijde cirkels, met de vleugels lichtjes in een V-vorm gehouden. De vleugelslagen zijn diep en krachtig, maar worden spaarzaam gebruikt. Kan ook 'bidden' (stilhangen in de lucht met snelle vleugelslagen) tijdens het jagen.
- Trekpatroon
- De Buizerd is deels een trekvogel. Populaties in West-Europa zijn vaak standvogels, terwijl populaties in Oost- en Noord-Europa en Azië trekvogels zijn die overwinteren in Zuid-Europa, Afrika en Zuid-Azië. De trek vindt plaats in de herfst (september-november) en het voorjaar (maart-april).
- Territoriaal gedrag
- Broedparen zijn territoriaal en verdedigen hun nestgebied tegen indringers van dezelfde soort.
Zang en geluiden
- Zang
- De Buizerd heeft geen complexe zang. Zijn roep is zijn meest kenmerkende vocalisatie.
- Roep
- De meest kenmerkende roep is een langgerekt, klagend 'miauw'-achtig geluid, vaak omschreven als 'piii-eeeh' of 'kèèè-ah'. Dit geluid wordt zowel in de vlucht als zittend geuit, en dient als contactroep, territoriumroep en alarmroep. Juvenielen bedelen met een vergelijkbaar, maar hoger en scheller geluid.
- Wanneer hij roept
- Het hele jaar door te horen, maar vooral frequent tijdens het broedseizoen en bij territoriumverdediging.
Voortplanting
- Broedseizoen
- Maart tot juli, met de piek van de eierleg in april-mei.
- Nestgewoonten
- Het nest, een stevig platform van takken, wordt gebouwd in hoge bomen (vaak loofbomen, maar ook naaldbomen) aan de rand van een bos of in een solitair staande boom. Het nest wordt vaak jaar na jaar gebruikt en kan worden aangevuld met groene takken en bladeren.
- Legselgrootte
- 2-4 eieren
- Eierbeschrijving
- 2-4 (soms 1-6) eieren, witachtig met roodbruine vlekken en spikkels. Ongeveer 56 x 45 mm groot.
- Broedperiode
- 33-35 dagen, voornamelijk door het vrouwtje, terwijl het mannetje voedsel aanvoert.
- Uitvliegperiode
- 42-50 dagen na het uitkomen. De jongen blijven daarna nog enkele weken afhankelijk van de ouders voor voedsel.
- Ouderlijke zorg
- Beide ouders zorgen voor de jongen. Het vrouwtje broedt en verzorgt de jonge kuikens, terwijl het mannetje jaagt en voedsel aanvoert. Later jagen beide ouders.
Waar te vinden
Bosranden en open velden
De Buizerd jaagt graag in open landschappen en nestelt in de nabijgelegen bossen. Zoek ze op de overgang tussen bos en open terrein.
Langs snelwegen en provinciale wegen
Buizerds gebruiken vaak lantaarnpalen, verkeersborden of bomen langs wegen als uitkijkposten om te jagen op kleine zoogdieren in de berm.
Landbouwgebieden
Vooral in de winter, wanneer velden geploegd zijn of er minder vegetatie is, zijn Buizerds vaak te vinden in agrarische gebieden op zoek naar prooi.
Heidevelden en moerassen
In deze gebieden kunnen ze ook worden waargenomen, vooral als er voldoende bomen zijn om te nestelen of als zitpost te dienen.
Veldtips
- Scan de lucht. Kijk omhoog, vooral op zonnige dagen, naar zwevende roofvogels. Buizerds maken vaak gebruik van thermiek.
- Controleer zitposten. Kijk op hoge punten zoals boomtoppen, lantaarnpalen, hooibalen en verkeersborden langs open terrein.
- Luister naar de roep. De kenmerkende 'miauw'-roep is vaak het eerste teken van de aanwezigheid van een Buizerd.
- Let op 'bidden'. Soms hangt een Buizerd stil in de lucht met snelle vleugelslagen, speurend naar prooi. Dit is een goede identificatietip.
Gelijkende soorten
Ruigpootbuizerd
Buteo lagopus
De Ruigpootbuizerd is over het algemeen lichter van kleur, heeft een duidelijke donkere buikband, een witte staartbasis met een brede donkere eindband, en 'ruige' (bevederde) poten tot aan de tenen. De Buizerd heeft zelden een witte staartbasis en de poten zijn onbevederd.
Wespendief
Pernis apivorus
De Wespendief heeft een slankere kop en nek, een langere staart met twee of drie donkere banden (de Buizerd heeft fijnere, meer regelmatige bandering), en een meer 'valkachtige' vlucht met diepere vleugelslagen. De ondervleugels van de Wespendief zijn vaak lichter en missen de duidelijke donkere polsvlekken van de Buizerd. De Wespendief heeft ook een gele iris.
Arendbuizerd
Buteo rufinus
De Arendbuizerd is groter en forser, heeft vaak een roodbruine staart (ongebruikt bij de Buizerd), en een meer arendachtige uitstraling. De ondervleugels zijn vaak lichter met een donkere achterrand en donkere polsvlekken, maar de algehele indruk is robuuster.
Snelle feiten
- Meest voorkomende roofvogel:
- In veel delen van Europa is de Buizerd de meest algemene roofvogel.
- Variabel verenkleed:
- Geen twee Buizerds zien er precies hetzelfde uit qua kleurpatroon.
- Opportunistische jager:
- Eet een breed scala aan prooien, inclusief aas.
- Zweefvlieger:
- Bekend om zijn elegante zweefvlucht op thermiek.
Leuke weetjes
- De Buizerd is een meester in het benutten van thermiek, waardoor hij urenlang kan zweven zonder veel energie te verbruiken.
- Ondanks zijn naam 'Buizerd', die afgeleid is van 'bussard' (een oude term voor een roofvogel), is hij geen familie van de gieren (vultures), die in het Engels soms ook 'buzzard' worden genoemd.
- In de middeleeuwen werd de Buizerd soms getraind voor de valkerij, hoewel hij minder populair was dan de Valk of Havik.
- De populatie van de Buizerd heeft zich in de afgelopen decennia in veel delen van Europa sterk hersteld na een periode van achteruitgang door vervolging en pesticiden.
Wetenschappelijke classificatie
- Rijk
- Animalia
- Stam
- Chordata
- Klasse
- Aves
- Orde
- Accipitriformes
- Familie
- Accipitridae
- Geslacht
- Buteo
- Soort
- Buteo buteo
Ontdek de Buizerd
Identificeer vogels overal
Gratis op iOS, Android en web. Foto- en geluidsidentificatie, complete soortendatabase en je persoonlijke lijst.