Kokmeeuw

Over de soort

De Kokmeeuw is een middelgrote meeuwensoort, wijdverspreid in Europa en Azië, en een veelvoorkomende verschijning in diverse habitats, van kustgebieden tot stedelijke omgevingen. Kenmerkend is de donkerbruine (vaak zwart lijkende) kop in broedkleed en de opvallende rode snavel en poten. Het is een opportunistische eter en een sociale vogel die vaak in grote kolonies broedt.

Grootte en levensduur

Lengte

37-44 cm

Spanwijdte

90-105 cm

Gewicht

200-350 g

Levensduur

Gemiddeld 10-15 jaar, maximaal 32 jaar

Voedsel

Omnivoor (insecten, wormen, vis, aas, afval, zaden, bessen)

Fysieke kenmerken

Verenkleed

Volwassen vogels in broedkleed hebben een chocoladebruine kop (lijkt vaak zwart), witte hals, borst en buik, grijze rug en bovenvleugels. De vleugelpunten zijn zwart met witte randen. In winterkleed is de kop wit met een donkere vlek achter het oog en een kleinere vlek op de kruin. Juvenielen hebben een bruin gevlekte rug en vleugels, een bruine staartband en een oranje snavel met donkere punt.

Snavelvorm

Relatief slanke, puntige snavel. Rood in broedkleed, oranje-rood met donkere punt in winterkleed en bij juvenielen.

Oogkleur

Donkerbruin met een smalle witte oogring.

Pootkleur

Felrood in broedkleed, oranje-rood in winterkleed en bij juvenielen.

Onderscheidende kenmerken

De donkerbruine kop in broedkleed is zeer kenmerkend. In vlucht zijn de witte voorrand van de vleugel en de zwarte vleugelpunten met witte randen opvallend. De rode snavel en poten zijn ook goede identificatiekenmerken.

Uiterlijk jongen

Juvenielen hebben een bruin gevlekte rug en bovenvleugels, een bruine staartband en een oranje snavel met een donkere punt. De poten zijn oranje-geel. Ze missen de donkere kopkap van de volwassen vogels in broedkleed.

Seizoensveranderingen

Het meest opvallende seizoensverschil is de kopkleur: donkerbruin in broedkleed (maart-juli) en wit met een donkere oorvlek in winterkleed (augustus-februari). De snavel- en pootkleur zijn ook intenser rood in het broedseizoen.

Geslachtsdimorfisme

Geen significant seksueel dimorfisme in verenkleed of grootte. Mannetjes en vrouwtjes zien er identiek uit.

Hoe herken je

1. 1

   Kopkleur (broedkleed)

   Let op de chocoladebruine (vaak zwart lijkende) kop. Dit is het meest onderscheidende kenmerk in het broedseizoen.

2. 2

   Kopkleur (winterkleed)

   Zoek naar een witte kop met een duidelijke donkere vlek achter het oog en een kleinere vlek op de kruin.

3. 3

   Snavel- en pootkleur

   De felrode snavel en poten in broedkleed zijn zeer kenmerkend. In winterkleed zijn ze oranje-rood met een donkere snavelpunt.

4. 4

   Vleugelpatroon in vlucht

   Let op de witte voorrand van de vleugel en de zwarte vleugelpunten met een witte rand. De ondervleugel is wit.

5. 5

   Grootte en bouw

   Een middelgrote meeuw met een relatief slanke bouw en een lichte, wendbare vlucht.

6. 6

   Roep

   De kenmerkende lachende 'kwa-kwa-kwa' roep is vaak een goede indicator, zelfs voordat de vogel is gezien.

Leefgebied en verspreiding

Biomen

Kustgebieden, binnenwateren (meren, rivieren, plassen), moerassen, landbouwgebieden, stedelijke gebieden, parken, havens.

Verspreidingsgebied

Broedt in een groot deel van Europa en Azië, van IJsland en de Britse Eilanden oostwaarts tot in Oost-Siberië en Japan. Overwintert in West- en Zuid-Europa, Noord-Afrika, het Midden-Oosten en Zuid-Azië.

Hoogtebereik

Voornamelijk in laaglanden, maar kan lokaal ook op hogere plateaus voorkomen, vooral tijdens de trek.

Voorkeursomgevingen

Voorkeur voor open wateren met aangrenzende vegetatie voor nestgelegenheid, maar ook zeer adaptief aan menselijke omgevingen zoals steden, vuilnisbelten en havens.

Gedrag

Activiteitstijd

Diurnaal (dagactief).

Eetgewoonten

Zeer opportunistisch. Voedt zich met insecten (vooral vliegen, kevers), wormen, kleine vissen, schaaldieren, aas, afval, zaden, bessen en soms eieren of kuikens van andere vogels. Zoekt voedsel op akkers, graslanden, stranden, vuilnisbelten en in stedelijke gebieden. Volgt vaak ploegende tractoren.

Sociaal gedrag

Zeer sociaal, broedt in grote, dichte kolonies. Vormt buiten het broedseizoen grote zwermen, vaak gemengd met andere meeuwensoorten. Rust en foerageert vaak in groepen.

Vliegpatroon

Lichte, wendbare vlucht met snelle vleugelslagen. Zweeft zelden. Vliegt vaak in grote, losse groepen, vooral tijdens de trek of op foerageerplaatsen.

Trekpatroon

De meeste populaties zijn trekvogels, die in de herfst naar warmere gebieden trekken en in het voorjaar terugkeren naar de broedgebieden. West-Europese populaties zijn deels standvogels of korte-afstandstrekkers. Scandinavische en Oost-Europese vogels trekken verder naar het zuiden en westen.

Territoriaal gedrag

Territoriaal rond het nest tijdens het broedseizoen, maar de kolonies zijn dichtbevolkt. Buiten het broedseizoen niet territoriaal.

Voortplanting

Broedseizoen

April tot juli.

Nestgewoonten

Broedt in dichte kolonies, vaak op eilanden in meren, moerassen of langs de kust. Het nest is een slordige constructie van plantenmateriaal (riet, gras, takjes) op de grond, soms drijvend op watervegetatie.

Legselgrootte

2-4 eieren (meestal 3).

Eierbeschrijving

2-4 eieren, meestal 3. Variabel van kleur, van lichtgroen tot olijfbruin, met donkere vlekken en stippen.

Broedperiode

22-26 dagen, door beide ouders.

Uitvliegperiode

25-35 dagen na uitkomst. De jongen verlaten het nest vaak al na enkele dagen, maar blijven in de buurt en worden gevoerd door de ouders.

Ouderlijke zorg

Beide ouders broeden en zorgen voor de jongen. Ze verdedigen het nest en de jongen fel tegen predatoren.

Waar te vinden

Veldtips

1. Luister naar de roep. De lachende roep is vaak het eerste teken van hun aanwezigheid, vooral in kolonies of bij foeragerende groepen.
2. Observeer in groepen. Kokmeeuwen zijn zeer sociaal en worden zelden alleen gezien. Zoek naar groepen op water, in parken of op akkers.
3. Let op seizoenskleed. Houd rekening met de veranderingen in kopkleur tussen broed- en winterkleed om verwarring te voorkomen.
4. Kijk naar de vlucht. De lichte, wendbare vlucht met snelle vleugelslagen en het opvallende vleugelpatroon zijn goede identificatiekenmerken in de lucht.

Gelijkende soorten

Snelle feiten

Wetenschappelijke naam:

Chroicocephalus ridibundus

Familie:

Laridae

Broedkleed kenmerk:

Chocoladebruine kop

Winterkleed kenmerk:

Witte kop met donkere oorvlek

Snavel/pootkleur:

Rood (broed), oranje-rood (winter)

Dieet:

Omnivoor

Sociale aard:

Zeer sociaal, broedt in kolonies

Trekgedrag:

Deels standvogel, deels trekvogel

Conservation Status:

Niet bedreigd

Leuke weetjes

• De wetenschappelijke naam 'ridibundus' betekent 'lachend', verwijzend naar de kenmerkende roep van de vogel.
• Kokmeeuwen zijn zeer adaptief en hebben zich succesvol aangepast aan stedelijke omgevingen, waar ze vaak profiteren van menselijk afval.
• Ze volgen vaak ploegende tractoren om wormen en insecten te vangen die door de grondbewerking aan de oppervlakte komen.
• In de winter kunnen Kokmeeuwen grote slaapplaatsen vormen, soms met duizenden vogels, vaak op ondiep water of op daken.
• De Kokmeeuw is een van de meest voorkomende meeuwensoorten in Europa en speelt een belangrijke rol in veel ecosystemen als opruimer en predator.

Wetenschappelijke classificatie

Rijk

Animalia

Stam

Chordata

Klasse

Aves

Orde

Charadriiformes

Familie

Laridae

Geslacht

Chroicocephalus

Soort

Chroicocephalus ridibundus

Ontdek de Kokmeeuw