Vogel gezien? Identificeer hem direct met de Birdby-app
App openenOver de soort
De Zeearend, ook bekend als de Witstaartzeearend, is een van de grootste roofvogels ter wereld en de grootste arend van Europa. Het is een imposante verschijning met brede vleugels en een krachtige bouw. Deze soort is een succesvol voorbeeld van natuurbehoud en heeft zich in veel delen van Europa, waaronder Nederland, opnieuw gevestigd na ernstige achteruitgang.
Grootte en levensduur
- Lengte
- 69-92 cm
- Spanwijdte
- 190-240 cm
- Gewicht
- 3.1-7.5 kg (vrouwtjes zijn groter en zwaarder dan mannetjes)
- Levensduur
- Gemiddeld 20-25 jaar in het wild, met uitschieters tot meer dan 30 jaar.
- Voedsel
- Carnivoor. Voornamelijk vis, watervogels (eenden, ganzen, futen), kleine zoogdieren en aas. Het dieet is opportunistisch en varieert met het aanbod.
Fysieke kenmerken
- Verenkleed
- Volwassen vogels hebben een overwegend donkerbruin lichaam met een opvallende, helderwitte staart. De kop en nek zijn lichter bruin, vaak met een goudbruine tint. De vleugels zijn breed en donker. Juveniele vogels zijn donkerder, met een donkere staart die onregelmatig wit gevlekt kan zijn en een donkere snavel. De witte staart ontwikkelt zich geleidelijk over meerdere jaren.
- Snavelvorm
- Grote, krachtige, haakvormige snavel. Bij volwassen vogels is deze heldergeel; bij juvenielen is de snavel donkerder, vaak grijsachtig of zwartachtig, en wordt deze geleidelijk geel.
- Oogkleur
- Volwassen vogels hebben heldergele irissen. Juvenielen hebben donkerbruine irissen die geleidelijk lichter worden met de leeftijd.
- Pootkleur
- Geel, met krachtige klauwen.
- Onderscheidende kenmerken
- Grootte, brede 'deurplank'-achtige vleugels, wigvormige witte staart (bij volwassenen), grote gele snavel en gele poten. In vlucht zijn de lange, rechte vleugels en de korte, wigvormige staart kenmerkend. De kop steekt relatief ver naar voren uit, en de staart is kort.
- Uiterlijk jongen
- Jonge Zeearenden zijn donkerder bruin dan volwassenen, met een donkere, vaak onregelmatig wit gevlekte staart. De snavel is donkergrijs tot zwart en de ogen zijn donkerbruin. Het duurt 5-6 jaar voordat ze het volledige volwassen verenkleed met de kenmerkende witte staart en gele snavel hebben.
- Seizoensveranderingen
- Geen significante seizoensgebonden veranderingen in verenkleed. Het verenkleed verandert wel met de leeftijd (juveniel naar volwassen).
- Geslachtsdimorfisme
- Vrouwtjes zijn significant groter en zwaarder dan mannetjes, maar de verenkleedverschillen zijn minimaal. Beide geslachten hebben hetzelfde verenkleedpatroon.
Hoe herken je
- 1
Grootte en silhouet
Let op de enorme omvang, de brede, rechte vleugels (als een 'deurplank') en de korte, wigvormige staart in vlucht. De kop steekt ver naar voren.
- 2
Staartkleur
Bij volwassen vogels is de helderwitte, wigvormige staart onmiskenbaar. Bij juvenielen is de staart donker en onregelmatig gevlekt, maar nog steeds wigvormig.
- 3
Snavelkleur
De grote, krachtige, heldergele snavel van volwassen vogels is een belangrijk kenmerk. Juvenielen hebben een donkere snavel.
- 4
Vluchtpatroon
De langzame, diepe vleugelslagen en het zweven met vlakke vleugels zijn kenmerkend. Ze vliegen vaak laag over het water.
- 5
Habitat
Zoek ze in de buurt van grote wateren, zoals meren, rivieren, estuaria en kusten, vooral in gebieden met oude, hoge bomen.
Leefgebied en verspreiding
- Biomen
- Voornamelijk te vinden in laaglanden, langs kusten, grote meren, rivieren, estuaria en uitgestrekte wetlands. Ze hebben behoefte aan grote, ongestoorde watergebieden met voldoende voedsel en hoge bomen voor nesten en uitkijkposten.
- Verspreidingsgebied
- Eurazië, van Groenland en IJsland in het westen tot Japan in het oosten. In Europa komt de soort voor in Scandinavië, Oost-Europa, de Balkan, en heeft zich recentelijk opnieuw gevestigd in landen als Duitsland, Nederland, Schotland en Denemarken.
- Hoogtebereik
- Meestal in laaglanden en kustgebieden, zelden boven 500 meter.
- Voorkeursomgevingen
- Grote, ongestoorde waterrijke gebieden met oude, hoge bomen (voor nesten) en een overvloed aan vis en watervogels. Ze vermijden dichtbevolkte gebieden en intensief bewerkte landschappen.
Gedrag
- Activiteitstijd
- Diurnaal (dagactief).
- Eetgewoonten
- De Zeearend is een actieve jager en aaseter. Ze jagen voornamelijk op vis, die ze met hun krachtige klauwen uit het water grijpen. Ook vangen ze watervogels, vaak door ze te verrassen of te dwingen onder te duiken totdat ze uitgeput zijn. Ze stelen ook voedsel van andere roofvogels (kleptoparasitisme) en eten regelmatig aas, vooral in de winter.
- Sociaal gedrag
- Meestal solitair of in paren. Buiten het broedseizoen kunnen ze zich soms verzamelen op plaatsen met een overvloed aan voedsel, zoals visrijke wateren of kadavers. Broedparen zijn monogaam en blijven vaak levenslang bij elkaar.
- Vliegpatroon
- Vlucht is krachtig en majestueus, met langzame, diepe vleugelslagen. Ze zweven vaak op thermiek met de vleugels in een vlakke 'deurplank'-houding, soms met de vleugelpunten iets omhoog. De kop steekt ver naar voren, de staart is kort en wigvormig. Ze kunnen ook laag over het water vliegen tijdens de jacht.
- Trekpatroon
- De Zeearend is deels een trekvogel. Noordelijke populaties (bijv. Scandinavië, Rusland) trekken in de winter naar zuidelijker gelegen, ijsvrije gebieden. Populaties in West- en Midden-Europa zijn vaak standvogels, hoewel jonge vogels na het uitvliegen grote afstanden kunnen afleggen om nieuwe territoria te vinden.
- Territoriaal gedrag
- Broedparen zijn zeer territoriaal en verdedigen hun nestgebied fel tegen indringers, zowel soortgenoten als andere grote roofvogels.
Zang en geluiden
- Zang
- De Zeearend heeft geen echte zang. De vocalisaties bestaan voornamelijk uit roepen.
- Roep
- De meest voorkomende roep is een luid, herhaald 'kri-kri-kri-kri' of 'kra-kra-kra', dat enigszins lijkt op de roep van een grote meeuw of raaf, maar dieper en krachtiger. Tijdens de balts en bij het nest zijn er ook zachtere, meer melodieuze roepen te horen. Alarmroepen zijn scherper en luider.
- Wanneer hij roept
- Vooral tijdens het broedseizoen, bij het nest, en tijdens interacties met soortgenoten. Ook bij verstoring of als alarmroep.
Voortplanting
- Broedseizoen
- Begint vroeg, vaak al in februari-maart, met eierleggen in maart-april. De jongen vliegen uit in juli-augustus.
- Nestgewoonten
- Bouwt enorme nesten (horsten) van takken in hoge, oude bomen, vaak dicht bij water. Deze nesten kunnen tot 2 meter breed en 4 meter diep worden en worden jaar na jaar gebruikt en uitgebreid. Soms worden ook kliffen gebruikt als nestplaats.
- Legselgrootte
- Meestal 1-3 eieren, gemiddeld 2.
- Eierbeschrijving
- Meestal 1-3 eieren, witachtig met soms lichte bruine vlekjes. De eieren zijn groot, ongeveer 70-80 mm lang.
- Broedperiode
- 38-42 dagen, voornamelijk door het vrouwtje, maar het mannetje broedt ook af en toe.
- Uitvliegperiode
- De jongen vliegen uit na ongeveer 70-80 dagen, maar blijven daarna nog enkele weken tot maanden afhankelijk van de ouders voor voedsel en training.
- Ouderlijke zorg
- Beide ouders zorgen voor de eieren en de jongen. Het mannetje brengt vaak voedsel aan, terwijl het vrouwtje broedt en de jongen verzorgt. Na het uitvliegen blijven de jongen nog lange tijd in het territorium van de ouders en worden ze getraind in jachttechnieken.
Waar te vinden
Grote wetlands en meren
Zoals de Oostvaardersplassen, Biesbosch, Lauwersmeer in Nederland, of grote meren en rivieren in Oost-Europa en Scandinavië.
Kustgebieden en estuaria
Waar vis en watervogels in overvloed aanwezig zijn.
Oude bossen nabij water
Voor nestplaatsen en uitkijkposten.
Veldtips
- Scan de horizon. Zeearenden zweven vaak op grote hoogte. Gebruik een verrekijker om de horizon af te speuren naar hun kenmerkende silhouet.
- Let op andere vogels. Watervogels en meeuwen kunnen alarm slaan bij de aanwezigheid van een Zeearend, wat een goede indicator kan zijn.
- Zoek naar uitkijkposten. Zeearenden zitten vaak op hoge, dode bomen of andere prominente uitkijkposten langs het water.
- Vroege ochtend of late middag. Dit zijn vaak goede tijden om ze actief te zien jagen.
- Bezoek bekende broedgebieden. In gebieden waar ze broeden, zijn de kansen om ze te zien aanzienlijk groter, vooral tijdens het broedseizoen.
Gelijkende soorten
Steenarend
Aquila chrysaetos
De Zeearend heeft een kortere, wigvormige staart (wit bij volwassenen) en een grotere, zwaardere snavel. De Steenarend heeft een langere, smallere staart en een minder massieve snavel. In vlucht heeft de Zeearend bredere, rechtere vleugels ('deurplank'), terwijl de Steenarend de vleugels in een lichte V-vorm houdt. Juveniele Steenarenden hebben een witte staartbasis met een brede donkere eindband, terwijl juveniele Zeearenden een donkere, onregelmatig gevlekte staart hebben.
Visarend
Pandion haliaetus
De Visarend is aanzienlijk kleiner dan de Zeearend. De Visarend heeft een kenmerkend donker masker over de ogen en een witte onderzijde. De Zeearend is veel massiever, donkerder en heeft een geheel ander silhouet in vlucht.
Snelle feiten
- Grootste arend van Europa:
- Ja
- Dieet:
- Vis, watervogels, aas
- Staartkleur volwassen:
- Wit
- Snavelkleur volwassen:
- Geel
- Vleugelvorm in vlucht:
- Breed, recht ('deurplank')
- Broedseizoen:
- Februari-augustus
- Aantal eieren:
- 1-3
Leuke weetjes
- De Zeearend wordt ook wel de 'vliegende deur' genoemd vanwege zijn enorme vleugelspanwijdte en brede vleugels in vlucht.
- Na een periode van bijna uitsterven in veel delen van Europa, heeft de Zeearend zich spectaculair hersteld dankzij beschermingsprogramma's en herintroducties.
- Zeearenden bouwen de grootste nesten van alle vogels in Europa, die jaar na jaar worden uitgebreid en tientallen jaren kunnen meegaan.
- Ze zijn opportunistische jagers en zullen niet aarzelen om voedsel te stelen van andere roofvogels, zoals Visarenden of zelfs andere Zeearenden.
- De Zeearend is het nationale symbool van Polen.
Wetenschappelijke classificatie
- Rijk
- Animalia
- Stam
- Chordata
- Klasse
- Aves
- Orde
- Accipitriformes
- Familie
- Accipitridae
- Geslacht
- Haliaeetus
- Soort
- Haliaeetus albicilla
Ontdek de Zeearend
Identificeer vogels overal
Gratis op iOS, Android en web. Foto- en geluidsidentificatie, complete soortendatabase en je persoonlijke lijst.