Kneu

Over de soort

De Kneu, wetenschappelijk bekend als Linaria cannabina, is een kleine zangvogel die behoort tot de vinkenfamilie. Deze soort staat bekend om zijn voorkeur voor open, ruige landschappen met struikgewas en zijn dieet dat voornamelijk uit zaden bestaat. Mannetjes vertonen in het broedseizoen opvallende rode en roze tinten op de borst en het voorhoofd, wat hen onderscheidt van de meer ingetogen gekleurde vrouwtjes en juvenielen. De Kneu is een sociale vogel die vaak in groepen wordt waargenomen, vooral buiten het broedseizoen.

Grootte en levensduur

Lengte

12.5-14 cm

Spanwijdte

21-25 cm

Gewicht

15-22 g

Levensduur

Gemiddeld 2-5 jaar in het wild, maximaal 8 jaar

Voedsel

Granivoor (zaadeter), voornamelijk kleine zaden van onkruiden en kruidachtige planten

Fysieke kenmerken

Verenkleed

Algemeen bruinachtig van boven, met een lichtere, gestreepte onderzijde. Mannetjes in broedkleed hebben een opvallende karmijnrode borst en een rood voorhoofd. Vrouwtjes en juvenielen zijn meer egaal bruin en gestreept, zonder de rode tinten. De stuit is grijsbruin en de staart is donker met witte zijden. De vleugels zijn donker met een opvallende witte vleugelstreep.

Snavelvorm

Kegelvormig, stevig en puntig, aangepast aan het kraken van zaden. Kleur is grijsachtig, donkerder aan de bovenzijde.

Oogkleur

Donkerbruin

Pootkleur

Donkerbruin tot zwartachtig

Onderscheidende kenmerken

De combinatie van de bruine bovendelen, gestreepte onderdelen, witte vleugelstreep en de rode borst/voorhoofd bij broedende mannetjes zijn kenmerkend. De staart heeft opvallende witte randen die goed zichtbaar zijn in vlucht.

Uiterlijk jongen

Lijken sterk op vrouwtjes, maar zijn over het algemeen nog sterker gestreept op de borst en flanken, en hebben een minder gedefinieerde tekening. De bovendelen zijn vaak iets valer bruin.

Seizoensveranderingen

Mannetjes verliezen hun helderrode borst- en voorhoofdkleur na het broedseizoen en worden dan meer bruin en gestreept, vergelijkbaar met vrouwtjes, hoewel vaak met een subtiele roze waas. De rode kleur wordt veroorzaakt door slijtage van de veerranden die de rode pigmenten bedekken, en door hormonale veranderingen.

Geslachtsdimorfisme

Sterk aanwezig in het broedseizoen: mannetjes ontwikkelen een helderrode borst en voorhoofd. Vrouwtjes en niet-broedende mannetjes missen deze rode kleur en zijn meer bruin en gestreept.

Hoe herken je

1. 1

   Grootte en vorm

   Een kleine, slanke vink met een relatief lange staart en een kegelvormige snavel.

2. 2

   Plumage mannetje (broedkleed)

   Let op de helderrode borst en het rode voorhoofd, gecombineerd met bruine bovendelen en een witte vleugelstreep. De flanken zijn gestreept.

3. 3

   Plumage vrouwtje en juveniel

   Geen rood. Overwegend bruin van boven, met een zwaar gestreepte borst en flanken. De witte vleugelstreep en de witte staartranden zijn nog steeds goede kenmerken.

4. 4

   Vlucht

   De golvende vlucht en de opvallende witte staartranden zijn goede kenmerken, vooral wanneer de vogel wegvliegt.

5. 5

   Zang en roep

   De snelle, gevarieerde en ratelende zang, en de kenmerkende 'tsjirp'-roep zijn zeer onderscheidend.

6. 6

   Habitat

   Zoek in open, ruige gebieden met struikgewas, heggen en onkruidrijke velden.

Leefgebied en verspreiding

Biomen

Gematigde graslanden, heidevelden, kustduinen, agrarisch landschap, open bossen, parken en tuinen.

Verspreidingsgebied

Wijdverspreid over Europa, Noord-Afrika en delen van West- en Centraal-Azië. In Europa komt de Kneu voor van Scandinavië tot het Middellandse Zeegebied.

Hoogtebereik

Van zeeniveau tot ongeveer 2000 meter in bergachtige gebieden, afhankelijk van de beschikbaarheid van geschikt habitat.

Voorkeursomgevingen

Voorkeur voor open, halfopen landschappen met verspreide struiken, heggen, braakliggende gronden, akkerlandranden, duinen en jonge aanplant. Belangrijk is de aanwezigheid van zadenproducerende planten en lage struiken voor nestgelegenheid.

Gedrag

Activiteitstijd

Diurnaal (dagactief).

Eetgewoonten

Voornamelijk een zaadeter. Zoekt voedsel op de grond of in lage vegetatie. Eet een breed scala aan kleine zaden van onkruiden zoals melde, zuring, distel, paardenbloem en kruidachtige planten. In de broedtijd worden ook kleine insecten aan de jongen gevoerd.

Sociaal gedrag

Zeer sociaal, vooral buiten het broedseizoen wanneer ze grote, soms gemengde, zwermen vormen. Tijdens het broedseizoen leven ze in losse kolonies of verspreide paren.

Vliegpatroon

Golvende vlucht, kenmerkend voor vinken, met snelle vleugelslagen afgewisseld met korte glijvluchten. Vaak in compacte groepen, vooral buiten het broedseizoen.

Trekpatroon

De Kneu is een gedeeltelijke trekker. Noordelijke populaties trekken in de herfst naar het zuiden en westen van Europa en Noord-Afrika. Zuidelijke populaties zijn vaak standvogels. Trekkende vogels arriveren in het voorjaar in de broedgebieden en vertrekken in de herfst.

Territoriaal gedrag

Mannetjes verdedigen een klein territorium rond het nest tijdens het broedseizoen, maar zijn daarbuiten veel minder territoriaal en leven in groepen.

Voortplanting

Broedseizoen

April tot juli, vaak twee broedsels per jaar.

Nestgewoonten

Het nest wordt gebouwd door het vrouwtje, meestal laag in dichte struiken, heggen of jonge coniferen, goed verborgen. Het is een compact komvormig nest, gemaakt van twijgjes, grassen, mos en worteltjes, bekleed met haar en veren.

Legselgrootte

4-6 eieren

Eierbeschrijving

4-6 eieren, blauwachtig wit tot lichtgroen, met donkerbruine of paarsachtige vlekken en strepen, vooral aan de stompe kant. Grootte: ongeveer 18 x 13 mm.

Broedperiode

11-14 dagen, voornamelijk door het vrouwtje.

Uitvliegperiode

11-15 dagen na uitkomst verlaten de jongen het nest. Ze worden daarna nog enkele dagen door beide ouders gevoerd.

Ouderlijke zorg

Beide ouders voeren de jongen, voornamelijk met onrijpe zaden en kleine insecten. Het vrouwtje broedt en de man voedt haar tijdens het broeden.

Waar te vinden

Veldtips

1. Luister naar de zang. De zang is vaak het eerste wat opvalt. Zoek de zingende vogel op een hoge zangpost in een struik of boom.
2. Observeer in groepen. Buiten het broedseizoen zijn Kneuen vaak in groepen te vinden, foeragerend op de grond in open gebieden.
3. Let op de vlucht. De golvende vlucht en de witte staartranden zijn goede identificatiekenmerken, zelfs op afstand.
4. Zoek naar zaden. Kneuen foerageren vaak op plekken met veel zaden van onkruiden. Concentreer je op dergelijke vegetatie.

Gelijkende soorten

Snelle feiten

Wetenschappelijke naam:

Linaria cannabina

Familie:

Fringillidae (Vinkachtigen)

Dieet:

Voornamelijk zaden

Broedseizoen:

April - Juli

Aantal eieren:

4-6

Habitat:

Open landschappen met struikgewas

Status:

Niet Bedreigd (Least Concern)

Leuke weetjes

• De naam 'Kneu' is onomatopee en verwijst naar de kenmerkende roep van de vogel.
• De wetenschappelijke soortnaam 'cannabina' verwijst naar de voorkeur voor hennepzaden (Cannabis sativa), hoewel ze een breed scala aan zaden eten.
• Mannetjes Kneuen gebruiken hun rode borstkleur om hun conditie en geschiktheid als partner te signaleren aan vrouwtjes.
• Kneuen zijn belangrijke verspreiders van zaden, wat bijdraagt aan de biodiversiteit van hun leefgebieden.

Wetenschappelijke classificatie

Rijk

Animalia

Stam

Chordata

Klasse

Aves

Orde

Passeriformes

Familie

Fringillidae

Geslacht

Linaria

Soort

Linaria cannabina

Ontdek de Kneu