Siamese Fireback

Over de soort

De Siamese Fireback is een middelgrote, opvallende fazantensoort die endemisch is in Zuidoost-Azië. De soort staat bekend om het spectaculaire verenkleed van het mannetje, met iriserende blauwe en rode tinten, en de kenmerkende rode gezichtshuid. Het is een schuwe bosvogel die voornamelijk op de grond leeft.

Grootte en levensduur

Lengte

Man: 60-80 cm (inclusief staart van 25-35 cm); Vrouw: 55-65 cm (inclusief staart van 20-25 cm)

Spanwijdte

Ongeveer 60-70 cm

Gewicht

Man: 1.0-1.5 kg; Vrouw: 0.8-1.2 kg

Levensduur

Ongeveer 5-8 jaar in het wild, tot 15 jaar in gevangenschap

Voedsel

Omnivoor (zaden, bessen, vruchten, insecten, kleine ongewervelden)

Fysieke kenmerken

Verenkleed

Man: Hoofdzakelijk donkerblauw tot zwart met een metaalachtige glans op het lichaam. De rug en stuit zijn bedekt met fijne, golvende, koperkleurige tot roodbruine strepen. De staart is lang, sikkelvormig en blauwzwart. Vrouw: Overwegend bruin met fijne zwarte strepen en vlekken, vooral op de borst en flanken. De staart is korter en donkerder dan die van het mannetje.

Snavelvorm

Kort, stevig en licht gebogen, hoornkleurig tot geelachtig.

Oogkleur

Roodbruin tot oranje.

Pootkleur

Rood, met sporen bij het mannetje.

Onderscheidende kenmerken

Man: Opvallende rode, naakte huid rond de ogen en op de wangen, die tijdens de balts intenser van kleur wordt. Een kuif van zwarte, borstelachtige veren op de kop. Vrouw: Minder opvallende rode gezichtshuid, geen kuif.

Uiterlijk jongen

Jonge vogels lijken op de vrouwtjes, maar zijn doffer van kleur en hebben minder uitgesproken patronen. Jonge mannetjes ontwikkelen geleidelijk hun volwassen verenkleed, wat enkele maanden tot een jaar kan duren.

Seizoensveranderingen

Geen significante seizoensgebonden veranderingen in het verenkleed. De intensiteit van de rode gezichtshuid van het mannetje kan variëren met de broedperiode.

Geslachtsdimorfisme

Zeer uitgesproken. Mannetjes zijn veel groter en kleurrijker met een spectaculair verenkleed, lange staart en opvallende rode gezichtshuid. Vrouwtjes zijn kleiner, onopvallender bruin gekleurd en hebben een kortere staart.

Hoe herken je

1. 1

   Verenkleed mannetje

   Let op de combinatie van het glanzende donkerblauwe lichaam met de fijne koperkleurige strepen op de rug en de lange, sikkelvormige blauwzwarte staart. De rode gezichtshuid is een zeer opvallend kenmerk.

2. 2

   Verenkleed vrouwtje

   Zoek naar een overwegend bruine vogel met fijne zwarte strepen en vlekken, en een kortere, donkere staart. De rode gezichtshuid is aanwezig, maar minder prominent dan bij het mannetje.

3. 3

   Gedrag

   Deze vogels zijn schuw en leven op de bosbodem. Ze rennen snel weg bij verstoring in plaats van te vliegen. Luister naar hun karakteristieke roepen, vooral in de vroege ochtend.

4. 4

   Habitat

   Zoek in dichte, vochtige laaglandbossen met veel ondergroei. Ze zijn vaak te vinden in de buurt van water.

Leefgebied en verspreiding

Biomen

Tropische en subtropische vochtige laaglandbossen, secundaire bossen, bamboebossen.

Verspreidingsgebied

Endemisch in Zuidoost-Azië, voornamelijk in Thailand, Laos, Cambodja en Vietnam.

Hoogtebereik

Meestal te vinden op hoogtes tot 800 meter boven zeeniveau, soms hoger.

Voorkeursomgevingen

Dichte ondergroei in bossen, vaak in de buurt van waterbronnen. Ze geven de voorkeur aan gebieden met voldoende dekking om te schuilen en te foerageren.

Gedrag

Activiteitstijd

Diurnaal (dagactief), voornamelijk actief in de vroege ochtend en late namiddag.

Eetgewoonten

Foerageert voornamelijk op de bosbodem, scharrelend tussen bladafval en ondergroei. Het dieet bestaat uit zaden, bessen, vruchten, knoppen, bladeren, insecten en kleine ongewervelden. Ze gebruiken hun sterke poten en snavel om in de grond te krabben en voedsel te zoeken.

Sociaal gedrag

Meestal solitair of in paren, vooral tijdens het broedseizoen. Buiten het broedseizoen kunnen kleine familiegroepen worden waargenomen. Ze zijn schuw en moeilijk te benaderen.

Vliegpatroon

Vliegt zelden en dan meestal over korte afstanden, laag bij de grond, met snelle vleugelslagen. Geeft de voorkeur aan rennen en schuilen in de dichte vegetatie bij verstoring.

Trekpatroon

Standvogel; vertoont geen migratiegedrag.

Territoriaal gedrag

Mannetjes zijn territoriaal tijdens het broedseizoen en verdedigen hun territorium tegen rivalen.

Voortplanting

Broedseizoen

Meestal van maart tot mei, afhankelijk van de geografische locatie en de regenval.

Nestgewoonten

Het nest is een ondiepe kuil op de grond, vaak verborgen onder dichte vegetatie, boomwortels of gevallen takken. Het wordt bekleed met bladeren en grassen.

Legselgrootte

4-8 eieren

Eierbeschrijving

De eieren zijn crèmekleurig tot lichtbruin, zonder vlekken. Ze zijn ovaal van vorm.

Broedperiode

Ongeveer 24-25 dagen

Uitvliegperiode

De kuikens zijn nestvlieders en verlaten het nest kort na het uitkomen. Ze kunnen na ongeveer 2-3 weken vliegen en zijn na enkele maanden zelfstandig.

Ouderlijke zorg

Alleen het vrouwtje broedt de eieren uit en zorgt voor de kuikens. Het mannetje kan in de buurt blijven, maar neemt geen actieve rol in de broedzorg.

Waar te vinden

Veldtips

1. Controleer lokale dierentuinen/vogelparken. Als u een Siamese Fireback in Nederland heeft waargenomen, is het raadzaam contact op te nemen met nabijgelegen dierentuinen of vogelparken om te informeren of er recentelijk vogels zijn ontsnapt. Dit is de meest waarschijnlijke verklaring voor een waarneming in West Betuwe.
2. Zoek in dichte vegetatie. Mocht de vogel ontsnapt zijn, dan zal deze waarschijnlijk dekking zoeken in dichte struiken, bosjes of ruige vegetatie, vergelijkbaar met zijn natuurlijke habitat. Ze zijn schuw en zullen zich snel terugtrekken.
3. Luister naar roepen. Hoewel ze in een onnatuurlijke omgeving minder vocaal kunnen zijn, kunnen ontsnapte vogels soms roepen, vooral in de vroege ochtend of late namiddag. Luister naar de lage, resonerende 'hoo-hoo-hoo' roepen.
4. Wees geduldig en stil. Deze vogels zijn schuw. Blijf stil en geduldig, en gebruik een verrekijker om ze van een afstand te observeren zonder ze te verstoren.

Gelijkende soorten

Snelle feiten

Status in Nederland:

Niet-inheems, waarschijnlijk ontsnapt exemplaar uit gevangenschap.

Natuurlijk verspreidingsgebied:

Zuidoost-Azië (Thailand, Laos, Cambodja, Vietnam).

Opvallend kenmerk:

Spectaculair verenkleed en rode gezichtshuid van het mannetje.

Leefwijze:

Grondbewoner, schuw, omnivoor.

IUCN-status:

Kwetsbaar (Vulnerable).

Leuke weetjes

• De Siamese Fireback is de nationale vogel van Thailand.
• De wetenschappelijke naam 'diardi' eert de Franse natuuronderzoeker Pierre-Médard Diard.
• Mannetjes voeren een uitgebreide baltsdans uit waarbij ze hun verenkleed en rode gezichtshuid tentoonstellen om vrouwtjes te imponeren.
• Ondanks hun opvallende uiterlijk zijn ze in het wild zeer moeilijk te spotten vanwege hun schuwe aard en voorkeur voor dichte ondergroei.

Wetenschappelijke classificatie

Rijk

Animalia

Stam

Chordata

Klasse

Aves

Orde

Galliformes

Familie

Phasianidae

Geslacht

Lophura

Soort

Lophura diardi

Ontdek de Siamese Fireback