Krakeend

Over de soort

De Krakeend is een middelgrote duikeend die zich kenmerkt door zijn relatief onopvallende, grijsbruine verenkleed. Hij staat bekend om de witte spiegel op de vleugel, die vooral tijdens de vlucht goed zichtbaar is en een belangrijk identificatiekenmerk is. Deze eend voedt zich voornamelijk met plantaardig materiaal dat hij vanaf het wateroppervlak filtert of duikend van de bodem haalt.

Grootte en levensduur

Lengte

46-56 cm

Spanwijdte

84-95 cm

Gewicht

800-1100 g (man), 700-1000 g (vrouw)

Levensduur

Tot 10-15 jaar in het wild

Voedsel

Voornamelijk waterplanten (stengels, bladeren, zaden), algen, waterinsecten, weekdieren en kleine visjes.

Fysieke kenmerken

Verenkleed

Mannetje in broedkleed: Grijsbruin lijf met fijne, donkere schubtekening, zwarte achtersteven, opvallende witte spiegel op de vleugel die aan de voorkant een zwarte rand heeft. Kop en nek zijn bruingrijs. Vrouwtje: Onopvallender bruin gespikkeld over het hele lijf, lichter dan de man, met een heldere witte spiegel die echter minder prominent is dan bij het mannetje en in de vlucht het beste zichtbaar is. Beide geslachten hebben een oranje rand aan de snavel.

Snavelvorm

Platte, brede snavel; de snavel van het mannetje is donkergrijs, die van het vrouwtje oranjebruin met donkere vlekken op de bovensnavel en een oranje rand.

Oogkleur

Donkerbruin

Pootkleur

Geeloranje bij beide geslachten, met donkere zwemvliezen.

Onderscheidende kenmerken

De witte spiegel op de vleugel, goed te zien bij de vliegende vogel of als de vleugels opgerold zijn. Het mannetje heeft een zwarte stuit en onderstaartdekveren. Het vrouwtje is in de winter zeer moeilijk te onderscheiden van het vrouwtje van de Wilde Eend, maar heeft een fijnere snavel en mist de donkere oogstreep van de Wilde Eend.

Uiterlijk jongen

Lijkt sterk op het volwassen vrouwtje, met een bruiner en minder scherp getekend verenkleed. De witte spiegel kan kleiner of minder opvallend zijn.

Seizoensveranderingen

Mannetjes ruien na het broedseizoen (juli-september) naar een eclipskleed dat sterk lijkt op dat van het vrouwtje, maar behouden vaak de zwarte achtersteven. Vanaf de vroege herfst krijgen ze geleidelijk hun broedkleed terug.

Geslachtsdimorfisme

Ja, significant. Mannetjes zijn in broedkleed grijzer en opvallender met een zwarte achtersteven en een duidelijke witte vleugelspiegel. Vrouwtjes zijn overwegend bruin gestreept en meer gecamoufleerd.

Hoe herken je

1. 1

   Vleugelspiegel

   Meesteridentificatiekenmerk is de heldere witte vleugelspiegel, vooral opvallend bij vliegende vogels en op het opgevouwen vleugeluiteinde van het rustende mannetje.

2. 2

   Snavelkleur

   Mannetje heeft een donkergrijze snavel, terwijl het vrouwtje een oranjebruine snavel heeft met donkere vlekken en een oranje rand.

3. 3

   Kleur mannetje

   Het grijze, fijn gebandeerde lijf met de zwarte achtersteven en witte vleugelspiegel zijn karakteristiek voor het broedende mannetje. Hij mist de felle kleuren van de Wilde Eend mannetje.

4. 4

   Vrouwtje herkenning

   Als het mannetje afwezig is, blijft de subtielere witte vleugelspiegel een goed kenmerk, samen met de slankere kop en hals, en vaak een meer uniform bruin lijf dan de wilde eend.

Leefgebied en verspreiding

Biomen

Moerassen, meren, vijvers, langzaam stromende rivieren, estuaria, kustlagunes, open water met dichte oevervegetatie.

Verspreidingsgebied

Brede band over het noordelijk halfrond: Noord-Amerika, Europa en Azië. Broedt voornamelijk in gematigde streken. Overwintert zuidelijker, in Zuid-Europa, Noord-Afrika, het Midden-Oosten en delen van Azië en de zuidelijke Verenigde Staten.

Hoogtebereik

Meestal te vinden op laagland tot middelgebergte, zelden boven 1000 meter boven zeeniveau.

Voorkeursomgevingen

Ondiepe wateren met rijke onderwatervegetatie en dichte vegetatie langs de oevers voor dekking en nestplaatsen. Veeleisend wat betreft de waterkwaliteit en voedselrijkdom.

Gedrag

Activiteitstijd

Overdag actief, foerageert intensief in de ochtend en late middag. Rust vaak op het water of langs de oevers.

Eetgewoonten

Grotendeels vegetarisch. 'Grast' van waterplanten vanaf het oppervlak, grondelt met de kop onder water net als andere gras-eenden, en duikt soms om planten van de bodem te halen. Voedt zich ook met kleine insectenlarven, weekdieren, en schaaldieren.

Sociaal gedrag

Tijdens het broedseizoen solitair of in paren. Buiten het broedseizoen vormen ze vaak grote groepen, soms gemengd met andere eendensoorten.

Vliegpatroon

Snelle, directe vlucht met krachtige vleugelslagen. De witte vleugelspiegels zijn zeer opvallend in vlucht. Vliegen vaak in dichte groepen. Kan verticaal opstijgen vanaf het water.

Trekpatroon

Trekvogel over het grootste deel van zijn verspreidingsgebied. Europese populaties trekken in de herfst naar Zuid-Europa en Noord-Afrika. Noord-Amerikaanse populaties overwinteren in de zuidelijke Verenigde Staten en Mexico.

Territoriaal gedrag

Mannetjes verdedigen een klein broedterritorium rond het nest van het vrouwtje, hoewel ze minder territoriaal zijn dan andere eendensoorten.

Voortplanting

Broedseizoen

April tot juli, afhankelijk van de geografische locatie.

Nestgewoonten

Het nest is een ondiepe kuil op de grond, vaak goed verborgen in dichte vegetatie nabij water. Het wordt bekleed met gras, bladeren en veel dons van het vrouwtje.

Legselgrootte

Gemiddeld 8-12 eieren, maar kan variëren van 6 tot 14.

Eierbeschrijving

8-12 crèmewitte tot lichtgroene eieren, zonder vlekken. Eieren zijn ovaal en glad.

Broedperiode

24-27 dagen, uitgevoerd door het vrouwtje alleen.

Uitvliegperiode

De pullen zijn nestvlieders en verlaten het nest kort na het uitkomen. Ze zijn vliegvlug na 45-50 dagen.

Ouderlijke zorg

Het vrouwtje broedt de eieren uit en zorgt alleen voor de opvoeding van de pullen. Het mannetje verlaat het vrouwtje vaak na het begin van de incubatieperiode.

Waar te vinden

Veldtips

1. Let op onopvallendheid. De Krakeend is relatief onopvallend van kleur en gemakkelijk over het hoofd te zien tussen andere eenden. Zoek specifiek naar de witte vleugelspiegel.
2. Observeer het voedingsgedrag. Ze staan vaak te grondelen ('tippen') met hun achterste omhoog, op zoek naar waterplanten. Dit gedrag kan helpen bij de identificatie.
3. Luister naar het geluid. Het lage 'krek' van het mannetje en het zachtere 'kwèk' van het vrouwtje kunnen helpen bij het opsporen, hoewel ze vaak stil zijn.
4. Kijk in gemengde groepen. Krakeenden zijn vaak te vinden in gezelschap van andere gras-eenden, zoals de Wilde Eend. Let op subtiele verschillen.

Gelijkende soorten

Snelle feiten

Voedingstype:

Opportunistische herbivoor

Broedpartners:

Monogaam voor één broedseizoen

Type eend:

Gras-eend (dabbling duck)

Trekgedrag:

Trekvogel

Kenmerk:

Witte vleugelspiegel

Leuke weetjes

• De wetenschappelijke naam 'strepera' is Latijn voor 'rumoerig' of 'luidruchtig', wat enigszins ironisch is aangezien de Krakeend bekend staat om zijn relatief stille aard, vooral het mannetje.
• Krakeenden worden soms 'Grijze Eenden' genoemd in Noord-Amerika vanwege hun onopvallende verenkleed.
• Historisch gezien was de Krakeend veel zeldzamer in Europa, maar in de 20e eeuw heeft de soort zich aanzienlijk uitgebreid, mogelijk door veranderingen in landgebruik en een toename van waterplanten.

Wetenschappelijke classificatie

Rijk

Animalia

Stam

Chordata

Klasse

Aves

Orde

Anseriformes

Familie

Anatidae

Geslacht

Mareca

Soort

Mareca strepera

Ontdek de Krakeend