Fazant

Over de soort

De Fazant is een grote, opvallende hoenderachtige vogel, oorspronkelijk afkomstig uit Azië, maar wijdverspreid geïntroduceerd in Europa en Noord-Amerika als jachtwild. De mannetjes zijn zeer kleurrijk en gemakkelijk te herkennen, terwijl de vrouwtjes een meer gecamoufleerd verenkleed hebben. Ze zijn voornamelijk grondbewoners en staan bekend om hun snelle, explosieve opvliegen.

Grootte en levensduur

Lengte

Man: 70-90 cm (inclusief staart van 35-50 cm); Vrouw: 55-70 cm (inclusief staart van 20-25 cm)

Spanwijdte

70-90 cm

Gewicht

Man: 0.9-1.5 kg; Vrouw: 0.7-1.2 kg

Levensduur

Gemiddeld 1-3 jaar in het wild, tot 7 jaar in gevangenschap

Voedsel

Omnivoor, voornamelijk zaden, granen, bessen, wortels, insecten, wormen en slakken.

Fysieke kenmerken

Verenkleed

Man: Glanzend groenblauwe kop met rode naakte huid rond de ogen (wratten), vaak een witte halsring (afhankelijk van ondersoort), koperkleurige tot goudbruine romp met donkere schubbenpatronen, paarsachtige glans op de nek en borst, lange gestreepte staartveren. Vrouw: Overwegend bruin met donkere vlekken en strepen, wat zorgt voor uitstekende camouflage, kortere staart.

Snavelvorm

Korte, stevige, kegelvormige snavel, lichtgeel tot hoornkleurig.

Oogkleur

Geelbruin tot oranje.

Pootkleur

Grijsbruin, met sporen bij volwassen mannetjes.

Onderscheidende kenmerken

De lange, puntige staart is een kenmerkend identificatiepunt voor beide geslachten, hoewel veel langer bij het mannetje. De felgekleurde kop en rode 'wratten' van het mannetje zijn onmiskenbaar.

Uiterlijk jongen

Jonge vogels lijken op vrouwtjes, maar zijn over het algemeen doffer van kleur en hebben kortere staarten. Jonge mannetjes beginnen in de herfst hun kenmerkende verenkleed te ontwikkelen.

Seizoensveranderingen

Geen significante seizoensgebonden veranderingen in het verenkleed. Het verenkleed van het mannetje is het hele jaar door opvallend.

Geslachtsdimorfisme

Zeer uitgesproken. Mannetjes zijn veel groter, kleurrijker en hebben een aanzienlijk langere staart dan de onopvallende, bruine vrouwtjes.

Hoe herken je

1. 1

   Grootte en Vorm

   Let op de grote, robuuste lichaamsbouw en de zeer lange staart, vooral bij het mannetje. Vrouwtjes zijn kleiner en hebben een kortere staart.

2. 2

   Verenkleed Man

   Zoek naar de glanzende groenblauwe kop, de rode 'wratten' rond de ogen en de koperkleurige tot goudbruine romp met donkere schubben. Vaak is er een witte halsring aanwezig.

3. 3

   Verenkleed Vrouw

   Vrouwtjes zijn bruin met donkere vlekken en strepen, wat zorgt voor camouflage. Ze zijn minder opvallend dan de mannetjes.

4. 4

   Gedrag

   Fazanten worden vaak rennend op de grond gezien. Bij verstoring vliegen ze explosief op met een luid geratel van vleugels. Ze zijn vaak te vinden langs bosranden, heggen en akkers.

5. 5

   Roep

   Luister naar de kenmerkende, raspende 'kok-kok' roep van het mannetje, vaak gevolgd door een vleugelslag, vooral in het voorjaar.

Leefgebied en verspreiding

Biomen

Graslanden, akkers, bosranden, struikgewas, open bossen, moerassen, duinen.

Verspreidingsgebied

Oorspronkelijk Azië (van de Kaukasus tot Japan en China). Wijdverspreid geïntroduceerd in Europa, Noord-Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland. In Nederland is het een algemene standvogel.

Hoogtebereik

Van zeeniveau tot ongeveer 3000 meter in delen van zijn oorspronkelijke verspreidingsgebied. In Nederland voornamelijk in laagland.

Voorkeursomgevingen

Mozaïeklandschappen met een afwisseling van akkers, graslanden, heggen, bosjes en ruige vegetatie. Ze hebben dekking nodig om te schuilen en te slapen, en open gebieden om te foerageren. In de regio Hulst, Zeeland, zijn ze te vinden in de polders, langs akkerlanden, in kleine bosjes en langs dijken.

Gedrag

Activiteitstijd

Diurnaal (dagactief), voornamelijk actief in de vroege ochtend en late namiddag.

Eetgewoonten

Foerageert voornamelijk op de grond, scharrelend en krabbend met de poten om voedsel te vinden. Eet een breed scala aan plantaardig materiaal (zaden, granen, bessen, wortels) en ongewervelden (insecten, wormen, slakken).

Sociaal gedrag

Buiten het broedseizoen leven fazanten vaak in kleine groepen, soms gescheiden naar geslacht. Tijdens het broedseizoen zijn mannetjes territoriaal en polygaam, waarbij ze proberen een harem van vrouwtjes te verzamelen.

Vliegpatroon

Vliegt zelden over lange afstanden. Vliegt op met een luide, explosieve vleugelslag, vaak recht omhoog, en glijdt dan met snelle vleugelslagen over korte afstanden. Geeft de voorkeur aan rennen om te ontsnappen aan gevaar.

Trekpatroon

Standvogel in Nederland en de meeste geïntroduceerde gebieden. Geen trekgedrag.

Territoriaal gedrag

Mannetjes zijn territoriaal tijdens het broedseizoen, verdedigen hun territorium tegen andere mannetjes met dreighoudingen en gevechten. Vrouwtjes zijn minder territoriaal.

Voortplanting

Broedseizoen

Maart tot juli, met een piek in april-mei.

Nestgewoonten

Het nest is een ondiepe kuil op de grond, vaak verborgen in dichte vegetatie zoals hoog gras, struikgewas of onder heggen. Het wordt bekleed met gras, bladeren en wat veren.

Legselgrootte

Gemiddeld 8-15 eieren, maar kan variëren van 6 tot 20. Grotere legsels kunnen het resultaat zijn van meerdere vrouwtjes die eieren in hetzelfde nest leggen (broedparasitisme).

Eierbeschrijving

Olijfgroen tot bruinachtig, soms lichtblauw, zonder vlekken. Glanzend en ovaalvormig. Ongeveer 45 x 36 mm.

Broedperiode

23-26 dagen, uitsluitend door het vrouwtje.

Uitvliegperiode

Kuikens zijn nestvlieders en verlaten het nest kort na het uitkomen. Ze kunnen na ongeveer 12-14 dagen korte vluchten maken en zijn na 70-80 dagen volledig onafhankelijk.

Ouderlijke zorg

Alleen het vrouwtje broedt de eieren uit en zorgt voor de kuikens. Het mannetje speelt geen rol in de opvoeding.

Waar te vinden

Veldtips

1. Tijdstip. De beste tijden om fazanten te spotten zijn de vroege ochtend en de late namiddag, wanneer ze het meest actief zijn met foerageren.
2. Luister. Luister naar de kenmerkende roep van het mannetje in het voorjaar. Dit kan je helpen hun aanwezigheid te lokaliseren, zelfs als je ze nog niet ziet.
3. Zoek naar dekking. Fazanten houden van plekken met dichte vegetatie waar ze kunnen schuilen. Scan de randen van velden, heggen en bosjes.
4. Wees geduldig en stil. Fazanten zijn schuw. Beweeg langzaam en stil, en gebruik een verrekijker om ze van een afstand te observeren zonder ze te verstoren.
5. Let op sporen. In modderige grond of sneeuw kun je soms hun pootafdrukken vinden, wat een indicatie kan zijn van hun aanwezigheid.

Gelijkende soorten

Snelle feiten

Oorsprong:

Azië

Status Nederland:

Algemene standvogel

Voedsel:

Omnivoor (zaden, granen, insecten)

Broedsel:

Grondnest, 8-15 eieren

Vlucht:

Korte, explosieve vlucht

Leuke weetjes

• De naam 'Fazant' is afgeleid van de rivier de Phasis (nu Rioni) in Georgië, waar de soort voor het eerst door de oude Grieken werd waargenomen.
• Fazanten zijn vaak het doelwit van de jacht, wat heeft bijgedragen aan hun wijdverspreide introductie en beheer in veel delen van de wereld.
• Hoewel ze goed kunnen vliegen, geven fazanten er de voorkeur aan om te rennen en zich te verstoppen bij gevaar. Ze kunnen verrassend snel zijn op de grond.
• De witte halsring, die bij veel mannetjesfazanten voorkomt, is een kenmerk van een specifieke ondersoort (Phasianus colchicus colchicus) en is niet bij alle fazanten aanwezig.

Wetenschappelijke classificatie

Rijk

Animalia

Stam

Chordata

Klasse

Aves

Orde

Galliformes

Familie

Phasianidae

Geslacht

Phasianus

Soort

Phasianus colchicus

Ontdek de Fazant