Vogel gezien? Identificeer hem direct met de Birdby-app
App openenOver de soort
De Gekraagde Roodstaart is een kleine, slanke zangvogel die bekend staat om zijn opvallende roestrode staart die vaak trilt. Het mannetje heeft een kenmerkend zwart gezicht met een witte voorhoofdsband, terwijl het vrouwtje een meer ingetogen bruingrijze kleur heeft. Het is een trekvogel die in de zomer in Europa broedt en overwintert in Afrika.
Grootte en levensduur
- Lengte
- 13-14.5 cm
- Spanwijdte
- 21-24 cm
- Gewicht
- 11-20 g
- Levensduur
- Gemiddeld 2-3 jaar, maximaal 8 jaar in het wild
- Voedsel
- Insectivoor
Fysieke kenmerken
- Verenkleed
- Mannetje: Zwart gezicht en keel, witte voorhoofdsband, leigrijze kruin en rug, roestrode borst en flanken, roestrode staart met donkerbruine centrale staartpennen. Vrouwtje: Overwegend bruingrijs van boven, lichter van onder met een oranjebruine tint op de borst en flanken, roestrode staart. Juveniel: Gevlekt bruin met een roestrode staart.
- Snavelvorm
- Slanke, puntige snavel, donker van kleur.
- Oogkleur
- Donkerbruin
- Pootkleur
- Zwartbruin
- Onderscheidende kenmerken
- De roestrode staart die constant trilt is het meest kenmerkende kenmerk. Het contrast tussen het zwarte gezicht en de witte voorhoofdsband bij het mannetje is ook zeer opvallend.
- Uiterlijk jongen
- Juvenielen zijn bruin met fijne donkere vlekken en schubben op de bovendelen en borst, en hebben een roestrode staart. Ze lijken meer op het vrouwtje, maar zijn duidelijker gevlekt.
- Seizoensveranderingen
- Geen significante seizoensgebonden veranderingen in het verenkleed bij volwassen vogels. Het broedkleed is het meest uitgesproken en wordt het hele broedseizoen gedragen.
- Geslachtsdimorfisme
- Sterk seksueel dimorfisme. Mannetjes zijn veel kleurrijker en opvallender dan de meer onopvallende bruingrijze vrouwtjes.
Hoe herken je
- 1
Staartkleur en -beweging
Let op de opvallende roestrode staart die constant trilt, zelfs als de vogel stilzit. Dit is het meest betrouwbare kenmerk voor beide geslachten.
- 2
Mannetje: Kleurpatroon
Zoek naar het zwarte gezicht en de keel, de helderwitte voorhoofdsband, de leigrijze kruin en rug, en de oranjerode borst. Dit patroon is uniek.
- 3
Vrouwtje: Algemene kleur
Vrouwtjes zijn bruingrijs van boven, met een lichtere, oranjebruine tint op de borst en flanken. De roestrode staart blijft een belangrijk kenmerk.
- 4
Zang en roep
Luister naar de zachte, melodieuze zang met ratelende passages en de kenmerkende 'fiet' of 'tsip' roep.
- 5
Gedrag
Ze zitten vaak rechtop op een prominente plek, zoals een tak, paal of dakrand, vanwaar ze insecten spotten en vangen.
Leefgebied en verspreiding
- Biomen
- Gematigde bossen, parken, tuinen, boomgaarden, open bosland, heidevelden met verspreide bomen.
- Verspreidingsgebied
- Broedgebied: Europa en West-Azië. Overwinteringsgebied: Sub-Sahara Afrika.
- Hoogtebereik
- Van zeeniveau tot ongeveer 2000 meter in bergachtige gebieden.
- Voorkeursomgevingen
- Voorkeur voor open, licht beboste gebieden met oude bomen die holtes bieden voor nesten, en een ondergroei van struiken. Vaak te vinden in menselijke nederzettingen zoals parken en grote tuinen.
Gedrag
- Activiteitstijd
- Diurnaal (dagactief).
- Eetgewoonten
- Voornamelijk insectivoor. Zoekt insecten en spinnen op de grond, van bladeren en takken, of vangt ze in de vlucht. Eet in de nazomer en herfst ook bessen en fruit.
- Sociaal gedrag
- Tijdens het broedseizoen solitair of in paren. Buiten het broedseizoen kunnen ze zich verzamelen in kleine groepen tijdens de trek, maar zijn over het algemeen geen uitgesproken sociale vogels.
- Vliegpatroon
- Vliegt met snelle, golvende bewegingen. Vaak korte vluchten tussen zitplaatsen. Kenmerkend is het trillen van de staart bij het landen en zitten.
- Trekpatroon
- Langeafstandstrekker. Broedt in Europa en West-Azië, trekt in de herfst naar Sub-Sahara Afrika en keert in het voorjaar terug naar de broedgebieden. De trek vindt voornamelijk 's nachts plaats.
- Territoriaal gedrag
- Mannetjes zijn territoriaal tijdens het broedseizoen en verdedigen hun territorium met zang en agressieve vertoningen tegen indringers.
Zang en geluiden
- Zang
- De zang is een zacht, melodieus en enigszins melancholisch gefluit, vaak beginnend met een paar heldere tonen gevolgd door een snelle, ratelende of krassende passage. Het kan ook imitaties van andere vogelsoorten bevatten. De zang wordt vaak vanaf een hoge zitplaats ten gehore gebracht.
- Roep
- De roep is een zacht 'fiet' of 'tsip', vaak herhaald. Bij alarm een scherp 'wiet-tik-tik' of 'tsjek-tsjek'.
- Wanneer hij roept
- Vooral actief in de vroege ochtend en late avond tijdens het broedseizoen (april-juli). Ook tijdens de trek kunnen roepen gehoord worden.
Voortplanting
- Broedseizoen
- April tot juli, vaak twee broedsels per jaar.
- Nestgewoonten
- Nestelt in boomholtes, spleten in muren, nestkasten, of onder dakpannen. Het nest is een losse constructie van mos, grassen, wortels en bladeren, bekleed met haar en veren. Het vrouwtje bouwt het nest.
- Legselgrootte
- 4-7 eieren
- Eierbeschrijving
- 4-7 eieren, lichtblauw en ongevlekt, soms met zeer fijne roodbruine spikkels. Afmeting: ongeveer 19 x 14 mm.
- Broedperiode
- 11-14 dagen, voornamelijk door het vrouwtje.
- Uitvliegperiode
- 12-15 dagen na uitkomst. De jongen worden door beide ouders gevoerd.
- Ouderlijke zorg
- Beide ouders voeren de jongen. Na het uitvliegen blijven de jongen nog enige tijd afhankelijk van de ouders.
Waar te vinden
Oude parken en tuinen
Vooral in parken met oude bomen en voldoende ondergroei, en in grote tuinen met fruitbomen en struiken.
Open bossen en bosranden
Lichte loofbossen, naaldbossen en gemengde bossen met open plekken en dode bomen.
Boomgaarden en agrarisch landschap
Gebieden met verspreide bomen en struiken, vaak in de buurt van menselijke bewoning.
Heidevelden
Heidegebieden met verspreide bomen en struikgewas.
Veldtips
- Luister naar de zang. De zang is vaak het eerste wat opvalt. Zoek de zanger op een hoge, onbeschutte zitplaats.
- Let op de staartbeweging. Zelfs als de vogel verborgen zit, kan het trillen van de roestrode staart een aanwijzing zijn.
- Scan boomholtes en nestkasten. Tijdens het broedseizoen zijn ze vaak actief rond hun nestplaatsen.
- Bezoek in de vroege ochtend. Ze zijn het meest actief en zingen het meest in de vroege ochtenduren.
- Wees geduldig. Het zijn schuwe vogels die snel kunnen verdwijnen, dus geduld is essentieel.
Gelijkende soorten
Zwarte Roodstaart
Phoenicurus ochruros
Het mannetje Zwarte Roodstaart heeft een donkerder, roetzwart verenkleed met een oranjerode staart, maar mist de witte voorhoofdsband en de grijze rug van de Gekraagde Roodstaart. Het vrouwtje Zwarte Roodstaart is egaler grijsbruin en mist de oranjebruine tint op de borst van het vrouwtje Gekraagde Roodstaart. De Zwarte Roodstaart is ook vaker te vinden in stedelijke en rotsachtige omgevingen.
Roodborst
Erithacus rubecula
De Roodborst heeft een opvallende oranjerode borst en gezicht, maar mist de roestrode staart die kenmerkend is voor de Gekraagde Roodstaart. De Roodborst is ook ronder van vorm en heeft een andere houding.
Snelle feiten
- Wetenschappelijke naam:
- Phoenicurus phoenicurus
- Familie:
- Muscicapidae (Vliegenvangers en Roodborsten)
- Status:
- Niet bedreigd (Least Concern)
- Voedsel:
- Insecten, spinnen, bessen
- Trekgedrag:
- Langeafstandstrekker
- Broedhabitat:
- Open bossen, parken, tuinen
Leuke weetjes
- De naam 'roodstaart' verwijst naar de opvallende roestrode staart die de vogel vaak trillend beweegt.
- Mannetjes Gekraagde Roodstaarten kunnen de zang van andere vogelsoorten imiteren en deze in hun eigen zang verwerken.
- Ze zijn afhankelijk van oude bomen met holtes voor hun nesten, wat hun aanwezigheid in goed beheerde bossen en parken benadrukt.
- De Gekraagde Roodstaart is een van de eerste trekvogels die in het voorjaar terugkeert naar zijn broedgebieden in Europa.
Wetenschappelijke classificatie
- Rijk
- Animalia
- Stam
- Chordata
- Klasse
- Aves
- Orde
- Passeriformes
- Familie
- Muscicapidae
- Geslacht
- Phoenicurus
- Soort
- Phoenicurus phoenicurus
Ontdek de Gekraagde Roodstaart
Identificeer vogels overal
Gratis op iOS, Android en web. Foto- en geluidsidentificatie, complete soortendatabase en je persoonlijke lijst.