Ekster

Over de soort

De Ekster (Pica pica) is een opvallende en intelligente zangvogel, behorend tot de kraaiachtigen. Kenmerkend zijn het contrasterende zwart-witte verenkleed en de lange, iriserende staart. Ze staan bekend om hun nieuwsgierigheid, het verzamelen van glimmende voorwerpen en hun complexe sociale gedrag. Eksters zijn wijdverspreid en passen zich goed aan diverse leefomgevingen aan, inclusief stedelijke gebieden.

Grootte en levensduur

Lengte

44-46 cm (inclusief staart van 20-30 cm)

Spanwijdte

52-62 cm

Gewicht

180-270 g

Levensduur

Gemiddeld 3-5 jaar in het wild, maximaal 15 jaar

Voedsel

Omnivoor

Fysieke kenmerken

Verenkleed

Volwassen eksters hebben een glanzend zwart verenkleed met een metaalachtige groene en paarse glans op de vleugels en staart, die contrasteert met helderwitte buik, flanken en schouders. De vleugelpunten zijn ook wit, vooral zichtbaar in vlucht. De lange staart is trapsgewijs en iriserend.

Snavelvorm

Stevige, kegelvormige snavel, zwart van kleur.

Oogkleur

Donkerbruin

Pootkleur

Zwart

Onderscheidende kenmerken

Het meest onderscheidende kenmerk is de combinatie van het glanzend zwarte en helderwitte verenkleed met de extreem lange, iriserende staart. De witte vleugelvlekken zijn ook opvallend in vlucht.

Uiterlijk jongen

Juveniele eksters lijken op volwassenen, maar hun verenkleed is matter, minder glanzend. De staart is korter en de witte delen kunnen iets vuiler wit zijn. De snavel kan aanvankelijk een rozeachtige basis hebben.

Seizoensveranderingen

Geen significante seizoensgebonden veranderingen in het verenkleed. De glans van de veren kan na de rui het meest intens zijn.

Geslachtsdimorfisme

Er is weinig tot geen seksueel dimorfisme in het verenkleed; mannetjes zijn doorgaans iets groter en zwaarder dan vrouwtjes, maar dit is in het veld moeilijk te zien.

Hoe herken je

1. 1

   Verenkleed

   Let op het onmiskenbare contrast van glanzend zwart met helderwit. De zwarte delen hebben een iriserende groene en paarse glans in goed licht.

2. 2

   Staart

   De extreem lange, trapsgewijze staart is een sleutelkenmerk. Deze is langer dan het lichaam en heeft een metaalachtige glans.

3. 3

   Vlucht

   Tijdens de vlucht zijn de witte vleugelpunten en de lange staart duidelijk zichtbaar. De vlucht is golvend met snelle vleugelslagen.

4. 4

   Geluid

   Het luide, raspende 'tsjak-tsjak-tsjak' is zeer kenmerkend en helpt bij identificatie, zelfs als de vogel niet goed zichtbaar is.

5. 5

   Gedrag

   Eksters zijn vaak te zien op de grond, waar ze foerageren, of in bomen en struiken. Hun nieuwsgierige en soms brutale gedrag is ook een aanwijzing.

Leefgebied en verspreiding

Biomen

Gematigde bossen, open landschappen, landbouwgebieden, parken, tuinen, stedelijke en voorstedelijke gebieden.

Verspreidingsgebied

Wijdverspreid over Europa, grote delen van Azië en het noordwesten van Afrika. In Noord-Amerika komt een verwante soort voor, de Amerikaanse Ekster (Pica hudsonia), die voorheen als ondersoort van Pica pica werd beschouwd.

Hoogtebereik

Van zeeniveau tot ongeveer 2500 meter in bergachtige gebieden.

Voorkeursomgevingen

Eksters geven de voorkeur aan open landschappen met verspreide bomen of struikgewas, waar ze kunnen foerageren op de grond en veilig kunnen nestelen in hogere vegetatie. Ze zijn zeer adaptief en komen veel voor in menselijke nederzettingen.

Gedrag

Activiteitstijd

Diurnaal (dagactief).

Eetgewoonten

Eksters zijn opportunistische omnivoren. Hun dieet bestaat uit insecten, wormen, slakken, kleine zoogdieren, jonge vogels en eieren, aas, zaden, bessen en menselijk afval. Ze foerageren voornamelijk op de grond en kunnen voedsel verstoppen voor later gebruik.

Sociaal gedrag

Eksters zijn sociale vogels, vooral buiten het broedseizoen, wanneer ze in groepen kunnen rusten en foerageren. Broedparen zijn territoriaal. Ze staan bekend om hun intelligentie en complexe sociale structuren.

Vliegpatroon

De vlucht is kenmerkend met snelle vleugelslagen afgewisseld met korte glijvluchten. De lange staart is duidelijk zichtbaar en kan enigszins golvend bewegen. Ze vliegen vaak laag over de grond tussen bomen of struiken.

Trekpatroon

Over het algemeen standvogels in het grootste deel van hun verspreidingsgebied. Populaties in de koudste noordelijke en oostelijke delen van hun verspreidingsgebied kunnen korte afstanden trekken in de winter, maar dit is geen grootschalige migratie.

Territoriaal gedrag

Broedparen zijn territoriaal en verdedigen hun nestgebied fel tegen indringers, inclusief andere eksters. Buiten het broedseizoen kunnen ze toleranter zijn en in groepen voorkomen.

Voortplanting

Broedseizoen

Maart tot juni, met een piek in april-mei.

Nestgewoonten

Eksters bouwen grote, bolvormige nesten van takken, modder en wortels, vaak hoog in bomen of dichte struiken. Het nest heeft een dak van takken en een ingang aan de zijkant, wat bescherming biedt tegen roofdieren. De binnenkant is bekleed met fijner materiaal zoals haar en gras.

Legselgrootte

Meestal 5-8 eieren.

Eierbeschrijving

4-9 eieren, meestal 5-8. De eieren zijn groenachtig of blauwachtig van kleur met donkere vlekken en spikkels.

Broedperiode

17-24 dagen, voornamelijk door het vrouwtje.

Uitvliegperiode

22-31 dagen na uitkomst. De jongen blijven na het uitvliegen nog enige tijd afhankelijk van de ouders.

Ouderlijke zorg

Beide ouders voeren de jongen. Het vrouwtje broedt en wordt door het mannetje gevoed. Na het uitvliegen blijven de jongen nog enkele weken bij de ouders en worden ze geleerd hoe ze moeten foerageren.

Waar te vinden

Veldtips

1. Luister naar hun roep. Het kenmerkende 'tsjak-tsjak-tsjak' is vaak het eerste teken van hun aanwezigheid, zelfs voordat je ze ziet.
2. Zoek naar nesten. Grote, bolvormige nesten hoog in bomen, vooral in de winter wanneer de bladeren van de bomen zijn, zijn gemakkelijk te spotten.
3. Observeer hun gedrag. Eksters zijn vaak actief op de grond, zoekend naar voedsel. Ze zijn nieuwsgierig en kunnen dichtbij komen, vooral in stedelijke gebieden.
4. Let op glimmende voorwerpen. Hoewel het 'stelen van glimmende voorwerpen' vaak overdreven wordt, kunnen eksters soms worden waargenomen terwijl ze kleine, opvallende objecten onderzoeken of meenemen.

Gelijkende soorten

Snelle feiten

Wetenschappelijke naam:

Pica pica

Familie:

Corvidae (Kraaiachtigen)

Dieet:

Omnivoor

Status:

Niet bedreigd (Least Concern)

Kenmerkend:

Zwart-wit verenkleed, lange iriserende staart, intelligentie

Leuke weetjes

• Eksters behoren tot de weinige niet-zoogdieren die de spiegeltest kunnen doorstaan, wat duidt op zelfherkenning en een hoge mate van intelligentie.
• Ze staan bekend om hun vermogen om voedsel te verstoppen en later terug te vinden, een gedrag dat 'caching' wordt genoemd.
• In veel culturen hebben eksters een rijke folklore, variërend van symbolen van geluk tot ongeluk, afhankelijk van het aantal eksters dat men ziet.
• De naam 'Pica' in de wetenschappelijke naam verwijst naar het Latijnse woord voor ekster, maar ook naar het gedrag van het verzamelen van diverse objecten (pica-syndroom).

Wetenschappelijke classificatie

Rijk

Animalia

Stam

Chordata

Klasse

Aves

Orde

Passeriformes

Familie

Corvidae

Geslacht

Pica

Soort

Pica pica

Ontdek de Ekster