Zomertanager

Over de soort

De Zomertanager (Piranga rubra) is een mediumgrote zangvogel die bekend staat om zijn opvallende seizoensgebonden verenkleed. De soort is een trekvogel die broedt in Noord-Amerika en overwintert in Midden- en Zuid-Amerika. De mannetjes zijn overwegend helderrood, terwijl de vrouwtjes meer geelachtig-groen zijn. Ze voeden zich voornamelijk met insecten, met name wespen en bijen, die ze vaak in de vlucht vangen.

Grootte en levensduur

Lengte

16-19 cm

Spanwijdte

25-30 cm

Gewicht

29-38 g

Levensduur

Ongeveer 6-8 jaar in het wild

Voedsel

Voornamelijk insecten (wespen, bijen, sprinkhanen, cicaden, libellen), spinachtigen; aangevuld met fruit en bessen, vooral tijdens de trek.

Fysieke kenmerken

Verenkleed

Volwassen mannetjes zijn geheel helder scharlakenrood, zonder zwart in de vleugels. Vrouwtjes zijn geelachtig-groen van boven en helderder geel van onderen, met enigszins donkerdere vleugels. Eerstejaars mannetjes kunnen een mengeling van rood en geel vertonen.

Snavelvorm

Relatief stevige, kegelvormige snavel met een haakje aan de bovensnavelpunt, bleek van kleur (geelachtig tot hoornkleurig).

Oogkleur

Donkerbruin.

Pootkleur

Leigrijs tot zwartachtig.

Onderscheidende kenmerken

Het ontbreken van zwarte vleugels bij het mannetje onderscheidt deze direct van de Scharlakentanager (Piranga olivacea). Vrouwtjes en juveniele vogels zijn lastiger te onderscheiden en vereisen een goede observatie van snavelkleur en subtiele tinten.

Uiterlijk jongen

Juveniele vogels lijken op vrouwtjes, maar zijn vaak matter van kleur, met gestreepte onderdelen. Jonge mannetjes ontwikkelen geleidelijk rode vlekken in hun verenkleed.

Seizoensveranderingen

Volwassen mannetjes behouden hun rode verenkleed het hele jaar door, hoewel het buiten het broedseizoen enigszins doffer kan lijken door slijtage.

Geslachtsdimorfisme

Uitgesproken; mannetjes zijn helderrood, vrouwtjes geelachtig-groen. Jonge mannetjes kunnen een tussenvorm zijn.

Hoe herken je

1. 1

   Kleed (mannetje)

   Geheel helder scharlakenrood, inclusief vleugels. Geen zwarte markeringen.

2. 2

   Kleed (vrouwtje)

   Geelachtig-groen boven, helderder geel onderen. Vleugels zijn donkerder, maar niet zwart.

3. 3

   Snavelkleur

   Bleek geelachtig tot hoornkleurig bij beide geslachten in alle leeftijden. Dit is een belangrijk kenmerk om mee te onderscheiden van andere tangarosoorten die donkere snavels hebben.

4. 4

   Zang

   Een serie muzikale, fluitende noten die klinken als een 'verwarde' Amerikaanse Nachtegaal, rustiger en met duidelijker pauzes.

5. 5

   Roep

   Een karakteristieke, rollende 'chick-tuck' of 'pik-i-tuck'.

6. 6

   Foerageergedrag

   Vaak te zien hoog in de boomtoppen, vangt insecten in de vlucht.

Leefgebied en verspreiding

Biomen

Gematigde loofbossen, subtropische bossen, tropische bossen.

Verspreidingsgebied

Broedt in het oosten van de Verenigde Staten, van het noorden tot het zuidoosten. Overwintert van Mexico tot in noordelijk Zuid-Amerika, met name Colombia en Venezuela.

Hoogtebereik

Meestal van zeeniveau tot 1500 meter, lokaal hoger op trekroute of in overwinteringsgebieden.

Voorkeursomgevingen

Open bossen, bosranden, rivierbossen (egalitaire bossen), parken en grote tuinen met volwassen bomen. Geeft de voorkeur aan eikenbossen.

Gedrag

Activiteitstijd

Dagactief. Meest actief tijdens de vroege ochtenduren en late namiddag.

Eetgewoonten

Foerageert voornamelijk in de boomtoppen, vaak hoog in het bladerdak. Vangt veel insecten in de vlucht (sallies), maar pikt ze ook van bladeren en takken. Staat bekend om het eten van wespen en bijen, waarvan het de angel verwijdert door de insecten tegen een tak te wrijven.

Sociaal gedrag

Tijdens het broedseizoen territoriaal en meestal solitair of in paren. Buiten het broedseizoen en tijdens de trek kunnen ze zich verzamelen in losse groepen of zich aansluiten bij gemengde troepen.

Vliegpatroon

Rechtlijnige, golvende vlucht over korte afstanden, tussen boomtoppen. Op trek krachtig en direct.

Trekpatroon

Langeafstandstrekvogel. Broedvogels in Noord-Amerika trekken in de herfst naar overwinteringsgebieden in Midden- en Zuid-Amerika en keren in de lente terug.

Territoriaal gedrag

Mannetjes verdedigen hun broedterritorium agressief tegen indringers. Ze zingen vanaf hoge zitplaatsen om hun aanwezigheid aan te kondigen.

Voortplanting

Broedseizoen

April tot augustus, met de piek in mei-juli.

Nestgewoonten

Het vrouwtje bouwt een ondiep, komvormig nest van takjes, worteltjes en gras, bekleed met fijn materiaal. Het nest bevindt zich meestal hoog in een horizontale vork van een boomtak, 3 tot 15 meter boven de grond, vaak in eiken of andere loofbomen.

Legselgrootte

Meestal 3-4 eieren, soms 2-5.

Eierbeschrijving

2-5 eieren, meestal 3-4. De eieren zijn blauwachtig-groen tot witachtig gemarkeerd met bruine of violette vlekken, vooral rond het bredere uiteinde.

Broedperiode

11-12 dagen, voornamelijk door het vrouwtje.

Uitvliegperiode

10-12 dagen nadat de eieren uitkomen. De jongen worden door beide ouders verzorgd.

Ouderlijke zorg

Beide ouders voeden de jongen, hoewel het vrouwtje het grootste deel van het broeden en de vroege verzorging op zich neemt. De mannetjes brengen voedsel naar het nest zodra de jongen zijn uitgekomen.

Waar te vinden

Veldtips

1. Luister naar de zang. Leren herkennen van de unieke zang is vaak de beste manier om deze vogels te lokaliseren, aangezien ze vaak hoog in het bladerdak verblijven.
2. Kijk omhoog. Zomertanagers foerageren en zingen vaak in de bovenste lagen van het bladerdak. Een verrekijker is essentieel.
3. Controleer bladeren op insecten. Hoewel ze veel in de vlucht vangen, zoeken ze ook naar insecten op bladeren. Observeer voorzichtig in het dichte bladerdak.
4. Wees geduldig. Het kan even duren om er een te spotten, vooral de roodgekleurde mannetjes die desondanks verrassend goed gecamoufleerd kunnen zijn in het zonlicht en de schaduw van bladeren.

Gelijkende soorten

Snelle feiten

Verenkleed mannetje:

Volledig scharlakenrood

Kenmerkende roep:

Rollende 'chick-tuck'

Favoriete voedsel:

Wespen en bijen

Habitat:

Open loofbossen

Nestplaats:

Hoge horizontale tak in boomtoppen

Leuke weetjes

• De Zomertanager is een van de weinige vogels die wespen en bijen eet, en heeft een specifieke techniek om de angel te verwijderen door de insecten tegen een tak te wrijven voordat ze worden opgegeten.
• Het intense rode verenkleed van het mannetje wordt verkregen uit carotenoïde pigmenten die via het dieet worden opgenomen.
• Ondanks hun heldere kleur kunnen Zomertanagers verrassend moeilijk te spotten zijn in de dichte boomtoppen waar ze verblijven.
• De zang van de Zomertanager wordt vaak verward met die van de Amerikaanse Nachtegaal, hoewel die van de tanager als 'rustiger' en met minder variatie wordt beschouwd.

Wetenschappelijke classificatie

Rijk

Animalia

Stam

Chordata

Klasse

Aves

Orde

Passeriformes

Familie

Cardinalidae

Geslacht

Piranga

Soort

Piranga rubra

Ontdek de Zomertanager