Kluut

Over de soort

De Kluut is een elegante, middelgrote steltloper met een opvallend zwart-wit verenkleed en een unieke, sterk opwippende snavel. Ze foerageren vaak in ondiep water door hun snavel van links naar rechts te bewegen. Het zijn sociale vogels die vaak in groepen worden waargenomen.

Grootte en levensduur

Lengte

42-45 cm

Spanwijdte

67-77 cm

Gewicht

225-400 g

Levensduur

Tot 25 jaar (gemiddeld 5-10 jaar)

Voedsel

Ongewervelde waterdieren zoals wormen, insectenlarven, kleine kreeftachtigen, schelpdieren en visjes.

Fysieke kenmerken

Verenkleed

Volwassen kluten hebben een kenmerkend zwart-wit verenkleed. De kop, nek, rug en vleugeldekveren zijn wit, met scherp afgetekende zwarte patronen op de kruin, langs de achterkant van de nek, en twee prominente zwarte strepen op de rug die doorlopen in de vleugelpunten. De buik en borst zijn zuiver wit.

Snavelvorm

De snavel is lang, slank en opvallend omhooggebogen, helder zwart van kleur.

Oogkleur

Donkerbruin, bijna zwart.

Pootkleur

De poten zijn zeer lang en slank, grijsblauw van kleur.

Onderscheidende kenmerken

De unieke opwippende snavel en het contrasterende zwart-witte verenkleed zijn direct herkenbaar. De lange, slanke, grijsblauwe poten en de elegante houding dragen bij aan de distinctieve uitstraling.

Uiterlijk jongen

Juveniele kluten hebben een vergelijkbaar zwart-wit patroon, maar de zwarte delen zijn vaak bruiner getint en de veren op de rug hebben bruine randjes, wat een geschubd uiterlijk geeft. De poten zijn vaak grijzer.

Seizoensveranderingen

Er zijn geen significante seizoensgebonden veranderingen in het verenkleed bij volwassen vogels. Sommige individuen kunnen in de winter iets doffer lijken.

Geslachtsdimorfisme

Er is nauwelijks seksueel dimorfisme; mannetjes en vrouwtjes lijken sterk op elkaar, hoewel de snavel van het vrouwtje soms iets korter en meer gebogen is dan die van het mannetje.

Hoe herken je

1. 1

   Snavel

   De meest opvallende eigenschap is de lange, zeer dunne, zwartgekleurde en sterk omhooggebogen snavel, gebruikt voor het zeef-foerageren.

2. 2

   Verenkleed

   Het strakke zwart-wit patroon is uniek: zuiver witte onderdelen en grote delen van de rug en kop, met scherpe zwarte vlekken op de kruin, nek en vleugels.

3. 3

   Poten

   Zeer lange, dunne, grijsblauwe poten die ver buiten de staart uitsteken tijdens de vlucht.

4. 4

   Houding

   Elegant en vaak rechtopstaand, vaak waden in ondiep water of rustend op één poot.

Leefgebied en verspreiding

Biomen

Gematigde graslanden, kustgebieden, moerassen, lagunes.

Verspreidingsgebied

Broedt in delen van Europa (voornamelijk West- en Centraal-Europa), Centraal-Azië en Zuidelijk Afrika. Overwintert in Zuid-Europa, Afrika en Zuid-Azië. In Nederland is het een karakteristieke broedvogel en doortrekker.

Hoogtebereik

Voornamelijk in laaglandgebieden, tot ongeveer 200 meter boven zeeniveau. Zelden in hoger gelegen gebieden.

Voorkeursomgevingen

Ondiepe zout- en brakwatergebieden, estuaria, kustlagunes, slikken, brakke polders en zoutpannen. Ze geven de voorkeur aan modderige of zanderige bodems.

Gedrag

Activiteitstijd

Kluten zijn overdag actief, maar kunnen ook in de schemering of 's nachts foerageren, vooral bij gunstige getijdeomstandigheden.

Eetgewoonten

De Kluut foerageert door zijn opwippende snavel zijdelings door het ondiepe water te zwaaien, waarbij hij kleine ongewervelde dieren opvist. Ze kunnen ook kleine prooien van het wateroppervlak pikken of zeeminnetjes uit de modder halen.

Sociaal gedrag

Zeer sociaal, broeden in kolonies en foerageren vaak in groepen. Buiten het broedseizoen kunnen ze grote zwermen vormen.

Vliegpatroon

De vlucht is snel en direct, met krachtige vleugelslagen. Tijdens de vlucht zijn de lange poten naar achteren gestrekt en de snavel licht naar beneden gericht. Ze vliegen vaak in losse groepen of formaties.

Trekpatroon

Veel populaties, vooral die uit Noord- en Centraal-Europa, zijn trekvogels die overwinteren in Zuid-Europa, Afrika en Zuid-Azië. Minder noordelijke populaties kunnen standvogels zijn.

Territoriaal gedrag

Ze verdedigen hun directe nestomgeving binnen de broedkolonie, maar de algemene foerageergebieden zijn minder strikt territoriaal.

Voortplanting

Broedseizoen

April tot juli, met een piek in mei-juni.

Nestgewoonten

Nesten vaak in kolonies op open terrein, meestal op lage eilanden of verhoogde delen van slikplaten, dicht bij water. Het nest is een ondiep kuiltje in de grond, spaarzaam bekleed met plantenmateriaal.

Legselgrootte

Meestal 3-4 eieren (zelden 2 of 5).

Eierbeschrijving

Meestal 3-4 eieren, olijfgroen of lichtbruin met donkere vlekken en spikkels, goed gecamoufleerd in de omgeving.

Broedperiode

23-25 dagen, door beide ouders.

Uitvliegperiode

De kuikens zijn nestvlieders en verlaten het nest kort na het uitkomen. Ze zijn vliegvlug na ongeveer 35-42 dagen.

Ouderlijke zorg

Beide ouders broeden en zorgen voor de kuikens. De jongen worden door beide ouders begeleid en beschermd tegen predatoren.

Waar te vinden

Veldtips

1. Ga vroeg in de ochtend of laat in de middag. Dit zijn vaak de beste tijden om foeragerende vogels te observeren, vooral bij eb in getijdengebieden.
2. Zoek naar kolonies. Tijdens het broeden zijn kluten luidruchtig en gemakkelijk te vinden in hun kolonies. Let op de kenmerkende roep.
3. Gebruik een verrekijker of telescoop. Kluten zijn vaak op enige afstand en hun subtiele foerageergedrag is dan beter te zien. Een telescoop is ideaal voor details.
4. Let op het foerageergedrag. Het zijdelings zwiepen met de snavel in het water is een onmiskenbaar kenmerk.

Gelijkende soorten

Snelle feiten

Bijzonder kenmerk:

De enige vogel ter wereld met een zo sterk opwippende snavel.

Sociale aard:

Leeft en broedt vaak in dichte kolonies.

Beschermde status Nederland:

In Nederland is de Kluut een beschermde inheemse diersoort.

Geluidsonderscheidend:

De roep 'klu-iit' is kenmerkend en heeft de vogel zijn Nederlandse naam gegeven.

Leuke weetjes

• Het Engelse woord 'Avocet' is afgeleid van het Italiaanse 'avocetta', wat mogelijk verwijst naar een vogel met een gebogen snavel.
• De Kluut was de eerste vogel die werd beschermd door de Royal Society for the Protection of Birds (RSPB) in Groot-Brittannië, nadat hij daar in de 19e eeuw was uitgestorven en in de 20e eeuw teruggekeerd.
• Kuikens van de Kluut zijn direct na het uitkomen zeer mobiel en volgen hun ouders naar foerageerplaatsen.

Wetenschappelijke classificatie

Rijk

Animalia (Dieren)

Stam

Chordata (Chordadieren)

Klasse

Aves (Vogels)

Orde

Charadriiformes (Steltlopers en Meeuwachtigen)

Familie

Recurvirostridae (Kluten en Steltkluten)

Geslacht

Recurvirostra

Soort

Recurvirostra avosetta (Kluut)

Ontdek de Kluut