Boomklever

Over de soort

De Boomklever is een kleine, gedrongen zangvogel die bekend staat om zijn unieke vermogen om zowel omhoog als omlaag langs boomstammen te klimmen, vaak met de kop naar beneden. Hij heeft een opvallende blauwgrijze bovenzijde en een oranjebruine onderzijde, met een zwarte oogstreep. Het is een standvogel in grote delen van Europa en Azië.

Grootte en levensduur

Lengte

12-14.5 cm

Spanwijdte

22.5-27 cm

Gewicht

17-28 g

Levensduur

Gemiddeld 2-3 jaar, maximaal 9 jaar in het wild

Voedsel

Omnivoor (insectivoor en granivoor)

Fysieke kenmerken

Verenkleed

Bovenzijde is leigrijs tot blauwgrijs. Onderzijde is oranjebruin, lichter op de keel en wangen. De flanken en onderbuik zijn vaak dieper roodbruin. Een opvallende zwarte oogstreep loopt van de snavelbasis tot de nek. De staart is kort en de vleugels zijn relatief kort en breed.

Snavelvorm

Krachtige, puntige, dolkvormige snavel, donkergrijs tot zwartachtig.

Oogkleur

Donkerbruin tot zwart.

Pootkleur

Grijsbruin tot donkergrijs, met lange tenen en scherpe klauwen voor grip op boomschors.

Onderscheidende kenmerken

Unieke klimstijl (ook met de kop naar beneden), blauwgrijze bovenzijde, oranjebruine onderzijde, zwarte oogstreep, krachtige snavel.

Uiterlijk jongen

Jonge vogels lijken op volwassen vogels, maar hun verenkleed is over het algemeen doffer en minder intens van kleur. De oogstreep kan iets minder scherp zijn en de onderzijde is bleker oranjebruin.

Seizoensveranderingen

Geen significante seizoensgebonden veranderingen in het verenkleed. Het verenkleed kan na de rui in de herfst iets frisser en helderder zijn.

Geslachtsdimorfisme

Subtiel. Vrouwtjes hebben over het algemeen een iets fletsere oranjebruine onderzijde en de roodbruine kleur op de flanken is minder intens dan bij mannetjes. De onderstaartdekveren zijn bij mannetjes vaak dieper roodbruin, bij vrouwtjes meer roestbruin met een wazige, lichtere vlek.

Hoe herken je

1. 1

   Klimstijl

   De Boomklever is de enige vogel in Europa die met de kop naar beneden langs boomstammen kan klimmen. Spechten klimmen alleen omhoog.

2. 2

   Kleurpatroon

   Let op de combinatie van blauwgrijze bovenzijde, oranjebruine onderzijde en de duidelijke zwarte oogstreep. De witte keel en wangen contrasteren met de donkere oogstreep.

3. 3

   Snavel

   De krachtige, puntige snavel is kenmerkend en wordt gebruikt voor het openhakken van noten en het zoeken naar insecten.

4. 4

   Geluid

   Luister naar de luide, heldere en herhaalde 'twiet-twiet-twiet' zang of de scherpe 'tsit' roep. Dit is vaak de eerste indicatie van zijn aanwezigheid.

5. 5

   Gedrag

   Zoek naar vogels die actief langs boomstammen en takken bewegen, vaak in een hectisch tempo, op zoek naar voedsel.

Leefgebied en verspreiding

Biomen

Gematigde bossen, loofbossen, gemengde bossen, parken, grote tuinen, boomgaarden.

Verspreidingsgebied

Grote delen van Europa (met uitzondering van Ierland en delen van Schotland en Scandinavië) en Azië, van West-Europa tot Japan.

Hoogtebereik

Van zeeniveau tot ongeveer 2000 meter in bergachtige gebieden, afhankelijk van de beschikbaarheid van geschikt boshabitat.

Voorkeursomgevingen

Oude loofbossen met veel volwassen bomen (vooral eiken, beuken, haagbeuken) en dood hout, waar voldoende holtes en voedsel te vinden zijn. Ze prefereren gebieden met een dichte ondergroei en een gevarieerde boomstructuur.

Gedrag

Activiteitstijd

Diurnaal (dagactief).

Eetgewoonten

Zoekt voedsel langs boomstammen en takken, zowel omhoog als omlaag klimmend. Eet voornamelijk insecten en spinnen in de lente en zomer. In de herfst en winter schakelt hij over op zaden, noten (vooral hazelnoten, beukennootjes, eikels) en pitten. Hij klemt noten vaak vast in boomspleten en hakt ze open met zijn krachtige snavel. Legt voedselvoorraden aan voor de winter.

Sociaal gedrag

Meestal solitair of in paren tijdens het broedseizoen. Buiten het broedseizoen kunnen ze zich soms aansluiten bij gemengde mezenzwermen, maar ze blijven vaak op zichzelf.

Vliegpatroon

Golvende, snelle vlucht over korte afstanden tussen bomen. Vliegt zelden over open terrein.

Trekpatroon

Standvogel in het grootste deel van zijn verspreidingsgebied. Jonge vogels kunnen in de herfst korte afstanden afleggen om nieuwe territoria te vinden, maar er is geen sprake van grootschalige migratie.

Territoriaal gedrag

Zeer territoriaal, vooral tijdens het broedseizoen. Paren verdedigen hun territorium fel tegen indringers van dezelfde soort.

Voortplanting

Broedseizoen

April tot juni.

Nestgewoonten

Broedt in boomholtes, vaak oude spechtenholen of natuurlijke spleten. Als de ingang te groot is, metselt de Boomklever deze dicht met modder en speeksel tot een passende opening. Het nest zelf is een kommetje van boomschorsschilfers, bladeren en mos, bekleed met fijner materiaal.

Legselgrootte

Meestal 5-9 eieren.

Eierbeschrijving

5-9 eieren, wit met fijne roodbruine spikkels, vooral aan de stompe kant. Afmeting: ongeveer 19 x 14 mm.

Broedperiode

13-18 dagen, voornamelijk door het vrouwtje.

Uitvliegperiode

22-25 dagen na uitkomst. Beide ouders voeren de jongen.

Ouderlijke zorg

Beide ouders voeren de jongen. Na het uitvliegen blijven de jongen nog enige tijd afhankelijk van de ouders.

Waar te vinden

Veldtips

1. Luister goed. De Boomklever is vaak eerder te horen dan te zien. Zijn luide roepen en zang verraden zijn aanwezigheid.
2. Scan boomstammen. Focus op de stammen en dikkere takken van bomen, waar de Boomklever zijn voedsel zoekt en klimt.
3. Let op beweging. De Boomklever is een actieve vogel die constant in beweging is. Let op snelle, schokkerige bewegingen langs de schors.
4. Voederplaatsen. In de winter bezoeken Boomklevers soms voederplaatsen met zaden en noten.
5. Geduld. Hoewel ze luidruchtig kunnen zijn, zijn ze ook schuw. Geduld en rustig observeren vergroten de kans op een goede waarneming.

Snelle feiten

Unieke klimmer:

Kan als enige vogel in Europa met de kop naar beneden langs boomstammen klimmen.

Metselaar:

Verkleint de ingang van zijn nestholte met modder en speeksel.

Voedselhamsteraar:

Legt voedselvoorraden aan voor de winter.

Standvogel:

Blijft het hele jaar in zijn broedgebied.

Leuke weetjes

• De naam 'Boomklever' verwijst direct naar zijn vermogen om zich aan boomstammen vast te klampen en te klimmen.
• Boomklevers zijn zeer inventief in het openen van noten. Ze gebruiken vaak een vaste 'aambeeld'-spleet in een boom om hun buit te kraken.
• Het metselen van de nestholte-ingang is een indrukwekkend staaltje architectuur, waarbij ze modder, klei en speeksel gebruiken om een perfecte pasvorm te creëren die roofdieren buiten houdt.

Wetenschappelijke classificatie

Rijk

Animalia

Stam

Chordata

Klasse

Aves

Orde

Passeriformes

Familie

Sittidae

Geslacht

Sitta

Soort

Sitta europaea

Ontdek de Boomklever