Sijs

Over de soort

De Sijs is een kleine, behendige zangvogel, nauw verwant aan de Europese groenling en goudvink. Het mannetje is opvallend geel en groen met een zwarte kruin en kin, terwijl het vrouwtje doffer gekleurd is. Ze staan bekend om hun acrobatische foerageermethoden, vaak ondersteboven hangend aan dennenappels. Sijzen zijn sociale vogels en worden vaak in groepen waargenomen, vooral buiten het broedseizoen.

Grootte en levensduur

Lengte

11-12.5 cm

Spanwijdte

20-23 cm

Gewicht

11-18 g

Levensduur

Gemiddeld 2-3 jaar, maximaal opgenomen 9 jaar

Voedsel

Voornamelijk zaden van naaldbomen (vooral spar, lariks, den) en berken, elzen. Ook ongewervelden (vooral in de broedtijd) zoals insecten en spinnen, knoppen, jonge bladeren en bessen.

Fysieke kenmerken

Verenkleed

Mannetje: fel geelgroen lichaam, zwarte kruin en kinvlek, gele staartzijden en vleugelstrepen, gestreepte flanken, donkere rug met groenige tint. Vrouwtje: doffer geelgroen, zwaarder gestreept op borst en flanken, geen of nauwelijks zwarte kruin en kinvlek, minder fel gele vleugelstrepen. Juveniel: lijkt op het vrouwtje maar zijn nog zwaarder gestreept aan onderzijde, met een blekere en doffere kleur.

Snavelvorm

Kleine, kegelvormige, spits toelopende snavel, grijsachtig.

Oogkleur

Donkerbruin.

Pootkleur

Donker vleeskleurig tot bruinachtig grijs.

Onderscheidende kenmerken

Kleine vink met spitse snavel, opvallende groengele tinten, vooral bij het mannetje de zwarte kruin en kinvlek. Karakteristieke gele strepen in de vleugels en staartzijden.

Uiterlijk jongen

Zwaarder gestreept, vooral op de borst en flanken, en algemeen doffer van kleur dan volwassen vrouwtjes.

Seizoensveranderingen

Plumage is vrij consistent gedurende het jaar. De kleuren kunnen in de nazomer iets doffer lijken door slijtage van het verenkleed, maar er is geen aparte 'broedjurk' of 'winterjurk'.

Geslachtsdimorfisme

Sterk aanwezig; mannetjes zijn veel helderder gekleurd met een zwarte kruin en kin, terwijl vrouwtjes doffer en meer gestreept zijn.

Hoe herken je

1. 1

   Grootte en postuur

   Kleine, beweeglijke vogel, kleiner dan een Groenling, met een korte staart en relatief kleine, spitse snavel.

2. 2

   Kleuring Mannetje

   Herkenbaar aan de fel geelgroene kleur, zwarte kruin en zwarte kinvlek. Gele vleugelstrepen en staartzijden zijn ook opvallend.

3. 3

   Kleuring Vrouwtje

   Doffer geelgroen, zwaarder gestreept op de flanken en borst, zonder de duidelijke zwarte kruin/kin. Let op de gele vleugelstrepen en staartzijden, die nog steeds aanwezig zijn maar minder uitgesproken dan bij het mannetje.

4. 4

   Gedrag

   Vaak acrobatisch foeragerend, ondersteboven hangend aan kegels. Zeer sociaal buiten het broedseizoen, vaak in grote, beweeglijke zwermen.

5. 5

   Roep

   De trillende 'tjerrr!' of 'tsoee-it' klank is een uitstekend identificatiemiddel, vaak in de vlucht uitgestoten.

Leefgebied en verspreiding

Biomen

Naaldbossen, gemengde bossen, loofbossen, parken en tuinen (vooral in de winter).

Verspreidingsgebied

Grotendeels Europa (met uitzondering van de zuidelijkste delen) en Azië (tot Oost-Siberië en Japan). Komt in Nederland en België zowel als broedvogel en wintergast voor.

Hoogtebereik

Van zeeniveau tot op berghellingen, afhankelijk van het voorkomen van geschikte bossen.

Voorkeursomgevingen

Naaldboomplantages, oudere sparren- en dennenbossen. Buiten het broedseizoen ook in berken- en elzenbossen, parken en tuinen met voederplaatsen.

Gedrag

Activiteitstijd

Dagactief.

Eetgewoonten

Foerageert vaak acrobatisch hangend aan boomtoppen, naalden en zaden van dennenappels. Gebruikt zijn snavel om zaden uit kegels te wrikken. Komt in de winter vaak op voedertafels voor zonnebloempitten en vetbollen.

Sociaal gedrag

Zeer sociaal, vormt buiten het broedseizoen vaak grote, zwervende groepen, soms gemengd met andere vinkachtigen zoals putters en groenlingen.

Vliegpatroon

Golvende vlucht, snel en wendbaar. Vliegt vaak in compacte groepen die zich gelijktijdig bewegen en van richting veranderen.

Trekpatroon

Deels trekvogel, deels standvogel. Noordelijke populaties trekken in de winter zuidwaarts; midden-Europese populaties zijn vaak standvogels of korte-afstandtrekkers. De trek kan irruptief zijn, waarbij in sommige jaren grote aantallen Sijzen vanuit het noorden naar Centraal- en West-Europa trekken.

Territoriaal gedrag

In de broedtijd verdedigen paren een klein territorium rond het nest. Buiten de broedtijd zijn ze niet territoriaal en leven ze in groepen.

Voortplanting

Broedseizoen

Maart tot juni, soms een tweede broedsel in juli.

Nestgewoonten

Het nest, een compact kommetje, wordt door het vrouwtje gebouwd, vaak hoog in een naaldboom (spar, den, lariks), dicht bij de stam of aan een zijtak, goed gecamoufleerd met korstmossen en spinnenwebben. Gemaakt van fijne takjes, mos, korstmossen en bekleed met veren, haar en plantendons.

Legselgrootte

2-6 eieren, meestal 3-5.

Eierbeschrijving

Meestal 3-5 eieren, blauwachtig wit met fijne roodachtig bruine vlekjes en paarse ondervlekken, vooral aan de stompe zijde.

Broedperiode

11-14 dagen, voornamelijk door het vrouwtje.

Uitvliegperiode

13-15 dagen na het uitkomen.

Ouderlijke zorg

Beide ouders voeren de jongen, hoewel het mannetje het vrouwtje ook voedt tijdens het broeden. De jongen worden nog enige tijd na het uitvliegen door de ouders gevoerd.

Waar te vinden

Veldtips

1. Luister naar de roep. De trillende 'tjerrr' roep is kenmerkend en helpt vaak om Sijzen in een groep of hoog in bomen te lokaliseren.
2. Observeer in boomtoppen. Sijzen foerageren vaak hoog in naaldbomen, inspecteer de kegels op beweging en geluid.
3. Bezoek voederplaatsen in de winter. In de winter zijn ze minder schuw en komen ze vaak op voederplaatsen, vooral als er kleine zaden zoals nigerzaad worden aangeboden.
4. Zoek naar gemengde groepen. Buiten het broedseizoen mengen Sijzen zich vaak met Putters en Barmsijzen. Let op de specifieke kenmerken binnen zo'n groep.

Gelijkende soorten

Snelle feiten

Broedpopulatie Nederland:

20.000-40.000 paren (trend stabiel, fluctuerend als gevolg van irrupties).

Winteraantallen Nederland:

50.000-200.000 individuen (sterk fluctuerend, afhankelijk van zaadoogsten in Noord-Europa).

Favoriete voedsel (winter):

Zaden van els, berk en spar.

Ecologische rol:

Speelt een rol in de verspreiding van zaden.

Leuke weetjes

• Sijzen kunnen soms ondersteboven aan elzen- of berkenkatjes hangen tijdens het foerageren, wat een spectaculair gezicht is.
• De populatiegrootte van Sijzen in West-Europa kan sterk fluctueren door 'irrupties'. Dit zijn jaren waarin er een massale trek plaatsvindt vanuit Noord-Europa als gevolg van slechte zaadoogsten daar.
• De Sijs is een uitstekende acrobatische vlieger en behendig tussen takken en twijgen.

Wetenschappelijke classificatie

Rijk

Animalia

Stam

Chordata

Klasse

Aves

Orde

Passeriformes

Familie

Fringillidae

Geslacht

Spinus

Soort

Spinus spinus

Ontdek de Sijs