Kievit

Over de soort

De Kievit is een middelgrote, opvallende weidevogel die bekend staat om zijn metaalglanzende verenkleed, lange kuif en karakteristieke, acrobatische vlucht. Het is een algemene broedvogel in open graslanden en akkers in grote delen van Europa en Azië.

Grootte en levensduur

Lengte

28-31 cm

Spanwijdte

67-72 cm

Gewicht

128-330 g

Levensduur

Gemiddeld 5-10 jaar, maximaal 20 jaar in het wild

Voedsel

Insectivoor/Omnivoor

Fysieke kenmerken

Verenkleed

Volwassen vogels hebben een glanzend groen-zwart bovendeel met paarse en bronzen tinten, een witte buik en flanken, en een opvallende lange, zwarte kuif. De borst is zwart en wordt gescheiden van de witte buik door een smalle witte band. De onderzijde van de vleugels is wit met een zwarte achterrand.

Snavelvorm

Relatief korte, slanke, zwarte snavel.

Oogkleur

Donkerbruin.

Pootkleur

Roze-bruin tot roodachtig.

Onderscheidende kenmerken

De lange, dunne, naar achteren gekromde kuif is het meest kenmerkende kenmerk. De brede, afgeronde vleugels en de trage, golvende vlucht zijn ook onderscheidend.

Uiterlijk jongen

Juvenielen lijken op volwassen vogels, maar hebben een kortere kuif, een doffer verenkleed met bruinere tinten en lichte, geelbruine zomen aan de rugveren, wat een geschubd uiterlijk geeft. De keel en borst zijn minder egaal zwart.

Seizoensveranderingen

In het broedkleed (voorjaar en zomer) zijn de kleuren intenser en de kuif van het mannetje langer. In het winterkleed (najaar en winter) zijn de kleuren iets doffer, met meer wit op de keel en een minder uitgesproken zwarte borstband, vooral bij vrouwtjes en jonge vogels.

Geslachtsdimorfisme

Gering. Mannetjes hebben over het algemeen een langere kuif en een intenser zwart op de borst en keel tijdens het broedseizoen. Vrouwtjes hebben vaak een iets kortere kuif en wat meer wit gespikkeld op de keel en borst.

Hoe herken je

1. 1

   Kuif

   Let op de lange, dunne, zwarte kuif die naar achteren krult. Dit is het meest onderscheidende kenmerk.

2. 2

   Vlucht

   Observeer de langzame, golvende vlucht met brede, afgeronde vleugels. De vleugels lijken te 'fladderen' in de lucht.

3. 3

   Verenkleed

   Zoek naar het glanzende groen-zwarte bovendeel met paarse en bronzen tinten, contrasterend met de witte buik en zwarte borstband.

4. 4

   Roep

   Luister naar de karakteristieke, klagende 'kie-wiet' roep, vooral tijdens de baltsvlucht.

5. 5

   Habitat

   Zoek in open graslanden, weilanden en akkers. Ze zijn zelden te vinden in bosrijke gebieden of aan de kust (buiten de trek).

Leefgebied en verspreiding

Biomen

Graslanden, akkers, moerassen, uiterwaarden, open landbouwgebieden.

Verspreidingsgebied

Broedt in een groot deel van Europa en gematigd Azië. Overwintert in Zuid-Europa, Noord-Afrika, het Midden-Oosten en Zuid-Azië.

Hoogtebereik

Voornamelijk in laaglanden, maar kan lokaal tot 1000 meter hoogte voorkomen.

Voorkeursomgevingen

Vochtige graslanden, pas geploegde akkers, weilanden met kort gras, uiterwaarden en kwelders. Ze prefereren open gebieden met lage vegetatie voor voedsel en nestgelegenheid.

Gedrag

Activiteitstijd

Diurnaal (dagactief).

Eetgewoonten

Zoekt voedsel door te lopen en te pikken, vaak met een karakteristieke 'stop-start' beweging. Eet voornamelijk ongewervelden zoals regenwormen, insectenlarven (vooral emelten en ritnaalden), kevers, spinnen en slakken. Soms ook zaden.

Sociaal gedrag

Buiten het broedseizoen vaak in grote groepen, soms duizenden vogels tellend. Tijdens het broedseizoen broeden ze solitair of in losse kolonies. Ze zijn waakzaam en waarschuwen elkaar bij gevaar.

Vliegpatroon

Kenmerkend is de langzame, golvende, 'fladderende' vlucht met brede, afgeronde vleugels. Tijdens de baltsvlucht voeren mannetjes spectaculaire luchtacrobatiek uit met duikvluchten en tuimelingen, waarbij ze hun roep laten horen.

Trekpatroon

De meeste populaties zijn trekvogels. West-Europese populaties trekken kortere afstanden naar Zuid-Europa, terwijl Oost-Europese en Aziatische populaties verder naar het zuiden trekken. Sommige populaties in West-Europa zijn standvogels. De trek vindt plaats in grote groepen.

Territoriaal gedrag

Tijdens het broedseizoen verdedigen mannetjes een territorium rond het nest. Ze zijn agressief tegenover indringers, inclusief roofvogels, en voeren schijnaanvallen uit.

Voortplanting

Broedseizoen

Maart tot juli, met een piek in april-mei.

Nestgewoonten

Het nest is een ondiepe kuil in de grond, vaak in kort gras of op pas geploegde akkers, spaarzaam bekleed met plantenresten. Het wordt meestal door het vrouwtje gemaakt, soms met hulp van het mannetje.

Legselgrootte

Meestal 4 eieren, zelden 3 of 5.

Eierbeschrijving

Meestal 4 eieren, peervormig, olijfgroen tot bruinachtig met donkere vlekken en stippen. Gemiddelde grootte: 47 x 33 mm.

Broedperiode

24-29 dagen, voornamelijk door het vrouwtje, maar het mannetje kan ook broeden.

Uitvliegperiode

De jongen zijn nestvlieders en verlaten het nest kort na het uitkomen. Ze zijn vliegvlug na 35-40 dagen.

Ouderlijke zorg

Beide ouders zorgen voor de jongen. Ze begeleiden de kuikens bij het zoeken naar voedsel en verdedigen ze fel tegen roofdieren.

Waar te vinden

Veldtips

1. Vroege ochtend of late avond. Kieviten zijn vaak het meest actief met foerageren en roepen tijdens de koelere uren van de dag.
2. Luister naar de roep. De kenmerkende 'kie-wiet' roep is vaak het eerste teken van hun aanwezigheid, vooral tijdens de baltsvlucht.
3. Scan open velden. Gebruik een verrekijker om grote open graslanden en akkers af te speuren. Ze vallen op door hun zwart-witte patroon en kuif.
4. Let op baltsvluchten. In het voorjaar voeren mannetjes spectaculaire baltsvluchten uit, waarbij ze hoog in de lucht acrobatische toeren uithalen en roepen.
5. Zoek naar groepen. Buiten het broedseizoen zijn Kieviten vaak in grote groepen te vinden, soms gemengd met andere steltlopers.

Gelijkende soorten

Snelle feiten

Opvallend kenmerk:

Lange, zwarte kuif

Vlucht:

Golvend en fladderend

Roep:

'Kie-wiet'

Habitat:

Open graslanden en akkers

Voedsel:

Regenwormen en insectenlarven

Broedstatus Nederland:

Algemene broedvogel, maar populatie neemt af

Leuke weetjes

• De Kievit is de nationale vogel van Iran.
• De naam 'Kievit' is een onomatopee, afgeleid van zijn karakteristieke roep.
• Kieviten zijn uitstekende vliegers en kunnen tijdens hun baltsvlucht indrukwekkende luchtacrobatiek vertonen.
• In Nederland is het rapen van kievitseieren lange tijd een traditie geweest, maar dit is nu verboden vanwege de afnemende populatie.
• Ze staan bekend om hun felle verdediging van het nest en de jongen, waarbij ze zelfs roofvogels aanvallen.

Wetenschappelijke classificatie

Rijk

Animalia

Stam

Chordata

Klasse

Aves

Orde

Charadriiformes

Familie

Charadriidae

Geslacht

Vanellus

Soort

Vanellus vanellus

Ontdek de Kievit