Amazonka żółtolica

O gatunku

Amazonka żółtolica (Amazona xanthops) to średniej wielkości papuga z rodziny papugowatych, charakteryzująca się dominującym zielonym upierzeniem z wyraźnymi żółtymi akcentami na głowie. Jest gatunkiem endemicznym dla Brazylii, zamieszkującym suche lasy i sawanny. Znana jest z głośnych wokalizacji i stadnego trybu życia poza sezonem lęgowym. Jej status konserwatorski jest niestety zagrożony.

Wielkość i długość życia

Długość

27-30 cm

Rozpiętość skrzydeł

około 50-55 cm

Waga

200-250 g

Długość życia

20-30 lat w naturze, do 50 lat w niewoli

Pokarm

Roślinożerca (frugi-granivor)

Cechy fizyczne

Upierzenie

Dominująco zielone upierzenie. Czoło, okolice oczu i policzki są jaskrawożółte, często z pomarańczowym odcieniem na czole. Pokrywy uszne są zielone. Kark i grzbiet zielone, z delikatnym ciemniejszym obrzeżeniem piór. Spód ciała jaśniejszy, zielono-żółtawy. Lotki pierwszorzędowe są niebiesko-fioletowe, a drugorzędowe zielone z niebieskimi końcówkami. Na zgięciu skrzydła widoczna czerwona plama, choć często ukryta. Ogon zielony z żółto-zielonymi końcówkami i czerwoną plamą u nasady zewnętrznych sterówek, widoczną głównie w locie.

Kształt dzioba

Mocny, zakrzywiony dziób. Górna szczęka jest koloru kości słoniowej lub jasnoróżowa, z ciemniejszą końcówką. Dolna szczęka jest jaśniejsza, często szarawa.

Kolor oczu

Tęczówka oka jest pomarańczowo-czerwona, otoczona białą lub jasnoszarą obrączką oczną.

Kolor nóg

Szare

Cechy wyróżniające

Charakterystyczna żółta maska na twarzy, obejmująca czoło i policzki. Czerwona plama na zgięciu skrzydła oraz na zewnętrznych sterówkach ogona. Brak niebieskiego lub fioletowego zabarwienia na karku, co odróżnia ją od niektórych innych amazonek.

Wygląd młodego

Młode osobniki mają mniej intensywne żółte zabarwienie na głowie, często bardziej blade i ograniczone. Tęczówki oczu są ciemniejsze, brązowe, a dziób może być bardziej szarawy. Czerwone plamy na skrzydłach i ogonie są mniejsze lub mniej wyraźne.

Zmiany sezonowe

Brak znaczących zmian w upierzeniu sezonowym. Upierzenie pozostaje takie samo przez cały rok.

Dymorfizm płciowy

Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego w upierzeniu. Samce i samice wyglądają identycznie.

Jak rozpoznać

1. 1

   Żółta maska na twarzy

   Szukaj intensywnie żółtego zabarwienia obejmującego czoło, okolice oczu i policzki. Jest to najbardziej charakterystyczna cecha.

2. 2

   Czerwona plama na zgięciu skrzydła

   Zwróć uwagę na małą, czerwoną plamę na zgięciu skrzydła, która może być widoczna, gdy ptak siedzi lub lata.

3. 3

   Czerwone plamy na ogonie

   W locie lub gdy ptak rozkłada ogon, szukaj czerwonych plam u nasady zewnętrznych sterówek.

4. 4

   Brak niebieskiego/fioletowego na karku

   Upewnij się, że ptak nie ma niebieskiego lub fioletowego zabarwienia na karku, co wyklucza inne gatunki amazonek.

5. 5

   Głośne wokalizacje

   Słuchaj głośnych, chrapliwych i skrzeczących okrzyków, które są typowe dla tego gatunku, zwłaszcza w locie i o świcie/zmierzchu.

Siedlisko i zasięg

Biomy

Suche lasy liściaste, lasy galeriowe, sawanny (cerrado), obszary z rozproszonymi drzewami i krzewami, a także obszary rolnicze z pozostałościami naturalnej roślinności.

Zasięg geograficzny

Endemiczna dla Brazylii. Występuje głównie w stanach Goiás, Mato Grosso, Mato Grosso do Sul, Tocantins, Bahia, Piauí i Minas Gerais. Jej zasięg jest rozproszony i fragmentaryczny.

Zakres wysokości

Zazwyczaj od poziomu morza do około 1000 metrów n.p.m.

Preferowane środowiska

Preferuje otwarte, suche siedliska z dostępem do drzew, które służą jako miejsca żerowania i gniazdowania. Często spotykana w pobliżu rzek i strumieni, gdzie rosną wyższe drzewa.

Zachowanie

Czas aktywności

Dzienna. Najbardziej aktywna wczesnym rankiem i późnym popołudniem.

Zwyczaje pokarmowe

Żywi się głównie nasionami, owocami, orzechami, kwiatami i pąkami drzew i krzewów. Szczególnie lubi owoce palm i nasiona roślin z rodziny bobowatych. Żeruje w koronach drzew, często w parach lub małych grupach.

Zachowania społeczne

Poza sezonem lęgowym tworzą większe stada, liczące od kilkunastu do kilkudziesięciu osobników, które wspólnie żerują i nocują. W okresie lęgowym pary stają się bardziej terytorialne i izolują się.

Wzór lotu

Lot jest szybki i prosty, z silnymi uderzeniami skrzydeł. W locie widoczne są czerwone plamy na skrzydłach i ogonie. Często latają w parach lub małych stadach, wydając głośne okrzyki.

Migracja

Gatunek osiadły, nie podejmuje dalekich migracji. Może jednak odbywać lokalne przemieszczenia w poszukiwaniu pożywienia.

Terytorializm

Pary są terytorialne w okresie lęgowym, broniąc miejsca gniazdowania. Poza sezonem lęgowym są bardziej towarzyskie.

Rozmnażanie

Sezon lęgowy

Zazwyczaj od lipca do grudnia, z kulminacją w sierpniu-październiku, co zbiega się z porą suchą w regionie występowania.

Zwyczaje gniazdowania

Gniazduje w dziuplach starych drzew, często w palmach lub innych dużych drzewach. Wykorzystuje naturalne zagłębienia lub opuszczone dziuple dzięciołów. Nie buduje gniazda z materiałów zewnętrznych, jaja składane są bezpośrednio na dnie dziupli.

Wielkość lęgu

2-4 jaja, najczęściej 3.

Opis jaja

Jaja są białe, owalne. Składane są bezpośrednio na dnie dziupli.

Okres inkubacji

Około 24-26 dni. Wysiaduje głównie samica, karmiona przez samca.

Okres opuszczania gniazda

Młode opuszczają gniazdo po około 50-60 dniach od wyklucia. Po opuszczeniu gniazda są jeszcze przez pewien czas karmione przez rodziców.

Opieka rodzicielska

Oboje rodzice opiekują się młodymi. Samica wysiaduje jaja, a samiec dostarcza jej pożywienie. Po wykluciu oboje rodzice karmią pisklęta.

Gdzie znaleźć

Wskazówki terenowe

1. Wczesny ranek i późne popołudnie. To najlepsze pory dnia na obserwację, gdy ptaki są najbardziej aktywne i wokalizują.
2. Słuchaj wokalizacji. Głośne okrzyki amazonek często zdradzają ich obecność, zanim zostaną zauważone.
3. Obserwuj drzewa owocowe. Amazonki często żerują na drzewach owocowych, zwłaszcza palmach. Szukaj ich w koronach drzew.
4. Użyj lornetki. Dla dokładnej identyfikacji i obserwacji szczegółów upierzenia, zwłaszcza żółtej maski i czerwonych plam.
5. Cierpliwość. Ptaki te mogą być płochliwe, więc cierpliwe oczekiwanie w odpowiednim siedlisku zwiększa szanse na obserwację.

Podobne gatunki

Szybkie fakty

Status IUCN:

Zagrożony (EN)

Występowanie:

Endemiczna dla Brazylii

Siedlisko:

Suche lasy, sawanny (cerrado)

Dieta:

Nasiona, owoce, orzechy

Długość:

27-30 cm

Ciekawostki

• Amazonka żółtolica jest jednym z najbardziej zagrożonych gatunków amazonek w Brazylii, głównie z powodu utraty siedlisk i nielegalnego handlu.
• Mimo że jest gatunkiem zagrożonym, w niewoli jest stosunkowo rzadko spotykana w porównaniu do innych amazonek.
• Jej naukowa nazwa 'xanthops' pochodzi od greckich słów 'xanthos' (żółty) i 'ops' (twarz), co doskonale opisuje jej wygląd.
• W naturze często tworzy duże stada poza sezonem lęgowym, co jest widowiskowym widokiem.

Klasyfikacja naukowa

Królestwo

Animalia

Typ

Chordata

Gromada

Aves

Rząd

Psittaciformes

Rodzina

Psittacidae

Rodzaj

Amazona

Gatunek

Amazona xanthops

Poznaj Amazonka żółtolica