Nurnik marmurkowy

O gatunku

Nurnik marmurkowy to mały ptak morski z rodziny alk, znany ze swojego unikalnego zachowania lęgowego. W przeciwieństwie do większości ptaków morskich, gniazduje w starych, wysokich drzewach iglastych w lasach przybrzeżnych, często wiele kilometrów w głąb lądu, a żeruje na morzu. Jest to gatunek skryty i trudny do obserwacji, co czyni go przedmiotem intensywnych badań i działań ochronnych.

Wielkość i długość życia

Długość

24-25 cm

Rozpiętość skrzydeł

43-45 cm

Waga

200-280 g

Długość życia

Około 10-15 lat w naturze, maksymalnie do 18 lat.

Pokarm

Mięsożerca (rybożerca), głównie małe ryby (np. śledzie, dobijaki, gromadniki) i bezkręgowce morskie (np. kryl, obunogi).

Cechy fizyczne

Upierzenie

Upierzenie zmienia się sezonowo. W szacie godowej (lato) jest ciemnobrązowe, marmurkowane białymi plamkami na spodzie ciała, co daje efekt marmurkowania. W szacie spoczynkowej (zima) spód ciała jest biały, a wierzch ciemny, z charakterystycznym białym kołnierzem na karku i białymi plamami po bokach. Skrzydła są krótkie i spiczaste, ogon krótki.

Kształt dzioba

Dziób jest krótki, smukły i ostro zakończony, koloru czarnego.

Kolor oczu

Oczy są ciemne, brązowe.

Kolor nóg

Nogi są ciemne, szaroczarne, z błoną pławną.

Cechy wyróżniające

W szacie godowej charakterystyczne marmurkowanie na spodzie ciała. W szacie spoczynkowej biały kołnierz na karku i białe plamy po bokach ciała. Krótki, smukły dziób. Szybki, prostoliniowy lot. Unikalne zachowanie lęgowe w starych lasach.

Wygląd młodego

Młode ptaki przypominają dorosłe w szacie spoczynkowej, ale ich upierzenie jest bardziej matowe, a białe obszary mogą być lekko przybrudzone lub szarawe. Mogą mieć delikatne prążkowanie na bokach.

Zmiany sezonowe

Wyraźne zmiany upierzenia między szatą godową (lato) a szatą spoczynkową (zima). Szata godowa jest ciemna i marmurkowana, szata spoczynkowa charakteryzuje się białym spodem i białym kołnierzem.

Dymorfizm płciowy

Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego w upierzeniu. Samce i samice wyglądają podobnie.

Jak rozpoznać

1. 1

   Rozmiar i kształt

   Mały, krępy ptak morski z krótkimi skrzydłami i ogonem. W locie przypomina małą kaczkę lub nurka, ale z szybszymi uderzeniami skrzydeł.

2. 2

   Upierzenie (szata godowa)

   Całe ciało ciemnobrązowe, z wyraźnym, gęstym marmurkowaniem białymi plamkami na spodzie. Trudny do pomylenia z innymi alkami w tej szacie.

3. 3

   Upierzenie (szata spoczynkowa)

   Wierzch ciała ciemny, spód biały. Charakterystyczny biały kołnierz na karku i białe plamy po bokach ciała. Głowa ciemna z białym paskiem nad okiem.

4. 4

   Dziób

   Krótki, smukły i ostro zakończony, czarny. Jest to kluczowa cecha odróżniająca od nurnika krótkodziobego.

5. 5

   Lot

   Bardzo szybki, prostoliniowy, nisko nad wodą, z szybkimi uderzeniami skrzydeł. Podczas lotów do gniazd w lesie, lata wysoko i szybko.

6. 6

   Zachowanie

   Często nurkuje w poszukiwaniu pokarmu. Jest bardzo skryty, zwłaszcza w okresie lęgowym. Obserwacja na morzu wymaga cierpliwości.

7. 7

   Głos

   Wysokie, piskliwe gwizdy 'kiii-er' lub 'keer-keer', słyszalne głównie o świcie i zmierzchu podczas przelotów.

Siedlisko i zasięg

Biomy

Lasy iglaste strefy umiarkowanej (stare lasy deszczowe), środowiska morskie przybrzeżne (zatoki, fiordy, otwarte wody przybrzeżne).

Zasięg geograficzny

Północny Pacyfik, od Alaski, przez Kolumbię Brytyjską, Waszyngton, Oregon, po środkową Kalifornię w Ameryce Północnej. W Azji występuje od Kamczatki, przez Wyspy Kurylskie, Sachalin, po Japonię.

Zakres wysokości

Gniazduje na wysokościach od poziomu morza do około 1000 metrów n.p.m. (w zależności od dostępności odpowiednich drzew). Żeruje na poziomie morza.

Preferowane środowiska

Do lęgów preferuje stare, pierwotne lasy iglaste z dużymi, starymi drzewami (np. choina zachodnia, daglezja zielona, świerk sitkajski) z szerokimi, płaskimi gałęziami pokrytymi mchem lub porostami. Na morzu preferuje wody przybrzeżne, zatoki i fiordy bogate w małe ryby.

Zachowanie

Czas aktywności

Głównie aktywny w ciągu dnia, zwłaszcza o świcie i zmierzchu, kiedy przemieszcza się między miejscami żerowania a gniazdami. Loty do gniazd odbywają się zazwyczaj wcześnie rano i późnym wieczorem, aby uniknąć drapieżników.

Zwyczaje pokarmowe

Żeruje głównie nurkując pod wodą w poszukiwaniu małych ryb i bezkręgowców. Potrafi nurkować na znaczne głębokości. Zazwyczaj żeruje w płytkich wodach przybrzeżnych, ale może zapuszczać się na otwarte morze. Często poluje pojedynczo lub w małych grupach.

Zachowania społeczne

Poza sezonem lęgowym zazwyczaj samotny lub w małych, luźnych grupach na morzu. Podczas lęgów pary są monogamiczne i bardzo skryte. Nie tworzą kolonii lęgowych, co jest rzadkością wśród alk.

Wzór lotu

Lot jest szybki, prostoliniowy i niski nad powierzchnią wody, z bardzo szybkimi uderzeniami krótkich skrzydeł. Podczas lotu do gniazd w lesie, lata wysoko nad koronami drzew.

Migracja

Większość populacji jest osiadła lub odbywa krótkie, lokalne przemieszczenia wzdłuż wybrzeża w poszukiwaniu pokarmu. Populacje północne mogą przemieszczać się na południe w okresie zimowym, ale nie są to dalekie migracje.

Terytorializm

Pary lęgowe są terytorialne wokół swojego gniazda, choć gniazda są rozproszone i nie tworzą zwartej kolonii. Na morzu nie wykazują silnej terytorialności.

Rozmnażanie

Sezon lęgowy

Od kwietnia do września, ze szczytem w czerwcu i lipcu.

Zwyczaje gniazdowania

Unikalne wśród alk – gniazduje na dużych, płaskich gałęziach starych drzew iglastych (często ponad 50 metrów nad ziemią) w lasach przybrzeżnych, nawet do 80 km od wybrzeża. Gniazdo to płytkie zagłębienie w mchu lub porostach na gałęzi. Nie buduje skomplikowanych gniazd.

Wielkość lęgu

1 jajo

Opis jaja

Składa jedno jajo. Jajo jest gruszkowate, o barwie od oliwkowo-zielonej do płowożółtej, z ciemnymi plamkami i smugami, co zapewnia kamuflaż na tle mchu i porostów.

Okres inkubacji

Około 27-30 dni. Oboje rodzice na zmianę wysiadują jajo.

Okres opuszczania gniazda

Pisklę opuszcza gniazdo po około 28-30 dniach od wyklucia. Jest to niezwykłe, ponieważ pisklę jest już w pełni opierzone i zdolne do lotu, aby samodzielnie dotrzeć do morza.

Opieka rodzicielska

Oboje rodzice opiekują się jajem i pisklęciem, na zmianę wysiadując i dostarczając pokarm (małe ryby) do gniazda. Pisklę jest karmione przez rodziców aż do momentu opuszczenia gniazda.

Gdzie znaleźć

Wskazówki terenowe

1. Obserwacja z łodzi. Najlepszym sposobem na obserwację nurnika marmurkowego jest wycieczka łodzią po wodach przybrzeżnych. Szukaj małych, ciemnych ptaków nurkujących w wodzie.
2. Wczesny ranek/późny wieczór. W okresie lęgowym, o świcie i zmierzchu, można usłyszeć ich charakterystyczne gwizdy, gdy przelatują między morzem a gniazdami w lesie. Obserwacja wizualna w tym czasie jest jednak trudna ze względu na słabe światło i szybkość lotu.
3. Cierpliwość i lornetka. Nurniki marmurkowe są skryte i często nurkują. Wymaga to cierpliwości i dobrej lornetki, aby je dostrzec i zidentyfikować.
4. Szukaj w pobliżu starych lasów. Na morzu, szukaj ich w pobliżu obszarów wybrzeża, gdzie występują stare lasy iglaste, ponieważ tam prawdopodobnie gniazdują.

Podobne gatunki

Szybkie fakty

Status IUCN:

Zagrożony (Endangered)

Gniazdowanie:

Na gałęziach starych drzew iglastych

Liczba jaj:

1

Dieta:

Małe ryby i bezkręgowce morskie

Długość:

24-25 cm

Waga:

200-280 g

Ciekawostki

• Nurnik marmurkowy jest jedynym ptakiem morskim w Ameryce Północnej, który gniazduje w starych drzewach, a nie na klifach czy ziemi.
• Pisklę nurnika marmurkowego jest w pełni opierzone i zdolne do lotu, gdy opuszcza gniazdo, co jest niezwykłe dla ptaków morskich. Musi samodzielnie przelecieć z lasu na morze.
• Ze względu na swoje skryte zachowanie lęgowe, gniazda nurnika marmurkowego były odkrywane dopiero w latach 70. XX wieku, mimo że gatunek był znany od dawna.
• Ich przetrwanie jest ściśle związane z ochroną starych lasów iglastych, które są ich miejscem lęgowym, oraz zdrowych ekosystemów morskich, które dostarczają im pożywienia.

Klasyfikacja naukowa

Królestwo

Animalia

Typ

Chordata

Gromada

Aves

Rząd

Charadriiformes

Rodzina

Alcidae

Rodzaj

Brachyramphus

Gatunek

Brachyramphus marmoratus

Poznaj Nurnik marmurkowy