Dzwoniec zwyczajny

O gatunku

Dzwoniec zwyczajny to średniej wielkości ptak śpiewający z rodziny łuszczakowatych, charakteryzujący się krępą budową ciała, stosunkowo dużą głową i stożkowatym dziobem. Samce wyróżniają się jaskrawozielonym upierzeniem z żółtymi akcentami, szczególnie widocznymi na skrzydłach i ogonie. Jest to gatunek pospolity w Europie, północnej Afryce i zachodniej Azji, często spotykany w siedliskach antropogenicznych.

Wielkość i długość życia

Długość

14-16 cm

Rozpiętość skrzydeł

25-28 cm

Waga

25-34 g

Długość życia

Średnio 2-3 lata w naturze, maksymalnie do 10 lat

Pokarm

Roślinożerca (głównie nasiona, pąki, owoce), sporadycznie owady

Cechy fizyczne

Upierzenie

Samiec: dominująco zielono-żółty, z jaskrawożółtymi plamami na lotkach pierwszorzędowych i bocznych sterówkach ogona. Grzbiet oliwkowozielony, spód jaśniejszy, żółtawo-zielony. Kuper żółty. Samica: bardziej stonowana, szarozielona lub brązowozielona, z mniej intensywnymi żółtymi plamami na skrzydłach i ogonie. Spód jaśniejszy, często z delikatnym kreskowaniem. Młode: podobne do samic, ale bardziej brązowe i wyraźnie kreskowane na całym ciele, zwłaszcza na piersi i bokach.

Kształt dzioba

Stożkowaty, gruby i mocny, przystosowany do rozłupywania nasion. Kolor dzioba jest jasny, cielisty lub różowawy.

Kolor oczu

Ciemnobrązowe.

Kolor nóg

Jasnoróżowe lub cieliste.

Cechy wyróżniające

Jaskrawożółte plamy na skrzydłach (zwłaszcza u samców) i bocznych sterówkach ogona, krępa sylwetka, gruby dziób. Charakterystyczny, falisty lot.

Wygląd młodego

Młode ptaki są brązowawe, z wyraźnym ciemnym kreskowaniem na piersi, bokach i grzbiecie. Żółte plamy na skrzydłach i ogonie są mniej intensywne niż u dorosłych.

Zmiany sezonowe

Niewielkie. Upierzenie samców może być nieco jaśniejsze i bardziej intensywne w okresie lęgowym. Po pierzeniu jesiennym kolory mogą być nieco przytłumione przez jaśniejsze obrzeżenia piór, które ścierają się do wiosny.

Dymorfizm płciowy

Wyraźny. Samce są znacznie jaskrawiej ubarwione, z intensywniejszymi żółtymi i zielonymi barwami. Samice są bardziej matowe, szarozielone, z mniejszą ilością żółtego.

Jak rozpoznać

1. 1

   Ubarwienie

   Szukaj zielono-żółtego upierzenia, szczególnie u samców. Zwróć uwagę na jaskrawożółte plamy na skrzydłach i bocznych sterówkach ogona – to kluczowa cecha.

2. 2

   Sylwetka i dziób

   Dzwoniec ma krępą budowę ciała i stosunkowo dużą głowę. Jego gruby, stożkowaty, jasny dziób jest przystosowany do jedzenia nasion.

3. 3

   Lot

   Obserwuj falisty lot, często z krótkimi seriami szybkich uderzeń skrzydeł i ślizgami. Podczas lotu często wydaje charakterystyczne zawołania.

4. 4

   Głos

   Słuchaj melodyjnej, ale nieco szorstkiej pieśni z wibrującymi trelami i przeciągłymi gwizdami. Charakterystyczne zawołanie to wibrujące "czip" lub "czitt" oraz "dżwiiit" w locie.

5. 5

   Zachowanie

   Często żeruje na ziemi lub w krzewach, szukając nasion. Chętnie odwiedza karmniki. Poza sezonem lęgowym często w stadach.

Siedlisko i zasięg

Biomy

Lasy liściaste i mieszane, parki, ogrody, sady, zadrzewienia śródpolne, cmentarze, tereny podmiejskie i wiejskie.

Zasięg geograficzny

Europa (z wyjątkiem północnej Skandynawii), północna Afryka, zachodnia Azja. Wprowadzony do Australii i Nowej Zelandii.

Zakres wysokości

Od poziomu morza do około 1500 m n.p.m., sporadycznie wyżej.

Preferowane środowiska

Preferuje otwarte tereny z rozproszonymi drzewami i krzewami, często w pobliżu siedlisk ludzkich, gdzie łatwo znajduje pokarm i miejsca lęgowe. Unika gęstych, zwartych lasów.

Zachowanie

Czas aktywności

Dzienny.

Zwyczaje pokarmowe

Głównie nasiona, zwłaszcza chwastów (np. ostrożeń, mniszek lekarski), drzew (np. jesion, brzoza, olcha) i krzewów. Chętnie odwiedza karmniki, gdzie zjada nasiona słonecznika. W okresie lęgowym uzupełnia dietę owadami i ich larwami, którymi karmi również pisklęta. Żeruje na ziemi, na krzewach i drzewach.

Zachowania społeczne

Poza sezonem lęgowym tworzy stada, często mieszane z innymi łuszczakami (np. wróblami, mazurkami, ziębami). W okresie lęgowym pary są terytorialne, ale gniazda mogą być zakładane w luźnych koloniach.

Wzór lotu

Charakterystyczny, falisty lot, często z krótkimi seriami szybkich uderzeń skrzydeł, przeplatanymi krótkimi ślizgami na złożonych skrzydłach. Podczas lotu często wydaje krótkie, wibrujące zawołania.

Migracja

Większość populacji w Europie Środkowej jest osiadła lub częściowo wędrowna. Ptaki z północnych i wschodnich części zasięgu migrują na południe i zachód. W Polsce dzwoniec jest gatunkiem osiadłym, ale zimą obserwuje się przeloty ptaków z północy.

Terytorializm

Samce bronią terytorium lęgowego, śpiewając z eksponowanych miejsc. Terytoria nie są jednak bardzo duże, co pozwala na zakładanie gniazd w pewnej bliskości.

Rozmnażanie

Sezon lęgowy

Od kwietnia do lipca, często dwa, rzadziej trzy lęgi w sezonie.

Zwyczaje gniazdowania

Gniazdo budowane przez samicę, zazwyczaj w gęstych krzewach, żywopłotach lub na niskich drzewach, dobrze ukryte. Jest to zgrabna, czarkowata konstrukcja z traw, mchu, korzonków, wyścielona włosiem, piórami i delikatnymi włóknami roślinnymi.

Wielkość lęgu

4-6 jaj.

Opis jaja

4-6 jaj, białych lub jasnoniebieskawych, z rdzawymi lub fioletowymi plamkami i kreskami, często gęściej na szerszym końcu. Rozmiar około 19 x 14 mm.

Okres inkubacji

12-14 dni, wysiaduje głównie samica.

Okres opuszczania gniazda

13-16 dni po wykluciu pisklęta opuszczają gniazdo.

Opieka rodzicielska

Oboje rodzice karmią pisklęta, początkowo głównie owadami, później nasionami. Samiec często dokarmia samicę podczas wysiadywania.

Gdzie znaleźć

Wskazówki terenowe

1. Słuchaj głosu. Dzwoniec jest często łatwiejszy do usłyszenia niż do zobaczenia. Jego charakterystyczna pieśń i zawołania są dobrym wskaźnikiem obecności.
2. Obserwuj karmniki. Zimą karmniki są doskonałym miejscem do obserwacji dzwonca, który chętnie korzysta z oferowanego pokarmu.
3. Szukaj w krzewach. W okresie lęgowym dzwoniec często ukrywa się w gęstych krzewach, gdzie buduje gniazda. Warto cierpliwie obserwować takie miejsca.
4. Zwróć uwagę na lot. Falisty lot dzwonca jest dość charakterystyczny i może pomóc w identyfikacji nawet z większej odległości.

Podobne gatunki

Szybkie fakty

Nazwa naukowa:

Carduelis chloris

Rodzina:

Łuszczakowate (Fringillidae)

Długość ciała:

14-16 cm

Rozpiętość skrzydeł:

25-28 cm

Waga:

25-34 g

Dieta:

Głównie nasiona, sporadycznie owady

Status ochronny IUCN:

Najmniejszej troski (Least Concern)

Charakterystyczna cecha:

Jaskrawożółte plamy na skrzydłach i ogonie

Ciekawostki

• Dzwoniec jest jednym z najczęściej odwiedzających karmniki ptaków w Europie.
• Jego nazwa "dzwoniec" pochodzi od charakterystycznego, dzwoniącego tonu w pieśni.
• Samce dzwonca wykonują efektowne loty tokowe, krążąc nad terytorium i śpiewając.
• Dzięki mocnemu dziobowi potrafi rozłupywać twarde nasiona, które są niedostępne dla wielu innych ptaków.

Klasyfikacja naukowa

Królestwo

Animalia

Typ

Chordata

Gromada

Aves

Rząd

Passeriformes

Rodzina

Fringillidae

Rodzaj

Carduelis

Gatunek

Carduelis chloris

Poznaj Dzwoniec zwyczajny