Dzwoniec

O gatunku

Dzwoniec (Chloris chloris), znany również jako dzwoniec zwyczajny, to pospolity ptak wróblowy z rodziny łuszczakowatych. Charakteryzuje się krępą budową ciała, stosunkowo dużą głową i stożkowatym dziobem, przystosowanym do jedzenia nasion. Samce są jaskrawo ubarwione, z dominującymi odcieniami zieleni i żółci, podczas gdy samice są bardziej stonowane. Jest to ptak często spotykany w ogrodach, parkach i na terenach wiejskich, a jego śpiew jest charakterystyczny i łatwo rozpoznawalny.

Wielkość i długość życia

Długość

14-16 cm

Rozpiętość skrzydeł

25-28 cm

Waga

25-34 g

Długość życia

2-5 lat (do 10 lat w niewoli)

Pokarm

Roślinożerca (głównie nasiona, pąki, owoce), sporadycznie owady

Cechy fizyczne

Upierzenie

Samiec: oliwkowozielony grzbiet, żółtozielony spód, jaskrawożółte lusterka na skrzydłach i boki ogona. Samica: bardziej matowa, szarozielona, z mniej intensywnymi żółtymi akcentami. Młode: brązowo-szare z ciemnymi kreskami, z żółtymi akcentami na skrzydłach i ogonie.

Kształt dzioba

Krótki, gruby, stożkowaty dziób, koloru cielistego lub jasnoróżowego, przystosowany do rozłupywania nasion.

Kolor oczu

Ciemnobrązowe

Kolor nóg

Jasnoróżowe do cielistych

Cechy wyróżniające

Jaskrawożółte lusterka na skrzydłach (szczególnie widoczne w locie), żółte boki ogona, krępa sylwetka, gruby dziób.

Wygląd młodego

Młode ptaki są brązowo-szare z wyraźnymi ciemnymi kreskami na całym ciele, zwłaszcza na piersi i bokach. Żółte lusterka na skrzydłach i boki ogona są mniej intensywne niż u dorosłych, ale już widoczne.

Zmiany sezonowe

Niewielkie. Upierzenie samców może być nieco jaśniejsze i bardziej intensywne w okresie godowym, ale ogólny wzór ubarwienia pozostaje ten sam. Pierzenie odbywa się latem po lęgach.

Dymorfizm płciowy

Wyraźny. Samce są znacznie jaskrawiej ubarwione, z intensywną zielenią i żółcią. Samice są bardziej matowe, szarozielone, z mniej wyraźnymi żółtymi plamami.

Jak rozpoznać

1. 1

   Ubarwienie

   Szukaj oliwkowozielonego upierzenia z wyraźnymi żółtymi akcentami, zwłaszcza na skrzydłach i ogonie. Samce są jaskrawe, samice bardziej stonowane.

2. 2

   Kształt ciała i dziób

   Zwróć uwagę na krępą budowę ciała, stosunkowo dużą głowę i gruby, stożkowaty dziób, idealny do rozłupywania nasion.

3. 3

   Lusterka na skrzydłach

   Jaskrawożółte plamy na lotkach drugorzędowych (lusterka) są bardzo charakterystyczne, szczególnie widoczne w locie.

4. 4

   Głos

   Naucz się rozpoznawać jego melodyjny śpiew z wibrującymi trelami ('czwirrr') oraz metaliczne, krótkie zawołanie 'dżwit'.

5. 5

   Zachowanie

   Obserwuj, jak żeruje na nasionach na ziemi lub w karmnikach. W locie często tworzy falisty tor.

Siedlisko i zasięg

Biomy

Lasy liściaste i mieszane, parki, ogrody, sady, tereny rolnicze z zadrzewieniami, obrzeża miast i wsi.

Zasięg geograficzny

Europa, północna Afryka, zachodnia Azja. Wprowadzony do Australii i Nowej Zelandii.

Zakres wysokości

Od poziomu morza do około 1500 m n.p.m.

Preferowane środowiska

Preferuje tereny otwarte z rozproszonymi drzewami i krzewami, gdzie może znaleźć nasiona i miejsca do gniazdowania. Często spotykany w pobliżu ludzkich osiedli.

Zachowanie

Czas aktywności

Dzienny

Zwyczaje pokarmowe

Głównie nasiona, zwłaszcza z roślin krzyżowych, astrowatych i traw. Chętnie odwiedza karmniki, gdzie zjada nasiona słonecznika. W okresie lęgowym uzupełnia dietę owadami, którymi karmi również pisklęta. Żeruje na ziemi lub na roślinach.

Zachowania społeczne

Poza sezonem lęgowym tworzy stada, często mieszane z innymi ziarnojadami, takimi jak wróble czy mazurki. W okresie lęgowym pary są terytorialne, ale gniazda mogą znajdować się blisko siebie.

Wzór lotu

Lot falisty, z charakterystycznymi, głębokimi uderzeniami skrzydeł, często z krótkimi ślizgami. W locie dobrze widoczne żółte lusterka na skrzydłach.

Migracja

Większość populacji w Europie Zachodniej i Południowej jest osiadła. Populacje z Europy Północnej i Wschodniej są częściowo wędrowne, przemieszczając się na południe i zachód na zimę. W Polsce dzwoniec jest ptakiem osiadłym lub częściowo wędrownym, z lokalnymi przemieszczeniami.

Terytorializm

Samce bronią terytorium lęgowego, śpiewając z eksponowanych miejsc. Terytoria nie są jednak bardzo duże, co pozwala na gniazdowanie w luźnych koloniach.

Rozmnażanie

Sezon lęgowy

Kwiecień - lipiec (często dwa, rzadziej trzy lęgi)

Zwyczaje gniazdowania

Gniazdo budowane przez samicę, zazwyczaj w gęstych krzewach, żywopłotach lub na niskich drzewach, dobrze ukryte. Jest to solidna, czarkowata konstrukcja z gałązek, traw, mchu, wyścielona włosiem, piórami i korzonkami.

Wielkość lęgu

4-6 jaj

Opis jaja

4-6 jaj, białawych lub jasnoniebieskawych, z ciemnymi plamkami i kreskami, zwłaszcza na szerszym końcu. Rozmiar około 19 x 14 mm.

Okres inkubacji

12-14 dni (wysiaduje głównie samica)

Okres opuszczania gniazda

13-16 dni po wykluciu

Opieka rodzicielska

Oboje rodzice karmią pisklęta, choć samica spędza więcej czasu w gnieździe. Po opuszczeniu gniazda młode są jeszcze przez pewien czas karmione przez rodziców.

Gdzie znaleźć

Wskazówki terenowe

1. Słuchaj śpiewu. Charakterystyczny, wibrujący śpiew dzwonca jest często pierwszym sygnałem jego obecności. Naucz się go rozpoznawać.
2. Obserwuj karmniki. W okresie zimowym i wczesnowiosennym dzwoniec jest stałym bywalcem karmników. Jest dość ufny i pozwala na bliską obserwację.
3. Szukaj w krzewach i na drzewach. Dzwoniec często żeruje na nasionach w gęstych krzewach lub na drzewach, zwłaszcza tych z owocami lub nasionami. W okresie lęgowym gniazda są dobrze ukryte w gęstym listowiu.
4. Zwróć uwagę na lot. Falisty lot z widocznymi żółtymi lusterkami na skrzydłach jest dobrym wskaźnikiem, że masz do czynienia z dzwoncem.

Podobne gatunki

Szybkie fakty

Status ochronny:

Least Concern (najmniejszej troski)

Główny pokarm:

Nasiona

Charakterystyczny głos:

Metaliczne 'dżwit' i wibrujący śpiew 'czwirrr'

Występowanie w Polsce:

Pospolity ptak lęgowy, osiadły lub częściowo wędrowny

Liczba lęgów:

2-3 rocznie

Ciekawostki

• Dzwoniec jest jednym z najczęściej odwiedzających karmniki ptaków w Europie.
• Jego nazwa 'dzwoniec' pochodzi od charakterystycznego, dzwoniącego głosu.
• W niektórych regionach dzwoniec jest nazywany 'zielonką' ze względu na swoje ubarwienie.
• Samce dzwonca wykonują efektowne loty tokowe, krążąc nad terytorium i śpiewając, aby przyciągnąć samice.
• Populacje dzwonca w Europie doświadczyły spadków w ostatnich dekadach, głównie z powodu chorób (np. rzęsistkowicy) i zmian w rolnictwie, ale nadal jest to gatunek pospolity.

Klasyfikacja naukowa

Królestwo

Animalia

Typ

Chordata

Gromada

Aves

Rząd

Passeriformes

Rodzina

Fringillidae

Rodzaj

Chloris

Gatunek

Chloris chloris

Poznaj Dzwoniec