Kawka

O gatunku

Kawka to średniej wielkości ptak z rodziny krukowatych, charakteryzujący się smukłą sylwetką i zręcznością w locie oraz poruszaniu się po ziemi. Jest gatunkiem bardzo towarzyskim, często spotykanym w dużych stadach, zwłaszcza poza sezonem lęgowym. Jest to ptak inteligentny, potrafiący przystosować się do różnorodnych środowisk, w tym miast i wsi.

Wielkość i długość życia

Długość

33-39 cm

Rozpiętość skrzydeł

67-74 cm

Waga

175-300 g

Długość życia

Średnio 5-10 lat, maksymalnie do 20 lat w sprzyjających warunkach.

Pokarm

Wszystkożerna. Żywi się bezkręgowcami (owady, dżdżownice, ślimaki), drobnymi kręgowcami (myszy, pisklęta), nasionami, owocami, zbożem, odpadkami organicznymi oraz jajami innych ptaków. Dietę uzupełnia również padliną.

Cechy fizyczne

Upierzenie

Głównie czarne, z wyraźnym, popielatoszarym karkiem i potylicą, który rozciąga się na boki szyi i spód głowy. Pierś i brzuch są ciemniejsze niż grzbiet, często z odcieniem granatowym lub fioletowym w dobrym świetle. Wierzch głowy czarny. Lotki i sterówki czarne, z metalicznym połyskiem. Skrzydła są szerokie i zaokrąglone.

Kształt dzioba

Krótki, stożkowaty, czarny, o silnej budowie. Proporcjonalnie mniejszy niż u innych krukowatych.

Kolor oczu

Charakterystyczne, jasne, niemal białe lub bladoniebieskie tęczówki, co jest jedną z jej najbardziej wyróżniających cech.

Kolor nóg

Czarne, silne.

Cechy wyróżniające

Jasne, niemal białe oczy, popielatoszary kark i potylica kontrastujące z czarnym upierzeniem ciała. Mniejsza i bardziej smukła niż wrona czy gawron. W przeciwieństwie do gawrona, jej dziób nie jest nagi u nasady.

Wygląd młodego

Młode osobniki są bardziej jednobarwne, matowo czarne, z mniej wyraźnym szarym karkiem i potylicą, a ich oczy są ciemniejsze (szare lub brązowe), które jaśnieją wraz z wiekiem.

Zmiany sezonowe

Brak znaczących zmian w upierzeniu w zależności od pory roku. Upierzenie może być nieco ciemniejsze i bardziej błyszczące w okresie lęgowym.

Dymorfizm płciowy

Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego w upierzeniu. Samce są zazwyczaj nieco większe od samic, ale różnica ta jest trudna do zauważenia w terenie.

Jak rozpoznać

1. 1

   Rozmiar i sylwetka

   Kawa jest najmniejszym krukowatym w Polsce, smuklejsza od wrony czy gawrona. Charakterystyczny jest jej zwinny i szybki lot.

2. 2

   Barwa upierzenia

   Czarne ciało z wyraźnie kontrastującą szarą potylicą i karkiem. Wierzch głowy jest czarny.

3. 3

   Oczy

   Bardzo charakterystyczne, jasne, niemal białe lub bladoniebieskie tęczówki, które odróżniają ją od innych, ciemnookich krukowatych.

4. 4

   Dziób

   Stosunkowo krótki i mocny, całkowicie czarny, bez nagiego obszaru u nasady.

5. 5

   Głos

   Charakterystyczne, krótkie i ostre okrzyki „czak” lub „czek”, odmienne od krakania wron czy gawronów.

6. 6

   Zachowanie

   Często występuje w dużych, hałaśliwych stadach, zwłaszcza wieczorem na zlotowiskach. Bardzo towarzyska i śmiała w stosunku do człowieka.

Siedlisko i zasięg

Biomy

Lasy liściaste, miejskie i podmiejskie tereny otwarte, obszary rolnicze, parki, ogrody, tereny skaliste. Preferuje tereny z dostępem do wysokich drzew, budynków lub skał do zakładania gniazd.

Zasięg geograficzny

Gatunek szeroko rozpowszechniony w Europie (od Półwyspu Iberyjskiego i Wielkiej Brytanii po Ural), zachodniej Azji i północno-zachodniej Afryce. W Polsce jest pospolitym ptakiem lęgowym, zimuje licznie na terenie całego kraju.

Zakres wysokości

Zazwyczaj od poziomu morza do około 2000 metrów n.p.m., choć lokalnie może występować wyżej, zwłaszcza w górach Europy.

Preferowane środowiska

Obszary zalesione, stare budynki, kominy, ruiny, parki miejskie, sady, zadrzewienia śródpolne, klify, kamieniołomy, a także skraje lasów i obszary rolnicze z drzewami do gniazdowania.

Zachowanie

Czas aktywności

Dzienna, najbardziej aktywna rano i późnym popołudniem.

Zwyczaje pokarmowe

Żeruje głównie na ziemi, poszukując owadów, nasion i odpadków. Potrafi chwytać owady w locie. Często obserwuje się ją w grupach na wysypiskach śmieci, polach uprawnych lub w pobliżu zabudowań ludzkich. Wykazuje zachowania socjalne podczas żerowania, często w towarzystwie innych krukowatych.

Zachowania społeczne

Bardzo towarzyska, żyje w dużych stadach, zwłaszcza poza sezonem lęgowym. Tworzy monogamiczne pary, ale kolonie lęgowe mogą być bardzo liczne. Ptaki komunikują się ze sobą za pomocą szerokiej gamy wokalizacji. Wykazuje złożone zachowania społeczne, w tym hierarchię i współpracę.

Wzór lotu

Lot prosty, szybki i zwinny, z regularnymi uderzeniami skrzydeł. Potrafi szybować i wykonywać akrobatyczne manewry w powietrzu. Często lata w luźnych stadach, zwłaszcza podczas przemieszczania się między żerowiskami a noclegowiskami.

Migracja

Większość populacji jest osiadła lub częściowo wędrowna. Ptaki z północnych i wschodnich obszarów lęgowych mogą przemieszczać się na południe i zachód na zimę. W Polsce głównie osiadła, ale niektóre osobniki migrują, a zimą dołączają do nas ptaki z północy i wschodu.

Terytorializm

Podczas sezonu lęgowego pary bronią swojego gniazda i najbliższego otoczenia, ale obszary żerowania są zazwyczaj dzielone z innymi osobnikami.

Rozmnażanie

Sezon lęgowy

Zazwyczaj od kwietnia do czerwca, z jednym lęgiem w sezonie.

Zwyczaje gniazdowania

Gniazduje w szczelinach skalnych, dziuplach drzew, kominach, otworach w starych budynkach, skrzynkach lęgowych. Gniazdo buduje z patyków, gałęzi, wyściela sierścią, piórami, wełną, a nawet papierem i innymi odpadami. Często gniazduje w koloniach.

Wielkość lęgu

4-6 jaj

Opis jaja

Składa 4-6 jaj, gładkich, błyszczących, o barwie bladoniebieskiej lub zielonkawej, z ciemniejszymi plamkami i kreskami, szczególnie gęstymi na tępo zakończonym końcu.

Okres inkubacji

17-18 dni, głównie wysiaduje samica.

Okres opuszczania gniazda

Pisklęta opuszczają gniazdo po około 30-35 dniach od wyklucia, ale są jeszcze przez pewien czas karmione przez rodziców.

Opieka rodzicielska

Oboje rodzice karmią i opiekują się pisklętami. Po opuszczeniu gniazda, młode nadal pozostają pod opieką dorosłych przez kilka tygodni.

Gdzie znaleźć

Wskazówki terenowe

1. Nasłuchiwanie. Zwracaj uwagę na charakterystyczne okrzyki „czak” lub „czek”. Kawki są bardzo hałaśliwe, szczególnie w stadach.
2. Obserwacja w miastach. Poszukaj ich w pobliżu parków, cmentarzy, starych kościołów i wysokich budynków, gdzie często gniazdują i żerują.
3. Obserwacja stad. W chłodniejsze miesiące Kawki często tworzą duże, mieszane stada z gawronami i wronami. Szukaj ich wśród tych ptaków, zwracając uwagę na rozmiar i jasne oczy.
4. Wieczorne zlotowiska. Wieczorami gromadzą się na wspólnych zlotowiskach na drzewach lub budynkach, wydając głośne okrzyki.

Podobne gatunki

Szybkie fakty

Status lęgowy w Polsce:

Licznym ptak lęgowy, osiadły lub częściowo wędrowny.

Wierność partnerska:

Monogamiczne, często tworzą trwałe pary na całe życie.

Inteligencja:

Uważana za jedną z najbardziej inteligentnych ptaków, potrafiąca rozwiązywać proste problemy i używać narzędzi.

Ekologiczna rola:

Konsument, padlinożerca, roznosiciel nasion.

Ciekawostki

• Kawki są zdolne do naśladowania ludzkiego głosu, choć rzadziej niż papugi czy niektóre inne krukowate.
• Potrafią odróżniać poszczególnych ludzi i pamiętać ich przez długi czas, wykazując pozytywne lub negatywne skojarzenia.
• Są jednymi z nielicznych ptaków, które mogą gniazdować w kominach i przewodach wentylacyjnych, co czasem prowadzi do konfliktów z ludźmi.
• Obserwuje się u nich zabawę, w tym gonienie się w locie i akrobacje, szczególnie u młodych osobników.

Klasyfikacja naukowa

Królestwo

Zwierzęta (Animalia)

Typ

Strunowce (Chordata)

Gromada

Ptaki (Aves)

Rząd

Wróblowe (Passeriformes)

Rodzina

Krukowate (Corvidae)

Rodzaj

Coloeus

Gatunek

Coloeus monedula

Poznaj Kawka