Łyska amerykańska

O gatunku

Łyska amerykańska to średniej wielkości ptak wodny z rodziny chruścieli, blisko spokrewniony z łyską zwyczajną (Gallinula chloropus), od której została niedawno wydzielona jako osobny gatunek. Charakteryzuje się czarnym upierzeniem, czerwonym czołem i dziobem z żółtą końcówką, oraz białymi bokami, które są dobrze widoczne w locie lub podczas żerowania. Jest ptakiem skrytym, często przebywającym wśród gęstej roślinności na brzegach zbiorników wodnych.

Wielkość i długość życia

Długość

30-38 cm

Rozpiętość skrzydeł

50-55 cm

Waga

240-520 g

Długość życia

5-10 lat w naturze

Pokarm

Wszystkożerna, głównie rośliny wodne, nasiona, owady, ślimaki, jaja i pisklęta innych ptaków wodnych, małe ryby i padlina.

Cechy fizyczne

Upierzenie

Dorosłe osobniki mają ciemnoszare do czarnego upierzenie na głowie, szyi i tułowiu, jaśniejsze, szarobrązowe na grzbiecie. Boki brzucha i pióra podogonowe są białe, zaś podogonowe pióra posiadają wyraźnie dwie białe plamy po bokach, oddzielone czarnym pasem. Na bokach ciała widoczny jest biały pas. Lotki są ciemne. Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego w upierzeniu.

Kształt dzioba

Dziób czerwony z intensywnie żółtą końcówką, stożkowaty, umiarkowanie długi. Na czole czerwona tarcza czołowa, która jest przedłużeniem dzioba.

Kolor oczu

Oczy czerwonawe lub czerwonobrązowe.

Kolor nóg

Nogi i stopy zielonkawo-żółte, z wyraźnym czerwonym pierścieniem na górnej części goleni. Długie palce ułatwiają chodzenie po pływającej roślinności.

Cechy wyróżniające

Charakterystyczna czerwona tarcza czołowa i czerwono-żółty dziób. Białe pasy na bokach i białe plamy podogonowe.

Wygląd młodego

Młode ptaki są brązowo-szare, z jaśniejszym podbrzuszem i bokami. Dziób i tarcza czołowa są matowe, zielonkawo-brunatne, bez wyraźnego czerwonego koloru. Nogi są oliwkowo-zielone. Stopniowo uzyskują ubarwienie dorosłych w ciągu pierwszego roku życia.

Zmiany sezonowe

Upierzenie nie zmienia się sezonowo. Intensywność koloru tarczy czołowej i dzioba może być bardziej wyrazista w okresie lęgowym.

Dymorfizm płciowy

Niewielki, samce są zazwyczaj nieco większe od samic, ale upierzenie obu płci jest identyczne. Rola w wychowywaniu piskląt i budowaniu gniazda jest wspólna.

Jak rozpoznać

1. 1

   Czerwona tarcza czołowa i dziób

   Szukaj jaskrawo czerwonej tarczy czołowej, która przechodzi w czerwony dziób z wyraźną, jaskrawo żółtą końcówką. To najbardziej charakterystyczna cecha dorosłych osobników.

2. 2

   Biało-czarne pióra podogonowe

   Na spodniej stronie ogona widoczne są białe pióra, z czarnym pasem pośrodku. Jest to często widoczne, gdy ptak chodzi lub kiwa ogonem.

3. 3

   Biały pas na boku

   Na bokach ciała, blisko skrzydeł, widoczny jest wyraźny biały pas upierzenia. Jest to ważne kryterium odróżniające od łyski zwyczajnej.

4. 4

   Nogi i stopy

   Zwróć uwagę na zielonkawo-żółte nogi z charakterystycznym czerwonym pierścieniem na górnej części goleni. Długie palce ułatwiają identyfikację na pływającej roślinności.

5. 5

   Zachowanie

   Często kiwa głową i ogonem podczas chodzenia i pływania. Jest płochliwa i często chowa się w gęstej roślinności na brzegach zbiorników wodnych.

6. 6

   Głos

   Charakterystyczne chrapliwe, gwiżdżące lub 'kek-kek-kek' wezwania są łatwe do rozpoznania, zwłaszcza o zmierzchu lub wcześnie rano.

Siedlisko i zasięg

Biomy

Słodkowodne bagna, mokradła, jeziora, stawy, wolno płynące rzeki z gęstą roślinnością brzegową.

Zasięg geograficzny

Obszary obu Ameryk: od południowo-wschodniej Kanady, przez Stany Zjednoczone, Meksyk, Amerykę Środkową, Karaiby, aż po Amerykę Południową (od Kolumbii i Wenezueli na południe, po północną Argentynę i Urugwaj).

Zakres wysokości

Niziny do około 3000 metrów nad poziomem morza, zależnie od dostępności odpowiednich siedlisk wodnych.

Preferowane środowiska

Słodkowodne mokradła, brzegi jezior, stawy, bagna, rowy melioracyjne i wolno płynące rzeki z obfitym pokryciem roślinności wynurzonej i pływającej (np. trzciny, pałki wodnej, lilii wodnych), która zapewnia schronienie i miejsca do żerowania.

Zachowanie

Czas aktywności

Aktywność głównie dzienna, ale może żerować również o zmierzchu i o świcie.

Zwyczaje pokarmowe

Żeruje głównie na powierzchni wody lub na pływającej roślinności, skubiąc rośliny, zbierając owady i ślimaki. Czasami zanurza głowę lub częściowo ciało, aby dosięgnąć pożywienia. Rzadziej nurkuje. Może żerować również na lądzie w pobliżu wody.

Zachowania społeczne

Zazwyczaj samotnicza lub w parach w okresie lęgowym. Poza sezonem lęgowym może tworzyć niewielkie grupy, zwłaszcza w bogatych w pożywienie obszarach. Komunikuje się za pomocą różnorodnych dźwięków. Jest terytorialna w okresie lęgowym.

Wzór lotu

Lata dość niechętnie, nisko nad wodą, z nogami zwisającymi. Lot jest szybki, z mocnymi uderzeniami skrzydeł. Podczas migracji lata wyżej i bardziej wytrwale. Rozpoczyna lot z długim rozbiegiem po wodzie.

Migracja

Populacje północne są wędrowne, zimują w południowych Stanach Zjednoczonych, Meksyku, Ameryce Środkowej i na Karaibach. Populacje południowe są osiadłe. Migracje odbywają się głównie w nocy.

Terytorializm

Silnie terytorialna w okresie lęgowym, agresywnie broni gniazda i obszaru żerowania przed intruzami, w tym innymi gallinulami.

Rozmnażanie

Sezon lęgowy

Zazwyczaj od marca do sierpnia, z dwoma lub trzema lęgami w ciągu sezonu, zwłaszcza w cieplejszych regionach.

Zwyczaje gniazdowania

Gniazdo to pływająca platforma z roślinności wodnej (trzciny, sitowie, pałki wodne), często dobrze ukryta wśród gęstej roślinności na brzegu lub na wodzie, zakotwiczona do roślinności. Oboje rodzice budują gniazdo i bronią go. Czasami budują dodatkowe platformy do spania lub dla piskląt.

Wielkość lęgu

Zazwyczaj 6-10 jaj, ale może dochodzić do 15 w sprzyjających warunkach. Mogą składać kilka lęgów rocznie.

Opis jaja

4-15 jaj, zazwyczaj 6-10. Jaja są owalne, o barwie od płowożółtej do oliwkowo-brązowej, z ciemnobrązowymi, czerwonawo-brązowymi lub purpurowymi plamkami, bardziej intensywnymi na szerszym końcu.

Okres inkubacji

19-22 dni. Oboje rodzice na zmianę wysiadują jaja.

Okres opuszczania gniazda

Pisklęta są zagniazdownikami, opuszczają gniazdo w ciągu 2-3 dni po wykluciu. Latają po około 40-50 dniach, ale pozostają z rodzicami przez kilka tygodni po tym czasie.

Opieka rodzicielska

Oboje rodzice opiekują się pisklętami, karmią je i chronią. Starsze pisklęta z pierwszego lęgu mogą pomagać rodzicom w opiece nad młodszymi pisklętami z kolejnego lęgu.

Gdzie znaleźć

Wskazówki terenowe

1. Cierpliwość i cisza. Łyska amerykańska jest ptakiem skrytym. Aby ją zaobserwować, należy spokojnie czekać w pobliżu gęstej roślinności wodnej, najlepiej wcześnie rano lub późnym popołudniem.
2. Nasłuchiwanie. Często łatwiej jest usłyszeć łyskę niż ją zobaczyć. Zapoznaj się z jej charakterystycznymi głosami, aby ją zlokalizować.
3. Obserwacja z daleka. Używaj lornetki lub lunety. Łyska jest płochliwa i zbyt bliskie podejście może ją spłoszyć.
4. Szukanie po śladach. Szukaj śladów żerowania lub kału na pływającej roślinności. Czasem zdradzają one obecność ptaka.
5. Kiwające ogony. Kiwanie głową i ogonem to charakterystyczne zachowanie. Zwróć uwagę na ruch w gęstej roślinności.

Podobne gatunki

Szybkie fakty

Status taksonomiczny:

Wydzielona z Gallinula chloropus (łyska zwyczajna) w 2011 roku.

Rekord długości życia:

Najstarszy znany osobnik żył ponad 10 lat.

Umiejętności:

Doskonale pływa i nurkuje, ale niechętnie lata. Sprawnie porusza się po pływającej roślinności.

Kuba:

Jest to jedyny gatunek Gallinula występujący na Kubie.

Ciekawostki

• Łyska amerykańska jest znana z budowania pływających gniazd, które mogą unosić się na wodzie, co chroni je przed drapieżnikami lądowymi.
• Starsze pisklęta mogą pełnić rolę 'pomocników', karmiąc i opiekując się młodszym rodzeństwem z późniejszych lęgów.
• Podczas nurkowania, aby uniknąć zagrożenia, potrafi tak długo utrzymywać się pod wodą, że zostaje zauważona dopiero po wypłynięciu na powierzchnię z daleka od miejsca zanurzenia.
• Często kiwa głową i ogonem w charakterystyczny sposób, co jest cechą wspólną dla wielu gatunków z rodziny chruścieli.

Klasyfikacja naukowa

Królestwo

Zwierzęta (Animalia)

Typ

Strunowce (Chordata)

Gromada

Ptaki (Aves)

Rząd

Żurawiowe (Gruiformes)

Rodzina

Chruściele (Rallidae)

Rodzaj

Gallinula

Gatunek

Gallinula galeata

Poznaj Łyska amerykańska