Pliszka siwa

O gatunku

Pliszka siwa to mały, smukły ptak z charakterystycznym długim ogonem, który jest nieustannie poruszany w górę i w dół. Wyróżnia się kontrastowym, czarno-biało-szarym upierzeniem. Jest to gatunek szeroko rozpowszechniony w Eurazji i północnej Afryce, często spotykany w pobliżu siedlisk ludzkich.

Wielkość i długość życia

Długość

16.5-19 cm (w tym ogon 7-9 cm)

Rozpiętość skrzydeł

25-27 cm

Waga

17-25 g

Długość życia

2-5 lat w naturze, maksymalnie do 10 lat

Pokarm

Owadożerca

Cechy fizyczne

Upierzenie

Dorosłe ptaki w szacie godowej mają białą twarz z czarnym czepkiem i dużym czarnym śliniakiem. Grzbiet jest szary, spód biały. Skrzydła są ciemne z białymi paskami. Ogon jest czarny z białymi brzegami. W szacie spoczynkowej czarny śliniak jest mniejszy lub zanika, a czepek staje się bardziej szary.

Kształt dzioba

Drobny, szpiczasty, czarny dziób, przystosowany do chwytania owadów.

Kolor oczu

Ciemnobrązowe.

Kolor nóg

Czarne, smukłe nogi.

Cechy wyróżniające

Charakterystyczne, nieustanne kiwanie ogonem w górę i w dół, kontrastowe czarno-biało-szare upierzenie, smukła sylwetka.

Wygląd młodego

Młode ptaki są bardziej matowe, z szarobrązowym grzbietem i głową. Czerń na piersi jest słabo zaznaczona lub brak jej wcale. Mają żółtawy nalot na spodzie ciała i wokół dzioba. Ogon jest krótszy niż u dorosłych.

Zmiany sezonowe

W szacie godowej (wiosna-lato) czerń na głowie i piersi jest intensywna i rozległa. W szacie spoczynkowej (jesień-zima) czerń na piersi jest zredukowana do półksiężyca lub zanika, a czepek staje się bardziej szary.

Dymorfizm płciowy

Samce w szacie godowej mają intensywniejszą czerń na głowie i śliniaku. Samice mają nieco bledsze barwy, a czerń na głowie może być mniej rozległa, często z domieszką szarości. W szacie spoczynkowej różnice są minimalne.

Jak rozpoznać

1. 1

   Sylwetka i ruch

   Smukły ptak z bardzo długim ogonem, który jest nieustannie kiwany w górę i w dół. Na ziemi szybko biega, a nie skacze.

2. 2

   Ubarwienie

   Kontrastowe czarno-biało-szare upierzenie. Biała twarz, czarny czepek i śliniak (szczególnie wyraźne u samców w szacie godowej), szary grzbiet, biały spód.

3. 3

   Głos

   Charakterystyczne, ostre, metaliczne 'cziz-ik' lub 'czis-it', często słyszalne w locie. Świergotliwa pieśń.

4. 4

   Siedlisko

   Często spotykana w pobliżu ludzi, na otwartych przestrzeniach, parkingach, trawnikach, brzegach wód.

Siedlisko i zasięg

Biomy

Siedliska otwarte i półotwarte, często w pobliżu wody. Obejmuje obszary rolnicze, łąki, pastwiska, brzegi rzek i jezior, a także tereny zurbanizowane.

Zasięg geograficzny

Szeroko rozpowszechniona w Palearktyce, od zachodniej Europy po wschodnią Azję, oraz w północnej Afryce. W Polsce jest pospolitym ptakiem lęgowym.

Zakres wysokości

Od poziomu morza do około 3000 m n.p.m., choć najczęściej spotykana na niższych wysokościach.

Preferowane środowiska

Preferuje otwarte przestrzenie z niską roślinnością, gdzie może łatwo żerować na owadach. Często spotykana w miastach i wsiach, na placach, parkingach, trawnikach, w parkach i ogrodach, a także w pobliżu gospodarstw rolnych i zbiorników wodnych.

Zachowanie

Czas aktywności

Dzienna.

Zwyczaje pokarmowe

Żeruje głównie na ziemi, szybko biegając i chwytając owady. Potrafi również łapać owady w locie. Dieta składa się głównie z much, komarów, chrząszczy, mrówek, pająków i innych bezkręgowców. Czasami zjada drobne nasiona.

Zachowania społeczne

Poza sezonem lęgowym często tworzy duże stada, zwłaszcza podczas migracji i na noclegowiskach. W sezonie lęgowym terytorialna, żyje w parach.

Wzór lotu

Lot falisty, z krótkimi seriami uderzeń skrzydeł przeplatanymi krótkimi ślizgami. Podczas lotu często wydaje charakterystyczne okrzyki. Na ziemi porusza się szybko, biegając i kiwając ogonem.

Migracja

Większość populacji europejskich to ptaki wędrowne, zimujące w basenie Morza Śródziemnego i w Afryce. W Polsce przyloty od marca do kwietnia, odloty od sierpnia do października. Nieliczne osobniki mogą zimować w Polsce, zwłaszcza w miastach.

Terytorializm

W okresie lęgowym samce bronią terytorium lęgowego przed innymi pliszkami. Poza sezonem lęgowym mniej terytorialna, często żeruje w grupach.

Rozmnażanie

Sezon lęgowy

Kwiecień-lipiec, zazwyczaj dwa lęgi w sezonie.

Zwyczaje gniazdowania

Gniazdo budowane jest przez oboje rodziców, zazwyczaj w zagłębieniach, szczelinach, pod okapami budynków, w stertach drewna, pod mostami, a nawet w skrzynkach lęgowych. Jest to luźna konstrukcja z traw, mchu, korzonków, wyścielona włosiem i piórami.

Wielkość lęgu

4-6 jaj.

Opis jaja

4-6 jaj, białawych lub szarawych, gęsto nakrapianych szarymi lub brązowymi plamkami, często z ciemniejszym wieńcem na szerszym końcu. Wymiary około 20 x 15 mm.

Okres inkubacji

12-14 dni, wysiadują oboje rodzice, głównie samica.

Okres opuszczania gniazda

12-15 dni po wykluciu pisklęta opuszczają gniazdo, ale są jeszcze przez pewien czas karmione przez rodziców.

Opieka rodzicielska

Oboje rodzice karmią i opiekują się pisklętami. Po opuszczeniu gniazda młode są jeszcze przez około tydzień dokarmiane przez dorosłe ptaki.

Gdzie znaleźć

Wskazówki terenowe

1. Obserwuj ruch ogona. Nieustanne kiwanie ogonem jest najbardziej charakterystyczną cechą pliszki siwej i pomaga w jej identyfikacji nawet z daleka.
2. Słuchaj głosu. Ostre 'cziz-ik' jest często pierwszym sygnałem obecności pliszki, zwłaszcza gdy przelatuje.
3. Szukaj w pobliżu wody i ludzi. Pliszki siwe często żerują na brzegach wód lub na otwartych przestrzeniach w miastach i wsiach, gdzie łatwo o pokarm.
4. Obserwuj zachowanie. Szybkie bieganie po ziemi w poszukiwaniu owadów jest typowe dla tego gatunku.

Podobne gatunki

Szybkie fakty

Charakterystyczna cecha:

Nieustanne kiwanie ogonem

Dieta:

Głównie owady

Siedlisko:

Otwarte tereny, często w pobliżu ludzi i wody

Status migracyjny w Polsce:

Wędrowny, nielicznie zimujący

Liczba lęgów:

Zazwyczaj 2 w sezonie

Ciekawostki

• Pliszka siwa jest ptakiem, który doskonale przystosował się do życia w środowisku zurbanizowanym, często gniazdując w nietypowych miejscach, takich jak silniki samochodów czy skrzynki na listy.
• W niektórych kulturach pliszka siwa jest uważana za zwiastuna wiosny.
• Istnieje wiele podgatunków pliszki siwej, które różnią się szczegółami ubarwienia głowy i grzbietu, co bywa wyzwaniem dla ornitologów.
• Podczas migracji pliszki siwe mogą tworzyć bardzo duże stada, liczące setki, a nawet tysiące osobników, zwłaszcza na noclegowiskach.

Klasyfikacja naukowa

Królestwo

Animalia

Typ

Chordata

Gromada

Aves

Rząd

Passeriformes

Rodzina

Motacillidae

Rodzaj

Motacilla

Gatunek

Motacilla alba

Poznaj Pliszka siwa