Dzierzykrotka

O gatunku

Dzierzykrotka, znana również jako piegża, to mały ptak wróblowy z rodziny pokrzewkowatych. Jest to gatunek wędrowny, charakteryzujący się niepozornym, szarobrązowym upierzeniem i charakterystycznym, szybkim śpiewem. Jest jednym z najpospolitszych ptaków lęgowych w Polsce i Europie, preferującym zarośla i skraje lasów.

Wielkość i długość życia

Długość

11.5-13.5 cm

Rozpiętość skrzydeł

17-21 cm

Waga

9-13 g

Długość życia

2-5 lat (maksymalnie do 8 lat w naturze)

Pokarm

Owadożerna, sporadycznie owoce i jagody

Cechy fizyczne

Upierzenie

Ogólnie szarobrązowe. Wierzch ciała szarobrązowy, spód jaśniejszy, białawy, z delikatnym beżowym nalotem na bokach. Głowa szara, z ciemniejszymi pokrywami usznymi, tworzącymi charakterystyczną, ciemniejszą plamę na policzku. Skrzydła i ogon ciemniejsze, brązowe, z jaśniejszymi obrzeżeniami piór. Brak wyraźnych pasków czy plam.

Kształt dzioba

Drobny, szpiczasty, prosty, koloru ciemnoszarego lub czarniawego.

Kolor oczu

Ciemnobrązowe, z wąską, jasną obrączką oczną, która jest słabo widoczna.

Kolor nóg

Ciemnoszare lub czarniawe.

Cechy wyróżniające

Charakterystyczna ciemniejsza plama na policzku (pokrywy uszne), brak rdzawych odcieni w upierzeniu (w przeciwieństwie do pokrzewki cierniówki), stosunkowo krótki ogon. Ogólny wygląd jest niepozorny, szarobrązowy.

Wygląd młodego

Młode ptaki są podobne do dorosłych, ale ich upierzenie jest bardziej jednolicie brązowe, mniej szare na głowie i grzbiecie. Pokrywy uszne są mniej wyraźnie ciemniejsze niż u dorosłych.

Zmiany sezonowe

Brak znaczących zmian w upierzeniu między sezonem lęgowym a nielęgowym. Upierzenie jest stałe przez cały rok.

Dymorfizm płciowy

Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego. Samiec i samica wyglądają identycznie.

Jak rozpoznać

1. 1

   Ubarwienie

   Szukaj ogólnie szarobrązowego ptaka z jaśniejszym spodem. Brak rdzawych odcieni na skrzydłach i grzbiecie.

2. 2

   Głowa

   Zwróć uwagę na szarą głowę z charakterystyczną, ciemniejszą plamą na policzku (pokrywy uszne), która odróżnia ją od innych pokrzewek.

3. 3

   Kształt i rozmiar

   Mały, smukły ptak z dość krótkim ogonem. Jest mniejsza od piegży.

4. 4

   Śpiew

   Najłatwiejsza do identyfikacji po charakterystycznym, szybkim, terkoczącym i świergoczącym śpiewie, który zaczyna się cicho, a potem przyspiesza i staje się głośniejszy, kończąc się suchym terkotem.

5. 5

   Zachowanie

   Często ukrywa się w gęstych zaroślach, ale samce śpiewają z eksponowanych miejsc na szczytach krzewów lub drzew.

Siedlisko i zasięg

Biomy

Lasy liściaste i mieszane, zarośla, parki, ogrody, zadrzewienia śródpolne, skraje lasów, młodniki.

Zasięg geograficzny

Gatunek szeroko rozpowszechniony w Palearktyce, od Europy Zachodniej (z wyjątkiem Półwyspu Iberyjskiego) przez Azję Środkową aż po Syberię. Zimuje w Afryce Subsaharyjskiej i na Półwyspie Arabskim.

Zakres wysokości

Od nizin do około 2000 m n.p.m. w górach.

Preferowane środowiska

Preferuje gęste zarośla, krzewy, żywopłoty, młodniki i skraje lasów, gdzie może znaleźć schronienie i miejsca do żerowania. Ważna jest obecność gęstej roślinności podszytowej.

Zachowanie

Czas aktywności

Dzienna.

Zwyczaje pokarmowe

Aktywnie poszukuje owadów i ich larw, pająków oraz innych bezkręgowców w gęstych krzewach i na liściach drzew. Zazwyczaj żeruje w niższych partiach roślinności, ale może również zbierać pokarm z wyższych gałęzi. Pod koniec lata i jesienią uzupełnia dietę owocami i jagodami.

Zachowania społeczne

Zazwyczaj samotnik lub występuje w parach w okresie lęgowym. Poza sezonem lęgowym może dołączać do mieszanych stad wędrownych ptaków, zwłaszcza podczas migracji.

Wzór lotu

Lot szybki, falisty, często na krótkich dystansach między krzewami. Podczas żerowania przemieszcza się zręcznie i szybko w gęstej roślinności.

Migracja

Gatunek wędrowny. Przyloty do Polski od kwietnia do maja, odloty od sierpnia do października. Zimuje w Afryce Subsaharyjskiej i na Półwyspie Arabskim. Migracje odbywają się głównie nocą.

Terytorializm

Samce są terytorialne w okresie lęgowym, broniąc swojego terytorium śpiewem i pokazami. Terytoria są stosunkowo niewielkie.

Rozmnażanie

Sezon lęgowy

Maj-lipiec, zazwyczaj dwa lęgi w sezonie.

Zwyczaje gniazdowania

Gniazdo budowane jest przez oboje partnerów, zazwyczaj nisko w gęstych krzewach, żywopłotach lub młodych drzewach, często w rozwidleniu gałęzi. Jest to misternie spleciona, luźna konstrukcja z traw, korzonków, mchu, liści, wyścielona drobnymi trawkami i włosiem.

Wielkość lęgu

3-7 jaj

Opis jaja

3-7 jaj (najczęściej 4-5), białawych lub kremowych, z licznymi szarobrązowymi i szarymi plamkami, często gęściej rozmieszczonymi na szerszym końcu.

Okres inkubacji

11-12 dni, wysiadują oboje rodzice.

Okres opuszczania gniazda

10-12 dni po wykluciu pisklęta opuszczają gniazdo, ale są jeszcze przez pewien czas karmione przez rodziców.

Opieka rodzicielska

Oboje rodzice opiekują się jajami i pisklętami, karmiąc je i chroniąc przed drapieżnikami.

Gdzie znaleźć

Wskazówki terenowe

1. Słuchaj śpiewu. Dzierzykrotka jest często łatwiejsza do usłyszenia niż do zobaczenia. Naucz się jej charakterystycznego, terkoczącego śpiewu.
2. Cierpliwość. Ptak ten jest płochliwy i często ukrywa się w gęstej roślinności. Bądź cierpliwy i obserwuj miejsca, z których dochodzi śpiew.
3. Obserwacja wczesnym rankiem. Najbardziej aktywna i najchętniej śpiewająca jest wczesnym rankiem i późnym popołudniem w okresie lęgowym.
4. Użyj lornetki. Dzięki lornetce łatwiej dostrzeżesz subtelne cechy upierzenia, takie jak ciemniejsza plama na policzku.

Podobne gatunki

Szybkie fakty

Nazwa naukowa:

Sylvia curruca

Rodzina:

Sylviidae (pokrzewkowate)

Status ochronny IUCN:

Least Concern (Najmniejszej troski)

Typ diety:

Owadożerna

Migracja:

Wędrowna (zimuje w Afryce Subsaharyjskiej)

Liczba jaj:

3-7

Ciekawostki

• Nazwa 'dzierzykrotka' pochodzi od jej charakterystycznego, terkoczącego śpiewu, który brzmi jak 'dzier-dzier-dzier-krotka-krotka'.
• Mimo swojego niepozornego wyglądu, dzierzykrotka jest jednym z najliczniejszych ptaków lęgowych w wielu regionach Europy.
• Potrafi naśladować głosy innych ptaków, choć jej własny śpiew jest bardzo charakterystyczny.
• Dzierzykrotki są znane z tego, że potrafią pokonać tysiące kilometrów podczas swoich corocznych migracji między Europą a Afryką.

Klasyfikacja naukowa

Królestwo

Animalia

Typ

Chordata

Gromada

Aves

Rząd

Passeriformes

Rodzina

Sylviidae

Rodzaj

Sylvia

Gatunek

Sylvia curruca

Poznaj Dzierzykrotka