Amadyna zebrowata

O gatunku

Amadyna zebrowata (Taeniopygia guttata) to mały ptak wróblowy, pochodzący z Australii i Indonezji. Jest jednym z najczęściej hodowanych ptaków ozdobnych na świecie ze względu na łatwość utrzymania, atrakcyjne ubarwienie i melodyjne śpiewy. W naturze zamieszkuje suche i półsuche obszary, gdzie żywi się głównie nasionami traw. Charakteryzuje się wyraźnym dymorfizmem płciowym, co ułatwia rozróżnienie samców od samic.

Wielkość i długość życia

Długość

10-12 cm

Rozpiętość skrzydeł

15-16 cm

Waga

10-16 g

Długość życia

W naturze 2-5 lat, w hodowli do 7-10 lat

Pokarm

Ziarnojad (głównie nasiona traw, sporadycznie owady)

Cechy fizyczne

Upierzenie

Samiec: Szara głowa i kark, białe policzki z pomarańczowo-brązową plamą pod okiem, czarny pasek łzowy. Grzbiet i skrzydła szare, spód biały. Boki ciała kasztanowe z białymi plamkami. Ogon czarno-biało prążkowany (stąd nazwa 'zebrowata'). Samica: Bardziej stonowane ubarwienie, brak pomarańczowych plam na policzkach i kasztanowych boków. Zazwyczaj szara głowa, szary grzbiet i skrzydła, biały spód. Czarny pasek łzowy jest mniej wyraźny lub nieobecny. Ogon również prążkowany, ale mniej kontrastowo.

Kształt dzioba

Stożkowaty, krótki i mocny, przystosowany do łuskania nasion. U samców intensywnie czerwony lub pomarańczowo-czerwony, u samic pomarańczowy lub bladoczerwony.

Kolor oczu

Czerwono-pomarańczowe

Kolor nóg

Pomarańczowo-czerwone

Cechy wyróżniające

Charakterystyczne prążkowanie ogona, pomarańczowe plamy na policzkach i kasztanowe boki u samców, oraz intensywnie czerwony dziób u samców.

Wygląd młodego

Młode ptaki przypominają samice, ale mają czarny dziób, który stopniowo zmienia kolor na pomarańczowy lub czerwony w ciągu kilku tygodni po opuszczeniu gniazda. Ich upierzenie jest bardziej matowe, a prążkowanie ogona mniej wyraźne.

Zmiany sezonowe

Brak znaczących zmian w upierzeniu sezonowym. Ubarwienie pozostaje stałe przez cały rok.

Dymorfizm płciowy

Wyraźny. Samce mają pomarańczowe plamy na policzkach, kasztanowe boki z białymi kropkami, bardziej intensywnie czerwony dziób i bardziej złożony śpiew. Samice są bardziej jednolicie szare, bez pomarańczowych plam i kasztanowych boków, z jaśniejszym dziobem.

Jak rozpoznać

1. 1

   Rozmiar i kształt

   Mały, krępy ptak z krótkim, stożkowatym dziobem i stosunkowo długim ogonem.

2. 2

   Ubarwienie samca

   Szara głowa, białe policzki z pomarańczową plamą, czarny pasek łzowy, kasztanowe boki z białymi kropkami, prążkowany ogon, czerwony dziób.

3. 3

   Ubarwienie samicy

   Bardziej stonowane szare upierzenie, brak pomarańczowych plam na policzkach i kasztanowych boków, jaśniejszy dziób.

4. 4

   Dziób

   Intensywnie czerwony u samców, pomarańczowy u samic, czarny u młodych.

5. 5

   Głos

   Charakterystyczne, krótkie 'tet' oraz melodyjny, złożony śpiew samca.

6. 6

   Zachowanie

   Często widywana w stadach, żerująca na ziemi, szybko latająca.

Siedlisko i zasięg

Biomy

Suche i półsuche obszary trawiaste, sawanny, zarośla akacjowe, otwarte lasy eukaliptusowe, obszary rolnicze, ogrody, parki.

Zasięg geograficzny

Pochodzi z Australii (rozpowszechniona na większości kontynentu, z wyjątkiem wilgotnych obszarów przybrzeżnych) oraz z Małych Wysp Sundajskich (Timor, Sumba, Flores). Wprowadzona do Portoryko, Portugalii i USA (Kalifornia).

Zakres wysokości

Zazwyczaj od poziomu morza do około 1000 m n.p.m.

Preferowane środowiska

Preferuje otwarte tereny z dostępem do wody, krzewów i niskich drzew, które zapewniają schronienie i miejsca do gniazdowania. Często spotykana w pobliżu ludzkich osiedli.

Zachowanie

Czas aktywności

Dzienne (diurnalne). Aktywne od wschodu do zachodu słońca.

Zwyczaje pokarmowe

Głównie ziarnojady. Żywią się nasionami traw, które zbierają z ziemi lub bezpośrednio z roślin. Sporadycznie uzupełniają dietę małymi owadami, zwłaszcza w okresie lęgowym, aby dostarczyć białka pisklętom. Piją wodę często, zwłaszcza w gorących klimatach.

Zachowania społeczne

Bardzo towarzyskie ptaki, żyjące w stadach liczących od kilku do kilkudziesięciu osobników. Poza sezonem lęgowym mogą tworzyć większe zgromadzenia. Są monogamiczne, tworzą pary na całe życie.

Wzór lotu

Szybki, prosty i falisty lot na krótkich dystansach. Poruszają się w stadach, często nisko nad ziemią.

Migracja

Osobniki są osiadłe, nie migrują. Mogą podejmować lokalne przemieszczenia w poszukiwaniu pożywienia i wody, zwłaszcza w okresach suszy.

Terytorializm

W okresie lęgowym pary bronią niewielkiego terytorium wokół gniazda, ale ogólnie są tolerancyjne wobec innych amadyn zebrowatych. Poza sezonem lęgowym brak terytorializmu.

Rozmnażanie

Sezon lęgowy

W naturze, w Australii, lęgi mogą odbywać się przez cały rok, ale są silnie związane z opadami deszczu i dostępnością pożywienia. Zazwyczaj po obfitych deszczach. W hodowli mogą rozmnażać się przez cały rok.

Zwyczaje gniazdowania

Budują kuliste gniazda z traw, gałązek i innych materiałów roślinnych, z bocznym wejściem. Gniazda są często umieszczane w krzewach, niskich drzewach lub sztucznych konstrukcjach. Obie płcie uczestniczą w budowie gniazda.

Wielkość lęgu

Zazwyczaj 4-6 jaj, choć może wahać się od 2 do 8.

Opis jaja

Jaja są białe, owalne, bez plamek. Rozmiar około 15 x 11 mm.

Okres inkubacji

11-16 dni (średnio 12-14 dni). Obie płcie wysiadują jaja.

Okres opuszczania gniazda

18-21 dni po wykluciu pisklęta opuszczają gniazdo. Rodzice nadal karmią je przez około 1-2 tygodnie po wylocie.

Opieka rodzicielska

Obie płcie aktywnie uczestniczą w wysiadywaniu jaj i karmieniu piskląt. Pisklęta są karmione zwróconymi nasionami i owadami.

Gdzie znaleźć

Wskazówki terenowe

1. Szukaj w pobliżu wody. Amadyny zebrowate często odwiedzają wodopoje, zwłaszcza w gorące dni. To dobre miejsce do obserwacji.
2. Obserwuj stada. Są ptakami stadnymi, więc szukaj grup żerujących na ziemi lub odpoczywających w krzewach.
3. Słuchaj ich głosu. Ich charakterystyczne zawołania 'tet' i śpiew samców są łatwe do rozpoznania i mogą pomóc w lokalizacji ptaków.
4. Cierpliwość. Są to małe i szybkie ptaki, więc cierpliwa obserwacja z lornetką zwiększy szanse na dokładne przyjrzenie się im.

Podobne gatunki

Szybkie fakty

Nazwa naukowa:

Taeniopygia guttata

Rodzina:

Estrildidae

Występowanie:

Australia, Indonezja (Małe Wyspy Sundajskie), introdukowana w innych regionach

Dieta:

Nasiona traw, sporadycznie owady

Status IUCN:

Least Concern

Długość:

10-12 cm

Waga:

10-16 g

Dymorfizm płciowy:

Wyraźny

Ciekawostki

• Amadyny zebrowate są jednymi z najczęściej badanych ptaków w neurobiologii, zwłaszcza w kontekście uczenia się śpiewu, ponieważ ich proces uczenia się wokalizacji przypomina uczenie się mowy u ludzi.
• Samce amadyn zebrowatych uczą się swojego śpiewu od ojca lub innych samców, a ich śpiew jest unikalny dla każdego osobnika.
• Są niezwykle odporne na suszę i mogą przetrwać długie okresy bez wody, czerpiąc wilgoć z nasion.
• W hodowli wyselekcjonowano wiele odmian barwnych amadyn zebrowatych, różniących się od naturalnego ubarwienia.
• Są znane z szybkiego tempa rozmnażania, co pozwala im wykorzystywać krótkie okresy sprzyjających warunków po deszczach.

Klasyfikacja naukowa

Królestwo

Animalia

Typ

Chordata

Gromada

Aves

Rząd

Passeriformes

Rodzina

Estrildidae

Rodzaj

Taeniopygia

Gatunek

Taeniopygia guttata

Poznaj Amadyna zebrowata