Płomykówka zwyczajna

O gatunku

Płomykówka jest średniej wielkości sową o charakterystycznej jasnej, sercowatej szlarze, która pomaga skupić dźwięk. Posiada smukłą sylwetkę, długie skrzydła i nogi. Jej upierzenie jest zazwyczaj delikatnie ubarwione, co zapewnia doskonały kamuflaż w nocy. Jest gatunkiem kosmopolitycznym, występującym na większości kontynentów.

Wielkość i długość życia

Długość

33-39 cm

Rozpiętość skrzydeł

80-95 cm

Waga

250-450 g (samce), 290-700 g (samice)

Długość życia

Do 2-4 lat na wolności, w niewoli do 20 lat.

Pokarm

Głównie drobne ssaki, takie jak norniki, myszy, ryjówki. Sporadycznie poluje na małe ptaki, płazy, owady.

Cechy fizyczne

Upierzenie

Górna część ciała jest złocisto-płowa z szarymi, marmurkowymi plamkami i drobnymi, ciemnymi "perełkami". Spód ciała jest biały lub bladożółtawy, często z ciemnymi, drobnymi plamkami, których natężenie i kolorystyka różnią się w zależności od podgatunku i regionu geograficznego. U samic plamki te są zazwyczaj liczniejsze i ciemniejsze. Upierzenie jest bardzo miękkie i puchate, co umożliwia bezszelestny lot.

Kształt dzioba

Krótki, hakowato zagięty, koloru jasnoszaro-żółtego.

Kolor oczu

Ciemne, niemal czarne, co sprawia wrażenie dużych, głębokich oczu w jasnej szlarze.

Kolor nóg

Długie, białe lub jasnobeżowe, pokryte piórami aż do palców. Palce szaro-żółtawe z ciemnymi pazurami.

Cechy wyróżniające

Charakterystyczna, jasna, sercowata szlara otaczająca oczy, nadająca płomykówce wygląd "ducha". Jasne, długie nogi i ogólna jasna kolorystyka upierzenia. Lot bezszelestny, ślizgowy, z rzadkimi uderzeniami skrzydeł.

Wygląd młodego

Młode płomykówki, po opierzeniu, wyglądają bardzo podobnie do dorosłych, ale ich upierzenie może być nieco bardziej puszyste i mniej skontrastowane. Szlara jest już dobrze wykształcona.

Zmiany sezonowe

Nie występują znaczące sezonowe zmiany w upierzeniu. Jedynymi zmianami są intensywność plamkowania związana z wiekiem i płcią, a także ogólne zużycie piór przed pierzeniem.

Dymorfizm płciowy

Samice są zazwyczaj nieco większe i cięższe od samców. Często mają też intensywniej ubarwione i bardziej plamiste spody ciała. Różnice są często subtelne i trudne do zauważenia w terenie.

Jak rozpoznać

1. 1

   Szlara

   Najbardziej rozpoznawalna cecha – sercowata, biała lub bardzo jasna maska wokół oczu. Odstaje od reszty głowy i jest unikalna dla płomykówki.

2. 2

   Upierzenie

   Jasny, wręcz "duchowy" wygląd, z białawym spodem ciała i złotawopłowymi plecami z drobnymi plamkami. Brak ciemnych pasów czy wyraźnych wzorów obecnych u innych sów.

3. 3

   Ciemne oczy

   W kontraście do jasnej szlary, oczy płomykówki są duże i ciemne, co dodaje jej tajemniczego wyglądu.

4. 4

   Sylwetka w locie

   Długie skrzydła, smukła budowa i charakterystyczny, falujący, bezszelestny lot na niskiej wysokości. Często widać jasny spód ciała i skrzydeł.

5. 5

   Głos

   Charakterystyczny, przenikliwy, chrapliwy pisk lub syczenie, różniący się od hukania innych sów.

Siedlisko i zasięg

Biomy

Umiarkowane, subtropikalne i tropikalne regiony. Spotykana w otwartych terenach rolniczych, na łąkach, pastwiskach, sawannach, w półpustyniach oraz na obrzeżach lasów i w pobliżu osiedli ludzkich.

Zasięg geograficzny

Globalny. Występuje na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy, w większości Europy (z wyjątkiem Skandynawii i północnej Rosji), Afryce, części Azji (Bliski Wschód, Indie, Azja Południowo-Wschodnia), Australii i obu Amerykach. W Polsce jej zasięg jest rozproszony, najliczniejsza na zachodzie i w centrum kraju.

Zakres wysokości

Od poziomu morza do około 4000 m n.p.m. (np. w Andach). Najczęściej spotykana na niższych wysokościach.

Preferowane środowiska

Otwarty krajobraz rolniczy z mozaiką pól, łąk i niewielkich zadrzewień. Preferuje tereny z dostępem do starych budynków gospodarczych, wież kościelnych, strychów, stodół, ruin i dziupli drzew, które służą jako miejsca gniazdowania i schronienia.

Zachowanie

Czas aktywności

Aktywność głównie nocna, od zmierzchu do świtu. Sporadycznie poluje w ciągu dnia, szczególnie gdy ma młode do wykarmienia lub w pochmurne dni.

Zwyczaje pokarmowe

Drapieżnik nocny, poluje głównie po zmierzchu i w ciągu nocy. Wyposażona w wyjątkowo czuły słuch i zdolność lokalizowania ofiar w całkowitej ciemności. Poluje z wolnego lotu, najczęściej na niskich wysokościach, przeczesując teren. Potrafi również czatować z dogodnego punktu obserwacyjnego. Całą ofiarę połyka w całości, a niestrawione resztki (kości, sierść) wyrzuca w postaci wypluwek.

Zachowania społeczne

Płomykówki są zazwyczaj samotnikami lub żyją w parach, szczególnie w okresie lęgowym. Nie tworzą stad. Mają tendencję do obrony swojego terytorium lęgowego.

Wzór lotu

Lekki, cichy, ślizgowy i falujący lot. Płomykówka porusza się nisko nad ziemią, z rzadkimi, elastycznymi uderzeniami skrzydeł, co sprawia wrażenie szybowania. Jest bardzo zwrotna. Często zatrzymuje się w locie (zawisa) przed atakiem na ofiarę.

Migracja

Większość populacji jest osiadła. Jedynie populacje z północnych krańców zasięgu mogą podejmować krótkie migracje w poszukiwaniu lepszych warunków lub pożywienia. Młode ptaki po opuszczeniu gniazda często odbywają dyspersję na znaczne odległości.

Terytorializm

Płomykówki bronią swojego terytorium lęgowego, szczególnie w okresie wysiadywania jaj i wychowywania młodych. Terytorium łowieckie może być wspólne z innymi ptakami drapieżnymi, choć preferują one polowania w określonych obszarach.

Rozmnażanie

Sezon lęgowy

Zmienna, zależna od regionu i dostępności pokarmu. W Europie od marca do sierpnia, często z dwoma lęgami w roku, jeśli warunki są sprzyjające. W regionach tropikalnych może rozmnażać się przez cały rok.

Zwyczaje gniazdowania

Nie buduje gniazd w klasycznym tego słowa znaczeniu. Składa jaja bezpośrednio na podłożu w ciemnych, osłoniętych miejscach, takich jak strychy, wieże kościelne, stodoły, szopy, opuszczone budynki, dziuple dużych drzew, szczeliny skalne, a także sztucznie przygotowane skrzynki lęgowe. Samica często wyścieła zagłębienie wypluwkami.

Wielkość lęgu

Zazwyczaj 4-7 jaj, ale może wahać się od 2 do 12 w zależności od dostępności pożywienia.

Opis jaja

Jaja eliptyczne lub owalne, bieliutkie, nieplamkowane, o lekko chropowatej skorupce.

Okres inkubacji

29-34 dni, wysiaduje głównie samica, karmiona przez samca.

Okres opuszczania gniazda

Pisklęta opuszczają budkę lęgową lub miejsce gniazdowania po około 50-70 dniach od wyklucia, ale jeszcze przez kilka tygodni są karmione przez rodziców.

Opieka rodzicielska

Oboje rodzice aktywnie uczestniczą w wychowaniu młodych. Samica wysiaduje jaja, podczas gdy samiec dostarcza jej pożywienie. Po wykluciu oboje polują i karmią pisklęta. Młode są karmione nawet po opuszczeniu gniazda.

Gdzie znaleźć

Wskazówki terenowe

1. Nasłuchuj nocą. W ciepłe, letnie noce, szczególnie w pobliżu starych budynków, można usłyszeć charakterystyczne piski i skrzeczenia płomykówki.
2. Szukaj wypluwek. Płomykówki często pozostawiają wypluwki w miejscach, gdzie odpoczywają lub gniazdują (np. na strychach, pod okapami). Analiza wypluwek to doskonały sposób na potwierdzenie obecności tego ptaka i poznanie jego diety.
3. Obserwuj o zmierzchu i świcie. Właśnie wtedy płomykówka jest najbardziej aktywna i wylatuje na łowy. Poszukaj jej sylwetki latającej nisko nad polami.
4. Użyj latarki z czerwonym filtrem. Jeśli próbujesz zlokalizować sowę w nocy, czerwone światło jest mniej inwazyjne i nie płoszy ptaków tak bardzo jak białe.
5. Sprawdź miejsca lęgowe. Zajrzyj ostrożnie na strychy starych budynków gospodarczych, wejścia do wież kościelnych (tam gdzie jest to bezpieczne i dozwolone) w poszukiwaniu śladów gniazdowania.

Podobne gatunki

Szybkie fakty

Nazwa:

Płomykówka zwyczajna

Waga:

250-700 g

Rozpiętość skrzydeł:

80-95 cm

Długość życia:

2-4 lata (na wolności)

Dieta:

Drobne ssaki (gryzonie)

Charakterystyczna cecha:

Sercowata szlara

Status ochrony:

Najmniejszej troski (globalnie)

Ciekawostki

• Płomykówka jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych sów na świecie, występującą na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy.
• Jej wyjątkowo czuły słuch pozwala jej zlokalizować ofiarę w całkowitej ciemności, nawet pod warstwą śniegu czy roślinności.
• Charakterystyczna sercowata szlara działa jak paraboliczny reflektor, skupiając dźwięki prosto do uszu płomykówki.
• Ze względu na swoje ciche i niemal duchowe pojawianie się w nocy, płomykówka była często bohaterem przesądów i legend w różnych kulturach.
• Płomykówki mogą być bardzo pożyteczne dla rolników, ponieważ kontrolują populacje gryzoni, zjadając ich dużą liczbę.

Klasyfikacja naukowa

Królestwo

Zwierzęta (Animalia)

Typ

Strunowce (Chordata)

Gromada

Ptaki (Aves)

Rząd

Sowowate (Strigiformes)

Rodzina

Płomykówkowate (Tytonidae)

Rodzaj

Płomykówka (Tyto)

Gatunek

Płomykówka zwyczajna (Tyto alba)

Poznaj Płomykówka zwyczajna