Nurzyk zwyczajny

O gatunku

Nurzyk zwyczajny to duży ptak morski z rodziny alki, przypominający pingwina w swoim ubarwieniu. Jest wyśmienitym nurkiem, wykorzystującym skrzydła do poruszania się pod wodą w pogoni za pokarmem. Spędza większość życia na otwartym morzu, wracając na ląd jedynie w okresie lęgowym. Charakteryzuje się smukłą sylwetką i długą szyją.

Wielkość i długość życia

Długość

38-46 cm

Rozpiętość skrzydeł

61-73 cm

Waga

850-1300 g

Długość życia

Średnio 15-20 lat, maksymalnie do 30 lat

Pokarm

Głównie ryby (śledzie, szproty, młode dorsze), skorupiaki i bezkręgowce morskie, które łowi poprzez nurkowanie.

Cechy fizyczne

Upierzenie

Dorosłe osobniki w szacie godowej mają czarny lub ciemnobrązowy grzbiet, głowę, szyję i górną część klatki piersiowej. Brzuch jest biały, wyraźnie odgraniczony. W szacie spoczynkowej bieleje dolna część policzków i gardło, pozostawiając ciemny pasek biegnący od oka. Masywny dziób jest czarny. Niektóre podgatunki lub osobniki mogą posiadać biały pierścień wokół oka i białą linię za okiem (tzw. 'bridled' - okularowy, ale to nie jest osobny podgatunek).

Kształt dzioba

Długi, ostro zakończony i smukły, czarny dziób. Jest stosunkowo cienki w porównaniu do innych alki.

Kolor oczu

Ciemnobrązowe.

Kolor nóg

Czarne lub ciemnoszare nogi i płetwiaste stopy, osadzone daleko z tyłu ciała, co ułatwia nurkowanie, ale utrudnia chodzenie po lądzie.

Cechy wyróżniające

Czarno-białe upierzenie, smukły dziób i stosunkowo długa szyja. Specyficzny sposób nurkowania oraz lotu, z szybkimi uderzeniami skrzydeł tuż nad powierzchnią wody.

Wygląd młodego

Młode osobniki przypominają dorosłe w szacie spoczynkowej, mając jaśniejszą barwę głowy i gardła. Mają również krótszy dziób.

Zmiany sezonowe

Zimowe upierzenie charakteryzuje się bielszą twarzą i gardłem, z ciemną smugą za okiem. Upierzenie godowe jest jednolicie ciemne na głowie i szyi.

Dymorfizm płciowy

Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego w upierzeniu i rozmiarze. Samce i samice wyglądają identycznie.

Jak rozpoznać

1. 1

   Ubarwienie

   Charakterystyczny czarno-biały kontrast, ciemny grzbiet i głowa, biały brzuch.

2. 2

   Dziób

   Długi, smukły, ostro zakończony i całkowicie czarny dziób (bez białej linii jak u nurzyka polarnego).

3. 3

   Sylwetka

   Smukła sylwetka z długą szyją, przypominająca butelkę.

4. 4

   Lot

   Szybki, prostoliniowy lot z energicznymi uderzeniami skrzydeł, nisko nad wodą.

5. 5

   Pozycja na wodzie

   Nisko osadzony na wodzie, z dużym zanurzeniem.

6. 6

   Wokalizacje

   Chrapliwe 'arrrr' lub 'grrrh', szczególnie w koloniach lęgowych.

Siedlisko i zasięg

Biomy

Pelagiczne, morskie, przybrzeżne klify i wyspy.

Zasięg geograficzny

Północny Atlantyk i północny Pacyfik. Występuje od wschodniego wybrzeża Ameryki Północnej (od Nowej Fundlandii po Nową Anglię), zachodniego wybrzeża (od Alaski po Kalifornię), przez Islandię, Wyspy Owcze, Norwegię, Morze Bałtyckie, Morze Północne, po północną Rosję i Japonię. W Polsce sporadycznie zalatuje na Bałtyk, głównie zimą.

Zakres wysokości

Głównie poziom morza, choć gniazdują na klifach na wysokościach od kilku do kilkuset metrów nad poziomem morza.

Preferowane środowiska

Otwarty ocean, zimne wody przybrzeżne, skaliste wyspy i klify morskie wykorzystywane jako miejsca lęgowe. Podczas sezonu lęgowego preferują gniazdowanie na półkach skalnych, w licznych koloniach.

Zachowanie

Czas aktywności

Aktywny głównie w ciągu dnia (dzienny).

Zwyczaje pokarmowe

Nurzyk zwyczajny jest doskonałym nurkiem. Nurkuje na głębokość do 60 metrów, a w wyjątkowych przypadkach nawet do 100 metrów, używając skrzydeł jako płetw. Pokarm zdobywa, ścigając ryby i bezkręgowce pod wodą.

Zachowania społeczne

Wysoce towarzyski, tworzy ogromne kolonie lęgowe na klifach. Poza sezonem lęgowym często spotykany w luźnych skupiskach na morzu.

Wzór lotu

Lot jest prostolinijny i szybki, z szybkimi uderzeniami krótkich skrzydeł. Lata nisko nad powierzchnią wody. Na lądzie jest niezgrabny i porusza się pionowo jak pingwin.

Migracja

Częściowo wędrowny. Populacje północne są bardziej migracyjne, zimują na południe od terenów lęgowych. Populacje z umiarkowanych stref mogą być osiadłe lub przemieszczać się na krótkie dystanse. Młode ptaki często wędrują dalej niż dorosłe.

Terytorializm

Podczas sezonu lęgowego osobniki bronią niewielkiej przestrzeni wokół swojego gniazda na półce skalnej. Poza sezonem lęgowym brak wyraźnego terytorializmu.

Rozmnażanie

Sezon lęgowy

Zaczyna się późną wiosną i trwa do lata, zazwyczaj od kwietnia/maja do lipca/sierpnia.

Zwyczaje gniazdowania

Gniazduje w bardzo licznych koloniach na stromych klifach morskich, na otwartych półkach skalnych. Nie buduje gniazda w tradycyjnym sensie, jajo składane jest bezpośrednio na nagiej skale.

Wielkość lęgu

1 jajo.

Opis jaja

Składa jedno jajo. Jaja są gruszkowatego kształtu (pyriformne), co zapobiega sturlaniu się z półki skalnej. Mają bardzo zmienną barwę, od białej, zielonkawej, niebieskiej po brązową, często z ciemnymi plamkami lub kreskami, co pomaga w rozpoznawaniu przez rodziców.

Okres inkubacji

Około 28-35 dni, wysiadywane przez oboje rodziców.

Okres opuszczania gniazda

Pisklę opuszcza gniazdo w wieku około 18-25 dni, zanim będzie w pełni opierzone i zdolne do lotu. Jest to unikalna strategia – młody ptak skacze z klifu do morza, gdzie jest dalej karmiony przez samca.

Opieka rodzicielska

Oboje rodzice wysiadują jajo i karmią młode. Po skoku z klifu, młode przebywa z samcem na morzu, gdzie jest dalej karmione i uczone nurkowania. Samica wraca na ląd, aby linieć.

Gdzie znaleźć

Wskazówki terenowe

1. Lornetka i teleskop. Niezbędne do obserwacji na dużych dystansach, zwłaszcza w koloniach lęgowych na klifach. Ptaki na morzu również wymagają dobrego sprzętu.
2. Wczesny poranek/późne popołudnie. W koloniach lęgowych ptaki są aktywne przez cały dzień, ale miękkie światło ranne i wieczorne może zapewnić lepsze warunki do obserwacji i fotografowania.
3. Obserwacja z morza. Rejsy statkami po obszarach żerowania nurzyków mogą zaoferować bliskie spotkania.
4. Szukaj miejsc o silnych prądach. Nurzyki często żerują w miejscach, gdzie prądy morskie koncentrują ryby.
5. Cierpliwość. Nurzyki mogą być trudne do odróżnienia od podobnych gatunków na pierwszy rzut oka, wymagają dokładnej obserwacji cech diagnostycznych.

Podobne gatunki

Szybkie fakty

Głębokość nurkowania:

Do 100 m

Liczba jaj:

1

Typ gniazda:

Bez gniazda, bezpośrednio na skale

Miejsce lęgowe:

Klify morskie

Pożywienie:

Głównie ryby

Ciekawostki

• Jaja nurzyka zwyczajnego mają gruszkowaty kształt, co zapobiega ich sturlaniu się z półki skalnej.
• Młode nurzyki opuszczają kolonie lęgowe, skacząc z klifów do morza, często jeszcze zanim potrafią latać.
• Potrafią nurkować głębiej niż jakikolwiek inny ptak latający.
• Nurzyki wykorzystują swoje skrzydła do 'latania' pod wodą, co czyni je niezwykle efektywnymi podwodnymi łowcami.

Klasyfikacja naukowa

Królestwo

Animalia

Typ

Chordata

Gromada

Aves

Rząd

Charadriiformes

Rodzina

Alcedinidae

Rodzaj

Uria

Gatunek

Uria aalge

Poznaj Nurzyk zwyczajny