เป็ดแมลลาร์ด

เกี่ยวกับ

เป็ดแมลลาร์ดเป็นเป็ดน้ำขนาดกลางที่พบได้ทั่วไปและเป็นที่รู้จักกันดีที่สุดในซีกโลกเหนือ มีลักษณะเด่นคือตัวผู้มีหัวสีเขียวเป็นมันวาวและมีแถบสีขาวรอบคอ เป็นบรรพบุรุษของเป็ดบ้านส่วนใหญ่ เป็นนกที่ปรับตัวได้ดีและพบได้ในแหล่งน้ำจืดและน้ำเค็มหลายประเภท

ขนาดและอายุขัย

ความยาว

50-65 ซม.

ระยะปีกกาง

81-98 ซม.

น้ำหนัก

720-1,580 กรัม

อายุขัย

5-10 ปี (ในป่า), สูงสุด 20 ปี (ในที่เลี้ยง)

อาหาร

กินทั้งพืชและสัตว์ (Omnivore) โดยหลักคือพืชน้ำ เมล็ดพืช ธัญพืช แมลง ตัวอ่อนแมลง หอยทาก กุ้ง และสัตว์น้ำขนาดเล็ก

ลักษณะทางกายภาพ

ขน

ตัวผู้ในฤดูผสมพันธุ์มีหัวและคอสีเขียวเข้มเป็นมันวาว อกสีน้ำตาลแดง ลำตัวสีเทาอ่อน ปลายหางม้วนงอนขึ้น มีกระจกปีก (speculum) สีน้ำเงินม่วงขอบขาว ตัวเมียมีสีน้ำตาลลายจุดทั่วตัว มีกระจกปีกสีน้ำเงินม่วงขอบขาวเช่นกัน

รูปร่างจะงอยปาก

ตัวผู้มีจะงอยปากสีเหลืองอมเขียว ปลายสีดำ ตัวเมียมีจะงอยปากสีส้มอมน้ำตาล มีจุดดำหรือลายดำ

สีตา

ตาสีน้ำตาลเข้ม

สีขา

ขาและเท้าสีส้มสดใสในทั้งสองเพศ

ลักษณะที่โดดเด่น

กระจกปีกสีน้ำเงินม่วงขอบขาวเป็นลักษณะเด่นที่ช่วยในการจำแนกทั้งสองเพศ ตัวผู้มีขนหางกลาง 2-3 เส้นม้วนงอนขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

ลักษณะของวัยอ่อน

ลูกเป็ดมีขนปุยสีเหลืองและน้ำตาลอ่อน มีลายพาดผ่านตาและหลังคล้ายตัวเมีย แต่มีสีจางกว่าและมีลายจุดน้อยกว่า เมื่อโตขึ้นจะเริ่มมีลักษณะคล้ายตัวเมียเต็มวัยก่อนที่ตัวผู้จะพัฒนาสีสันที่โดดเด่น

การเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาล

ตัวผู้จะผลัดขนหลังฤดูผสมพันธุ์ (eclipse plumage) ซึ่งมีลักษณะคล้ายตัวเมียมาก แต่ยังคงมีจะงอยปากสีเหลืองอมเขียวและอกสีน้ำตาลแดงจางๆ และขนหางม้วนงอนเล็กน้อย จากนั้นจะผลัดขนกลับมามีสีสันสดใสอีกครั้งก่อนฤดูผสมพันธุ์ถัดไป

ความแตกต่างทางเพศ

เด่นชัดมาก ตัวผู้มีสีสันสดใสกว่ามาก โดยเฉพาะหัวสีเขียวและอกสีน้ำตาลแดง ตัวเมียมีสีน้ำตาลลายจุดเพื่อพรางตัว

วิธีระบุชนิด

1. 1

   หัวสีเขียวเป็นมันวาว (ตัวผู้)

   มองหาเป็ดที่มีหัวสีเขียวเข้มเป็นมันวาวและมีแถบสีขาวบางๆ คั่นระหว่างหัวกับอกสีน้ำตาลแดง นี่คือลักษณะเด่นของตัวผู้แมลลาร์ดในฤดูผสมพันธุ์

2. 2

   กระจกปีกสีน้ำเงินม่วงขอบขาว

   สังเกตที่ปีกของทั้งสองเพศ เมื่อกางปีกหรือเมื่อนกพักผ่อน จะเห็นแถบสีน้ำเงินม่วงเป็นมันวาวที่เรียกว่ากระจกปีก ซึ่งมีขอบสีขาวทั้งด้านหน้าและด้านหลัง

3. 3

   จะงอยปากและขา

   ตัวผู้มีจะงอยปากสีเหลืองอมเขียวสดใส ส่วนตัวเมียมีจะงอยปากสีส้มอมน้ำตาลที่มีจุดดำหรือลายดำ ขาและเท้าของทั้งสองเพศมีสีส้มสดใส

4. 4

   เสียงร้อง

   ฟังเสียงร้อง 'คว้าก-คว้าก-คว้าก' ที่ดังและซ้ำๆ กัน ซึ่งเป็นเสียงของตัวเมีย ส่วนตัวผู้มีเสียงร้องที่แหบกว่าและไม่ดังเท่า

ถิ่นที่อยู่และการกระจาย

ไบโอม

พื้นที่ชุ่มน้ำทุกประเภท เช่น บึง หนองน้ำ ทะเลสาบ แม่น้ำ ลำธาร บ่อน้ำ สระน้ำในสวนสาธารณะ และพื้นที่ชายฝั่งทะเลที่มีน้ำกร่อย

การกระจายทางภูมิศาสตร์

แพร่กระจายอย่างกว้างขวางในซีกโลกเหนือ รวมถึงอเมริกาเหนือ ยุโรป เอเชีย และบางส่วนของแอฟริกาเหนือและออสเตรเลีย ในประเทศไทยพบเป็นนกอพยพหายากในบางพื้นที่

ระดับความสูง

ตั้งแต่ระดับน้ำทะเลไปจนถึงพื้นที่สูงปานกลาง

สิ่งแวดล้อมที่ชอบ

แหล่งน้ำตื้นที่มีพืชพรรณริมน้ำหนาแน่นสำหรับหลบซ่อนและทำรัง รวมถึงพื้นที่เปิดโล่งสำหรับหาอาหาร

พฤติกรรม

เวลาที่ใช้กิจกรรม

หากินได้ทั้งกลางวันและกลางคืน โดยเฉพาะช่วงเช้าตรู่และพลบค่ำ

พฤติกรรมการกิน

หากินโดยการก้มหัวลงไปในน้ำตื้น (dabbling) เพื่อกรองอาหารจากผิวน้ำหรือใต้น้ำตื้นๆ บางครั้งก็ดำน้ำตื้นๆ หรือกินอาหารบนบก เช่น เมล็ดพืชที่ร่วงหล่น

พฤติกรรมทางสังคม

มักพบเป็นคู่หรือเป็นฝูงเล็กๆ นอกฤดูผสมพันธุ์อาจรวมฝูงใหญ่ขึ้น โดยเฉพาะในช่วงอพยพหรือในแหล่งอาหารที่อุดมสมบูรณ์

รูปแบบการบิน

บินตรงและรวดเร็ว มีการกระพือปีกถี่ๆ สามารถบินขึ้นจากน้ำได้โดยตรงโดยไม่ต้องวิ่งบนผิวน้ำ

การอพยพ

เป็นนกอพยพในพื้นที่ส่วนใหญ่ของเขตหนาว โดยจะอพยพลงใต้ในช่วงฤดูหนาวและกลับขึ้นไปผสมพันธุ์ในเขตเหนือ ในบางพื้นที่อาจเป็นนกประจำถิ่น

การหวงอาณาเขต

ตัวผู้จะแสดงพฤติกรรมหวงถิ่นในช่วงฤดูผสมพันธุ์เพื่อปกป้องตัวเมียและพื้นที่ทำรัง

การสืบพันธุ์

ฤดูผสมพันธุ์

โดยทั่วไปคือช่วงฤดูใบไม้ผลิถึงต้นฤดูร้อน (มีนาคม-กรกฎาคม) แต่สามารถแตกต่างกันไปตามภูมิภาค

พฤติกรรมการทำรัง

ทำรังบนพื้นดินใกล้แหล่งน้ำ มักจะซ่อนอยู่ในพุ่มไม้หนาแน่น กอหญ้า หรือพืชพรรณริมน้ำ รังเป็นแอ่งตื้นๆ บุด้วยหญ้า ใบไม้ และขนอ่อนจากอกของแม่เป็ด

จำนวนไข่ในรัง

8-13 ฟอง

ลักษณะของไข่

ไข่มีสีขาวนวลถึงเขียวอมฟ้าอ่อน ไม่มีลวดลาย

ระยะการฟักไข่

27-28 วัน

ระยะการออกจากรัง

50-60 วัน (ลูกเป็ดสามารถบินได้)

การดูแลของพ่อแม่

ตัวเมียเป็นผู้กกไข่และเลี้ยงดูลูกเป็ดเพียงลำพัง ตัวผู้จะทิ้งรังไปหลังจากตัวเมียเริ่มกกไข่

พบที่ใด

เคล็ดลับภาคสนาม

1. สังเกตพฤติกรรมการหากิน. มองหาเป็ดที่ก้มหัวลงไปในน้ำตื้นเพื่อหากิน หรือเดินหากินตามริมน้ำ
2. ฟังเสียงร้อง. เสียงร้อง 'คว้าก' ของตัวเมียเป็นสัญญาณที่ดีในการระบุตำแหน่ง
3. ใช้กล้องส่องทางไกล. ช่วยให้เห็นรายละเอียดของสีขน โดยเฉพาะกระจกปีกและสีของหัวตัวผู้

ชนิดที่คล้ายกัน

ข้อเท็จจริงด่วน

สถานะการอนุรักษ์:

ความเสี่ยงต่ำ (Least Concern)

อาหารหลัก:

พืชน้ำ เมล็ดพืช แมลง และสัตว์น้ำขนาดเล็ก

ประเภทนก:

เป็ดน้ำ (Dabbling Duck)

บรรพบุรุษของ:

เป็ดบ้านส่วนใหญ่

ข้อเท็จจริงน่าสนใจ

• เป็ดแมลลาร์ดเป็นบรรพบุรุษของเป็ดบ้านเกือบทุกสายพันธุ์ ยกเว้นเป็ดมัสโกวี (Muscovy Duck).
• ตัวผู้จะผลัดขนเป็นสีคล้ายตัวเมียในช่วงฤดูร้อนเพื่อพรางตัวในขณะที่ปีกกำลังงอกใหม่และไม่สามารถบินได้.
• เป็ดแมลลาร์ดสามารถผสมพันธุ์กับเป็ดชนิดอื่นได้หลายชนิด ทำให้เกิดลูกผสมที่หลากหลาย.
• ชื่อ 'Mallard' มาจากภาษาฝรั่งเศสเก่า 'malart' ซึ่งหมายถึง 'เป็ดตัวผู้'.

การจำแนกทางวิทยาศาสตร์

อาณาจักร

Animalia

ไฟลัม

Chordata

ชั้น

Aves

อันดับ

Anseriformes

วงศ์

Anatidae

สกุล

Anas

ชนิด

Anas platyrhynchos

สำรวจ เป็ดแมลลาร์ด