เห็นนกหรือ? ระบุชนิดทันทีด้วยแอป Birdby
เปิดแอปเกี่ยวกับ
นกกางเขนบ้านเป็นนกขนาดเล็กถึงกลางที่คุ้นเคยกับมนุษย์ มักพบเห็นได้ง่ายในบริเวณใกล้เคียงกับที่อยู่อาศัยของคน จัดเป็นนกที่ร้องเพลงไพเราะและว่องไว มีหางยาวที่ชอบกระดกขึ้นลงขณะเคลื่อนไหว
ขนาดและอายุขัย
- ความยาว
- 19-21 เซนติเมตร (รวมหาง)
- ระยะปีกกาง
- 25-28 เซนติเมตร
- น้ำหนัก
- 25-35 กรัม
- อายุขัย
- เฉลี่ย 8-12 ปีในธรรมชาติ
- อาหาร
- แมลงและสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังขนาดเล็ก (เช่น มด ปลวก ตั๊กแตน หนอน แมงมุม) ผลไม้สุกขนาดเล็ก และบางครั้งอาจกินน้ำหวานจากดอกไม้
ลักษณะทางกายภาพ
- ขน
- ตัวผู้มีหัว ลำตัวด้านบน อก และลำตัวด้านข้างสีดำเป็นมันเงา ตัดกับท้องสีขาวและปีกที่มีแถบขาวพาดกลางชัดเจน หางยาวสีดำสนิท ขนขอบหางด้านนอกสีขาว ตัวเมียมีลักษณะคล้ายตัวผู้แต่สีดำจะออกเป็นดำเทา (สีเทาเข้ม) ไม่ดำสนิทเท่าตัวผู้ และสีขาวที่ท้องอาจมีเฉดสีเทาปนเล็กน้อย แถบขาวที่ปีกแคบกว่า
- รูปร่างจะงอยปาก
- จะงอยปากเรียวแหลม สีดำ เหมาะสำหรับการจับแมลง
- สีตา
- ตาสีน้ำตาลเข้ม
- สีขา
- ขาสีดำ
- ลักษณะที่โดดเด่น
- ลักษณะเด่นคือขนคลุมตัวที่มีสีตัดกันระหว่างดำและขาว (ตัวผู้) หรือเทาเข้มกับขาว (ตัวเมีย) และหางที่ชอบกระดกขึ้นลงตลอดเวลาที่เกาะหรือเดิน
- ลักษณะของวัยอ่อน
- ลูกนกมีขนลำตัวด้านบนสีน้ำตาลแกมดำ ลำตัวด้านล่างสีขาวมีลายสีน้ำตาลอ่อนหรือลายเกล็ดทั่วตัว มีแถบสีน้ำตาลอ่อนพาดผ่านปีก
- การเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาล
- ไม่พบการเปลี่ยนแปลงของสีขนตามฤดูกาลที่ชัดเจน
- ความแตกต่างทางเพศ
- เด่นชัด ตัวผู้มีสีดำสนิทกว่าและเงากว่าตัวเมีย ตัวเมียมีสีเทาปนดำ หางยาวกว่าเล็กน้อยในตัวผู้
วิธีระบุชนิด
- 1
สีขน
มองหาการตัดกันอย่างชัดเจนของสีดำสนิท/เทาเข้มที่หัวและหลัง กับสีขาวที่ท้องและแถบปีก
- 2
หาง
สังเกตพฤติกรรมการกระดกหางขึ้นลงขณะเกาะหรือเดิน ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะตัว
- 3
ขนาดและสัดส่วน
มีขนาดตัวปานกลาง สัดส่วนเพรียว มีหางค่อนข้างยาว
- 4
เพลงร้อง
ฟังเสียงเพลงที่ไพเราะ หลากหลายท่วงทำนอง และมักขับขานอย่างต่อเนื่อง มักได้ยินประจำในพื้นที่ชุมชน
ถิ่นที่อยู่และการกระจาย
- ไบโอม
- ป่าละเมาะ, ป่าเบญจพรรณ, ชายป่า, พื้นที่เกษตรกรรม, สวนผลไม้, สวนสาธารณะ, สวนในบ้าน, พื้นที่ชุมชน
- การกระจายทางภูมิศาสตร์
- พบแพร่กระจายกว้างขวางในทวีปเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ตั้งแต่ปากีสถาน อินเดีย ศรีลังกา ไปจนถึงบังคลาเทศ จีนตอนใต้ เมียนมา ไทย ลาว กัมพูชา เวียดนาม มาเลเซีย สิงคโปร์ อินโดนีเซีย (เกาะสุมาตรา ชวา บอร์เนียว) และฟิลิปปินส์
- ระดับความสูง
- พบได้ตั้งแต่พื้นที่ราบต่ำไปจนถึงระดับความสูงประมาณ 2,000 เมตรจากระดับน้ำทะเล
- สิ่งแวดล้อมที่ชอบ
- ชอบอาศัยอยู่ใกล้แหล่งน้ำ ในถิ่นที่อยู่ที่มีต้นไม้พุ่มหนาแน่น หรือต้นไม้ใหญ่เป็นหย่อมๆ ใกล้กับพื้นที่อยู่อาศัยของมนุษย์
พฤติกรรม
- เวลาที่ใช้กิจกรรม
- หากินในเวลากลางวัน มีความกระตือรือร้นมากในช่วงเช้าตรู่และพลบค่ำ
- พฤติกรรมการกิน
- หากินตามพื้นดิน พุ่มไม้ หรือต้นไม้สูง โดยการกระโดดหาแมลง หรือบินโฉบจับแมลงที่กำลังบิน
- พฤติกรรมทางสังคม
- มักพบอยู่โดดเดี่ยวหรือเป็นคู่เพศผู้และเพศเมียในช่วงฤดูผสมพันธุ์ ค่อนข้างหวงถิ่นและอาจขับไล่นกชนิดอื่นที่เข้ามาใกล้
- รูปแบบการบิน
- บินเป็นเส้นตรง ไม่สูงจากพื้นมากนัก มีการกระพือปีกที่รวดเร็ว
- การอพยพ
- เป็นนกประจำถิ่น ไม่มีการอพยพย้ายถิ่นฐานประจำปีเป็นระยะทางไกล
- การหวงอาณาเขต
- แสดงพฤติกรรมหวงอาณาเขตชัดเจน โดยเฉพาะในช่วงฤดูผสมพันธุ์ ตัวผู้จะร้องเพลงเพื่อประกาศอาณาเขต
เสียงร้องและเสียงเรียก
- เสียงร้อง
- เพลงร้องไพเราะ มีหลากหลายท่วงทำนอง มีทั้งทำนองที่ขึ้นลงเป็นลูกเล่นและเสียงหวีดแหลมสั้นยาว มักร้องซ้ำๆ และร้องต่อเนื่องเป็นเวลานาน โดยเฉพาะช่วงเช้าตรู่และเย็น ลักษณะการร้องอาจเลียนเสียงนกชนิดอื่นได้
- เสียงเรียก
- เสียงร้องเรียกมักเป็น 'จี๊ด-จี๊ด' สั้นๆ หรือ 'ฉับ-ฉับ' เมื่อรู้สึกถูกคุกคาม หรือส่งเสียงเตือนภัยเป็น 'แตก-แตก'
- เมื่อใดส่งเสียง
- ร้องเพลงตลอดทั้งปี แต่จะร้องบ่อยและดังเป็นพิเศษในช่วงฤดูผสมพันธุ์ (มีนาคม-กรกฎาคม) ร้องตั้งแต่ก่อนพระอาทิตย์ขึ้นจนถึงพลบค่ำ
การสืบพันธุ์
- ฤดูผสมพันธุ์
- ส่วนใหญ่อยู่ในช่วงเดือนมีนาคมถึงกรกฎาคม แต่ในบางพื้นที่อาจพบการทำรังได้ตลอดทั้งปีหากสภาพอากาศและอาหารเอื้ออำนวย
- พฤติกรรมการทำรัง
- สร้างรังในโพรงไม้ โพรงตามซอกอาคาร ซอกกำแพง หรือบางครั้งก็รังเก่าของนกชนิดอื่น รังเป็นรูปถ้วย ทำจากกิ่งไม้เล็กๆ ใบไม้ เศษหญ้า ใยแมงมุม และอาจมีขนนกหรือวัสดุอ่อนนุ่มบุภายใน
- จำนวนไข่ในรัง
- มีไข่ 3-6 ฟองต่อรัง โดยทั่วไปคือ 4-5 ฟอง
- ลักษณะของไข่
- ไข่มีสีฟ้าอมเขียวอ่อนถึงสีเขียวแกมฟ้า มีจุดและลายประสีน้ำตาลแดง หรือม่วงเข้มกระจายอยู่ทั่ว
- ระยะการฟักไข่
- ประมาณ 12-15 วัน โดยตัวเมียเป็นผู้กกไข่เป็นหลัก แต่ตัวผู้ก็อาจช่วยบ้าง
- ระยะการออกจากรัง
- ลูกนกออกจากรังได้เมื่ออายุประมาณ 12-14 วันหลังจากฟักออกจากไข่
- การดูแลของพ่อแม่
- ทั้งพ่อและแม่ช่วยกันเลี้ยงดูและป้อนอาหารลูกนกจนกว่าจะออกจากรังและสามารถหากินเองได้
พบที่ใด
สวนสาธารณะ
เป็นสถานที่ที่พบนกกางเขนบ้านได้บ่อย เนื่องจากมีแหล่งอาหารและความร่มรื่น
สวนในบ้านและบริเวณรอบบ้าน
พบค่อนข้างง่ายในบริเวณที่มีต้นไม้หรือพุ่มไม้ เหมาะสำหรับการทำรังและคุ้ยเขี่ยหาอาหาร
ชานเมืองและพื้นที่เกษตรกรรม
พื้นที่เปิดโล่งที่มีพุ่มไม้และแหล่งอาหารอุดมสมบูรณ์เป็นที่ที่นกชนิดนี้สามารถปรับตัวอยู่ได้ดี
เคล็ดลับภาคสนาม
- ฟังเสียง. นกกางเขนบ้านเป็นนกที่ร้องเพลงไพเราะและร้องบ่อย การฟังเสียงจะช่วยให้ระบุตำแหน่งของนกได้ง่าย
- สังเกตพฤติกรรม. พวกมันชอบกระดกหางขึ้นลงขณะเกาะกิ่งไม้หรือเดินบนพื้นดิน ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ที่โดดเด่น
- ช่วงเวลา. นกกางเขนบ้านจะออกหากินและร้องเพลงมากที่สุดในช่วงเช้าตรู่และช่วงเย็น
ชนิดที่คล้ายกัน
นกกางเขนดง
Copsychus malabaricus
นกกางเขนดงมีขนาดใหญ่กว่าเล็กน้อย มีขนหางที่ยาวกว่าอย่างเห็นได้ชัด และขนลำตัวด้านล่างของตัวผู้เป็นสีส้มแดงเข้ม (ไม่ใช่สีขาว) ขณะที่นกกางเขนบ้านมีลักษณะสีขาวสลับดำ/เทาเข้ม
นกกินปลีดำม่วง
Leptocoma zeylonica
แม้บางครั้งอาจมีสีดำสลับขาวบ้าง แต่นกกินปลีดำม่วงมีขนาดเล็กกว่ามาก และมีจะงอยปากยาวโค้งเพื่อหากินน้ำหวานจากดอกไม้ ซึ่งแตกต่างจากจะงอยปากเรียวแหลมของนกกางเขนบ้าน
ข้อเท็จจริงด่วน
- ชื่อสามัญ:
- นกกางเขนบ้าน
- ชื่อวิทยาศาสตร์:
- Copsychus saularis
- สถานะการอนุรักษ์:
- สิ่งมีชีวิตที่มีความเสี่ยงต่ำต่อการสูญพันธุ์ (Least Concern)
- อาหารหลัก:
- แมลง
- ถิ่นอาศัย:
- พื้นที่เปิด พุ่มไม้ สวน ป่าละเมาะ ใกล้ที่อยู่อาศัยของมนุษย์
ข้อเท็จจริงน่าสนใจ
- นกกางเขนบ้านถูกเลือกให้เป็นนกประจำชาติของประเทศบังคลาเทศ โดยเรียกว่า 'โดเอล' (Doel)
- นกชนิดนี้มีชื่อเสียงในเรื่องความสามารถในการเลียนเสียงนกชนิดอื่นและเสียงต่างๆ ที่ได้ยินในสภาพแวดล้อม
- นกกางเขนบ้านเพศผู้เป็นนักร้องที่ขยันขันแข็ง โดยเฉพาะในช่วงฤดูผสมพันธุ์ เพื่อดึงดูดเพศเมียและป้องกันอาณาเขต
การจำแนกทางวิทยาศาสตร์
- อาณาจักร
- สัตว์
- ไฟลัม
- สัตว์มีแกนสันหลัง
- ชั้น
- สัตว์ปีก
- อันดับ
- นกเกาะคอน
- วงศ์
- นกจับแมลงและนกเขน
- สกุล
- Copsychus
- ชนิด
- Copsychus saularis
สำรวจ นกกางเขนบ้าน
ระบุชนิดนกได้ทุกที่
ฟรีบน iOS, Android และเว็บ ระบุชนิดด้วยภาพและเสียง ฐานข้อมูลครบถ้วนและรายการส่วนตัวของคุณ