เห็นนกหรือ? ระบุชนิดทันทีด้วยแอป Birdby
เปิดแอปเกี่ยวกับ
นกกาเหว่า หรือ นกดุเหว่า เป็นนกในวงศ์นกคัคคู (Cuculidae) ที่มีขนาดใหญ่และมีเสียงร้องที่โดดเด่น โดยเฉพาะเสียงร้องของตัวผู้ที่มักได้ยินในช่วงฤดูผสมพันธุ์ เป็นนกปรสิตวางไข่ (brood parasite) โดยจะวางไข่ในรังของนกชนิดอื่น เช่น นกอีกา นกเอี้ยง นกกาฝาก เป็นต้น
ขนาดและอายุขัย
- ความยาว
- 39-46 เซนติเมตร
- ระยะปีกกาง
- ประมาณ 55-65 เซนติเมตร
- น้ำหนัก
- 190-327 กรัม
- อายุขัย
- ประมาณ 5-8 ปีในธรรมชาติ
- อาหาร
- กินทั้งพืชและสัตว์ (Omnivore) โดยหลักคือกินผลไม้ โดยเฉพาะมะเดื่อและผลไม้ป่าอื่นๆ รวมถึงแมลง หนอนผีเสื้อ และไข่หรือลูกนกของนกชนิดอื่น
ลักษณะทางกายภาพ
- ขน
- ตัวผู้มีขนสีดำเงาทั่วทั้งตัว ตัวเมียมีขนสีน้ำตาลเข้มถึงดำ มีจุดและลายขวางสีขาวหรือน้ำตาลอ่อนทั่วตัว โดยเฉพาะบริเวณหัว คอ และลำตัวด้านบน ส่วนลำตัวด้านล่างมีลายขวางถี่กว่า
- รูปร่างจะงอยปาก
- ปากหนา แข็งแรง สีเขียวอมเทาถึงดำ ปลายปากงุ้มเล็กน้อย
- สีตา
- ตาสีแดงสดในตัวเต็มวัยทั้งสองเพศ
- สีขา
- ขาสั้น สีเทาเข้มถึงดำ
- ลักษณะที่โดดเด่น
- ตัวผู้สีดำเงา ตาสีแดงสด ตัวเมียมีลายจุดและลายขวางทั่วตัว ตาสีแดงสดเช่นกัน เสียงร้อง 'กู-อาว' หรือ 'กู-อาว-กู-อาว' ที่เป็นเอกลักษณ์
- ลักษณะของวัยอ่อน
- ลูกนกมีลักษณะคล้ายตัวเมีย แต่มีสีน้ำตาลอ่อนกว่า มีลายจุดและลายขวางที่ชัดเจนกว่า ตาสีน้ำตาลหรือเทาอมเขียว และจะค่อยๆ เปลี่ยนเป็นสีแดงเมื่อโตเต็มวัย
- การเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาล
- ไม่มีการเปลี่ยนแปลงของสีขนตามฤดูกาลที่เด่นชัด
- ความแตกต่างทางเพศ
- เด่นชัดมาก ตัวผู้สีดำเงาทั้งตัว ตัวเมียมีลายจุดและลายขวางสีขาว/น้ำตาลอ่อนบนพื้นสีน้ำตาลเข้ม
วิธีระบุชนิด
- 1
เสียงร้อง
เสียงร้อง 'กู-อาว' หรือ 'กู-อาว-กู-อาว' ที่ดังและเป็นเอกลักษณ์ของตัวผู้ เป็นวิธีที่ง่ายที่สุดในการระบุชนิด
- 2
สีขนตัวผู้
ตัวผู้มีสีดำเงาทั้งตัว ซึ่งแตกต่างจากนกคัคคูชนิดอื่นส่วนใหญ่
- 3
สีขนตัวเมีย
ตัวเมียมีลายจุดและลายขวางสีขาว/น้ำตาลอ่อนบนพื้นสีน้ำตาลเข้มทั่วตัว ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะ
- 4
สีตา
ตาสีแดงสดในตัวเต็มวัยทั้งสองเพศ เป็นจุดสังเกตที่สำคัญ
- 5
พฤติกรรม
มักพบในต้นไม้สูง กินผลไม้ และมีพฤติกรรมปรสิตวางไข่
ถิ่นที่อยู่และการกระจาย
- ไบโอม
- ป่าโปร่ง ป่าละเมาะ สวนผลไม้ สวนสาธารณะ พื้นที่เกษตรกรรม ชานเมือง
- การกระจายทางภูมิศาสตร์
- พบแพร่กระจายอย่างกว้างขวางในเอเชียใต้ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และออสเตรเลีย รวมถึงประเทศไทย อินเดีย ศรีลังกา จีนตอนใต้ ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย และปาปัวนิวกินี
- ระดับความสูง
- ตั้งแต่พื้นที่ราบต่ำจนถึงความสูงประมาณ 1,800 เมตรจากระดับน้ำทะเล
- สิ่งแวดล้อมที่ชอบ
- ชอบอาศัยอยู่ในพื้นที่ที่มีต้นไม้หนาแน่น โดยเฉพาะต้นไม้ใหญ่ที่มีผลไม้ให้กิน และมักพบใกล้แหล่งที่อยู่อาศัยของมนุษย์
พฤติกรรม
- เวลาที่ใช้กิจกรรม
- หากินและส่งเสียงร้องในช่วงเวลากลางวัน (Diurnal) โดยเฉพาะช่วงเช้าตรู่และเย็น
- พฤติกรรมการกิน
- ส่วนใหญ่กินผลไม้ โดยเฉพาะมะเดื่อและผลไม้ป่าอื่นๆ นอกจากนี้ยังกินแมลง หนอนผีเสื้อ ตัวอ่อนของแมลง และบางครั้งก็กินไข่หรือลูกนกของนกชนิดอื่นด้วย
- พฤติกรรมทางสังคม
- ส่วนใหญ่มักพบอยู่โดดเดี่ยวหรือเป็นคู่ในช่วงฤดูผสมพันธุ์ ไม่ค่อยรวมฝูงใหญ่
- รูปแบบการบิน
- บินตรงและค่อนข้างเร็ว มีการกระพือปีกสลับกับการร่อน มักบินจากต้นไม้หนึ่งไปยังอีกต้นไม้หนึ่ง
- การอพยพ
- ประชากรส่วนใหญ่เป็นนกประจำถิ่น แต่บางส่วนในพื้นที่ทางเหนือของเขตกระจายพันธุ์อาจมีการอพยพลงใต้ในช่วงฤดูหนาว
- การหวงอาณาเขต
- ตัวผู้จะส่งเสียงร้องเพื่อประกาศอาณาเขตและดึงดูดตัวเมียในช่วงฤดูผสมพันธุ์
เสียงร้องและเสียงเรียก
- เสียงร้อง
- เสียงร้องของตัวผู้เป็นเอกลักษณ์และดังมาก มักเป็นเสียง 'กู-อาว' หรือ 'กู-อาว-กู-อาว' ซ้ำๆ กัน โดยเสียงจะค่อยๆ สูงขึ้นและดังขึ้นเรื่อยๆ ในช่วงฤดูผสมพันธุ์
- เสียงเรียก
- ตัวเมียมีเสียงร้องที่แตกต่างออกไป มักเป็นเสียง 'คิก-คิก-คิก' หรือ 'วิท-วิท-วิท' ที่แหลมและรวดเร็ว
- เมื่อใดส่งเสียง
- ส่งเสียงร้องบ่อยที่สุดในช่วงฤดูผสมพันธุ์ (ฤดูร้อน) โดยเฉพาะช่วงเช้าตรู่และพลบค่ำ
การสืบพันธุ์
- ฤดูผสมพันธุ์
- ในประเทศไทยมักอยู่ในช่วงเดือนมีนาคมถึงสิงหาคม ซึ่งเป็นช่วงฤดูร้อนและฤดูฝน
- พฤติกรรมการทำรัง
- เป็นนกปรสิตวางไข่ (brood parasite) ไม่สร้างรังเอง แต่จะวางไข่ในรังของนกชนิดอื่น โดยเฉพาะนกในวงศ์อีกา (Corvidae) เช่น นกอีกา นกกาฝาก และนกในวงศ์นกเอี้ยง (Sturnidae) เช่น นกเอี้ยงสาริกา
- จำนวนไข่ในรัง
- มักวางไข่ 1 ฟองในแต่ละรังของนกเจ้าบ้าน แต่ตัวเมียหนึ่งตัวอาจวางไข่ในหลายรัง
- ลักษณะของไข่
- ไข่มีสีเขียวอมเทาหรือน้ำตาลอ่อน มีจุดประสีน้ำตาลเข้ม ขนาดประมาณ 30 x 23 มิลลิเมตร มักมีลักษณะคล้ายไข่ของนกเจ้าของรัง
- ระยะการฟักไข่
- ประมาณ 12-14 วัน โดยนกเจ้าบ้านเป็นผู้ฟักไข่
- ระยะการออกจากรัง
- ลูกนกจะออกจากรังประมาณ 20-28 วันหลังฟัก โดยนกเจ้าบ้านเป็นผู้เลี้ยงดู
- การดูแลของพ่อแม่
- ไม่มีการดูแลลูกนกของตนเอง ลูกนกกาเหว่าจะถูกเลี้ยงดูโดยนกเจ้าบ้าน ซึ่งมักจะใหญ่กว่าลูกนกเจ้าบ้านและผลักไข่หรือลูกนกเจ้าบ้านออกจากรัง
พบที่ใด
สวนสาธารณะ
สวนสาธารณะขนาดใหญ่ที่มีต้นไม้ผลไม้ เช่น มะเดื่อ หรือต้นไม้ใหญ่หนาแน่น
สวนผลไม้
พื้นที่ที่มีสวนผลไม้หลากหลายชนิด โดยเฉพาะในช่วงฤดูผลไม้สุก
ป่าโปร่งและป่าละเมาะ
พื้นที่ป่าที่มีความหนาแน่นปานกลาง ไม่ใช่ป่าทึบ
ชานเมือง
พื้นที่ชานเมืองที่มีต้นไม้ใหญ่และแหล่งอาหารอุดมสมบูรณ์
เคล็ดลับภาคสนาม
- ฟังเสียงร้อง. ในช่วงฤดูผสมพันธุ์ (ฤดูร้อน) ให้ฟังเสียงร้อง 'กู-อาว' ที่ดังและเป็นเอกลักษณ์ โดยเฉพาะช่วงเช้าตรู่และเย็น
- มองหาในต้นไม้ผลไม้. สังเกตตามต้นไม้ที่มีผลไม้สุก โดยเฉพาะมะเดื่อ นกกาเหว่ามักจะซ่อนตัวอยู่ในพุ่มไม้หนาแน่นขณะกินผลไม้
- สังเกตนกอีกาหรือนกเอี้ยง. เนื่องจากเป็นนกปรสิตวางไข่ บางครั้งอาจเห็นนกกาเหว่าบินวนเวียนใกล้รังของนกอีกาหรือนกเอี้ยง หรืออาจเห็นลูกนกกาเหว่าตัวใหญ่ที่ถูกเลี้ยงโดยนกเจ้าบ้าน
- ใช้กล้องส่องทางไกล. เนื่องจากมักจะอยู่บนต้นไม้สูงและอาจซ่อนตัวได้ดี การใช้กล้องส่องทางไกลจะช่วยให้เห็นรายละเอียดได้ชัดเจนขึ้น
ชนิดที่คล้ายกัน
นกคัคคูพันธุ์อินเดีย
Cuculus micropterus
มีขนาดเล็กกว่านกกาเหว่ามาก มีลายขวางที่อกและท้องชัดเจนกว่า และไม่มีตาสีแดงสด
นกคัคคูพันธุ์หิมาลัย
Cuculus saturatus
มีขนาดเล็กกว่านกกาเหว่า มีสีเทาที่หัวและอก ลำตัวด้านล่างมีลายขวาง และไม่มีตาสีแดงสด
ข้อเท็จจริงด่วน
- ชื่อสามัญ:
- นกกาเหว่า
- ชื่อวิทยาศาสตร์:
- Eudynamys scolopaceus
- วงศ์:
- Cuculidae (นกคัคคู)
- สถานะการอนุรักษ์:
- Least Concern (ความเสี่ยงต่ำ)
- พฤติกรรมเด่น:
- นกปรสิตวางไข่
- อาหารหลัก:
- ผลไม้ (โดยเฉพาะมะเดื่อ) และแมลง
- เสียงร้อง:
- กู-อาว, กู-อาว-กู-อาว
ข้อเท็จจริงน่าสนใจ
- ชื่อ 'กาเหว่า' มาจากเสียงร้องที่เป็นเอกลักษณ์ของนกชนิดนี้
- นกกาเหว่าตัวเมียมีความสามารถในการเลียนแบบไข่ของนกเจ้าบ้าน เพื่อให้ไข่ของตนเองไม่ถูกปฏิเสธ
- ลูกนกกาเหว่ามักจะฟักตัวเร็วกว่าลูกนกเจ้าบ้าน และมีขนาดใหญ่กว่า ทำให้สามารถแย่งอาหารจากนกเจ้าบ้านได้ดีกว่า
- ในบางวัฒนธรรม เสียงร้องของนกกาเหว่าถูกเชื่อมโยงกับฤดูร้อนหรือการมาถึงของฤดูฝน
การจำแนกทางวิทยาศาสตร์
- อาณาจักร
- Animalia
- ไฟลัม
- Chordata
- ชั้น
- Aves
- อันดับ
- Cuculiformes
- วงศ์
- Cuculidae
- สกุล
- Eudynamys
- ชนิด
- Eudynamys scolopaceus
สำรวจ นกกาเหว่า
ระบุชนิดนกได้ทุกที่
ฟรีบน iOS, Android และเว็บ ระบุชนิดด้วยภาพและเสียง ฐานข้อมูลครบถ้วนและรายการส่วนตัวของคุณ