ไก่บ้าน

เกี่ยวกับ

ไก่บ้าน (Gallus gallus domesticus) เป็นสัตว์ปีกที่ได้รับการเลี้ยงดูอย่างแพร่หลายทั่วโลก มีต้นกำเนิดมาจากไก่ป่า (Gallus gallus) ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ถูกนำมาเลี้ยงเพื่อเป็นแหล่งอาหาร (เนื้อและไข่) และเพื่อวัตถุประสงค์อื่นๆ เช่น กีฬาชนไก่ หรือสัตว์เลี้ยง มีความหลากหลายทางสายพันธุ์สูงมาก แต่ละสายพันธุ์มีลักษณะทางกายภาพ พฤติกรรม และผลผลิตที่แตกต่างกันไป

ขนาดและอายุขัย

ความยาว

ตัวผู้ 45-70 ซม., ตัวเมีย 35-50 ซม.

ระยะปีกกาง

ตัวผู้ 60-90 ซม., ตัวเมีย 50-75 ซม.

น้ำหนัก

ตัวผู้ 2-5 กก. (บางสายพันธุ์อาจถึง 10 กก.), ตัวเมีย 1.5-3 กก.

อายุขัย

5-10 ปี (ในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมและได้รับการดูแลที่ดี)

อาหาร

สัตว์กินพืชและสัตว์ (Omnivore)

ลักษณะทางกายภาพ

ขน

สีขนมีความหลากหลายอย่างมาก ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ อาจเป็นสีขาว, ดำ, น้ำตาล, แดง, เทา, หรือผสมกันหลายสี มีทั้งแบบขนเรียบและขนฟู ตัวผู้มักมีขนที่ยาวและเงางามกว่า โดยเฉพาะบริเวณคอและหาง

รูปร่างจะงอยปาก

จะงอยปากสั้น แข็งแรง และโค้งเล็กน้อย สีเหลืองหรือสีเทา ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์

สีตา

สีแดง, ส้ม, น้ำตาล, หรือดำ ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์

สีขา

สีเหลือง, เทา, ดำ, หรือเขียว ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ ตัวผู้มักมีเดือยแหลมคมที่ขา

ลักษณะที่โดดเด่น

มีหงอนและเหนียงที่โดดเด่น หงอนมีหลายรูปทรง (เช่น หงอนจักร, หงอนถั่ว, หงอนกุหลาบ) และเหนียงมักเป็นสีแดงสดใส โดยเฉพาะในตัวผู้ที่โตเต็มวัย

ลักษณะของวัยอ่อน

ลูกไก่มีขนปุยปกคลุมทั่วตัว มักมีสีเหลืองหรือสีน้ำตาลอ่อน มีขนาดเล็ก หงอนและเหนียงยังไม่พัฒนาเต็มที่

การเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาล

ไม่มีการเปลี่ยนแปลงของสีขนตามฤดูกาลที่ชัดเจนเหมือนนกป่าบางชนิด แต่ขนอาจมีการผลัดขนเป็นประจำ

ความแตกต่างทางเพศ

ตัวผู้ (ไก่ตัวผู้) มีขนาดใหญ่กว่าตัวเมีย (ไก่ตัวเมีย) อย่างเห็นได้ชัด มีหงอนและเหนียงที่ใหญ่และสีสดกว่า มีขนคอและขนหางที่ยาวและเงางามกว่า และมีเดือยที่ขา ตัวเมียมีขนาดเล็กกว่า หงอนและเหนียงเล็กกว่า และไม่มีเดือยหรือมีขนาดเล็กมาก

วิธีระบุชนิด

1. 1

   หงอนและเหนียง

   มองหาหงอนและเหนียงสีแดงสดบนหัวและใต้คอ ซึ่งเป็นลักษณะเด่นของไก่บ้าน โดยเฉพาะในตัวผู้

2. 2

   ขนาดและรูปร่าง

   ไก่บ้านมีรูปร่างอ้วนท้วม ลำตัวกลม ขาสั้น และปีกสั้นเมื่อเทียบกับขนาดตัว

3. 3

   เสียงร้อง

   ฟังเสียงขันอันเป็นเอกลักษณ์ของไก่ตัวผู้ หรือเสียงกุ๊กๆ ของไก่ตัวเมีย

4. 4

   พฤติกรรม

   สังเกตพฤติกรรมการคุ้ยเขี่ยหาอาหารบนพื้นดิน และการอยู่รวมกันเป็นฝูงในบริเวณที่มีมนุษย์อาศัยอยู่

ถิ่นที่อยู่และการกระจาย

ไบโอม

พบได้ในทุกชีวนิเวศที่มีมนุษย์อาศัยอยู่และเลี้ยงดู

การกระจายทางภูมิศาสตร์

ทั่วโลก

ระดับความสูง

ระดับน้ำทะเลถึงพื้นที่สูงปานกลาง

สิ่งแวดล้อมที่ชอบ

พื้นที่เกษตรกรรม, ฟาร์ม, หมู่บ้าน, สวนหลังบ้าน, หรือพื้นที่ที่มีการเลี้ยงดูโดยมนุษย์

พฤติกรรม

เวลาที่ใช้กิจกรรม

หากินในเวลากลางวัน (Diurnal) และพักผ่อนในเวลากลางคืน

พฤติกรรมการกิน

คุ้ยเขี่ยหาอาหารบนพื้นดิน กินเมล็ดพืช, ธัญพืช, แมลง, หนอน, หญ้า, ผัก, และเศษอาหารต่างๆ

พฤติกรรมทางสังคม

อยู่รวมกันเป็นฝูง มีลำดับชั้นทางสังคมที่ชัดเจน (pecking order) โดยมีไก่ตัวผู้จ่าฝูงและไก่ตัวเมียจ่าฝูง

รูปแบบการบิน

บินได้ไม่ดีนัก บินได้ในระยะสั้นๆ และไม่สูงมากนัก ส่วนใหญ่จะเดินหรือวิ่งบนพื้นดิน

การอพยพ

เป็นนกประจำถิ่น ไม่มีการอพยพย้ายถิ่น

การหวงอาณาเขต

ไก่ตัวผู้มักแสดงพฤติกรรมหวงถิ่นและปกป้องฝูง โดยเฉพาะในช่วงฤดูผสมพันธุ์

การสืบพันธุ์

ฤดูผสมพันธุ์

ตลอดทั้งปี (ขึ้นอยู่กับการจัดการของมนุษย์และสายพันธุ์)

พฤติกรรมการทำรัง

ไก่ตัวเมียจะสร้างรังง่ายๆ บนพื้นดินในที่กำบัง เช่น ใต้พุ่มไม้ หรือในเล้าไก่ที่จัดเตรียมไว้

จำนวนไข่ในรัง

โดยทั่วไป 8-12 ฟอง

ลักษณะของไข่

ไข่มีรูปร่างรี สีขาว, ครีม, น้ำตาล, หรือฟ้า/เขียว ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ ขนาดประมาณ 4-6 ซม.

ระยะการฟักไข่

21 วัน

ระยะการออกจากรัง

ลูกไก่สามารถเดินและหาอาหารเองได้ภายในไม่กี่ชั่วโมงหลังฟัก แต่ยังคงอยู่ภายใต้การดูแลของแม่ไก่เป็นเวลาหลายสัปดาห์

การดูแลของพ่อแม่

แม่ไก่จะกกไข่และดูแลลูกไก่หลังฟักเป็นอย่างดี สอนลูกไก่หาอาหารและปกป้องจากอันตราย

พบที่ใด

เคล็ดลับภาคสนาม

1. สังเกตบริเวณที่มีการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์. ไก่บ้านเป็นสัตว์เลี้ยง จึงมักพบได้ในบริเวณที่มีคนอาศัยอยู่
2. ฟังเสียง. เสียงขันของไก่ตัวผู้เป็นสัญญาณที่ดีในการระบุตำแหน่ง
3. สังเกตพฤติกรรมการคุ้ยเขี่ย. ไก่บ้านมักคุ้ยเขี่ยหาอาหารบนพื้นดินในบริเวณเปิดโล่ง

ชนิดที่คล้ายกัน

ข้อเท็จจริงด่วน

สถานะ:

สัตว์เลี้ยง

ต้นกำเนิด:

ไก่ป่า (Gallus gallus)

ประโยชน์:

เนื้อ, ไข่, กีฬา, สัตว์เลี้ยง

การบิน:

บินได้ไม่ดีนัก

สังคม:

อยู่รวมกันเป็นฝูง

ข้อเท็จจริงน่าสนใจ

• ไก่บ้านเป็นสัตว์ปีกที่มีจำนวนประชากรมากที่สุดในโลก โดยมีจำนวนมากกว่า 25,000 ล้านตัว
• ไก่บ้านสามารถจดจำใบหน้าของมนุษย์ได้มากกว่า 100 คน
• ไก่ตัวผู้จะขันเพื่อประกาศอาณาเขตและเตือนภัย แต่ก็สามารถขันได้ตลอดทั้งวันโดยไม่มีเหตุผลชัดเจน
• สีของไข่ไก่ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ของไก่ ไม่ได้บ่งบอกถึงคุณค่าทางโภชนาการที่แตกต่างกัน
• ไก่บ้านมีลำดับชั้นทางสังคมที่เรียกว่า 'pecking order' ซึ่งกำหนดว่าไก่ตัวใดมีอำนาจเหนือกว่าตัวอื่น

การจำแนกทางวิทยาศาสตร์

อาณาจักร

Animalia

ไฟลัม

Chordata

ชั้น

Aves

อันดับ

Galliformes

วงศ์

Phasianidae

สกุล

Gallus

ชนิด

Gallus gallus

สำรวจ ไก่บ้าน