Kara Akbaba

Hakkında

Kara Akbaba, Avrupa ve Asya'nın dağlık ve ormanlık bölgelerinde yaşayan büyük, koyu renkli bir akbaba türüdür. Leşçil bir kuş olup, ekosistemdeki temizleyici rolüyle bilinir. Geniş kanat açıklığı ve güçlü gagasıyla dikkat çeker.

Boyut ve yaşam süresi

Uzunluk

100-120 cm

Kanat açıklığı

250-310 cm

Ağırlık

7-14 kg

Yaşam süresi

Doğada 20-25 yıl, esarette 30 yıldan fazla

Beslenme

Leşçil (kadavra), özellikle büyük memelilerin leşleri

Fiziksel özellikler

Tüyler

Yetişkinler genellikle koyu kahverengi veya siyahımsı kahverengi tüylere sahiptir. Baş ve boyun tüysüz veya çok seyrek, grimsi-mavi deriye sahiptir. Boyun çevresinde koyu kahverengi, kabarık bir tüy yakası bulunur. Kanat altları ve kuyruk da koyu renklidir.

Gaga şekli

Büyük, güçlü ve kancalı bir gagaya sahiptir. Rengi koyu gri veya siyahımsıdır.

Göz rengi

Koyu kahverengi

Bacak rengi

Gri veya grimsi-mavi

Ayırt edici özellikler

Büyük boyutu, tamamen koyu renkli tüyleri, tüysüz grimsi başı ve boynu, boyun çevresindeki kabarık tüy yakası ve uçuşta geniş, düz kanatları en belirgin özellikleridir. Kuyruğu nispeten kısa ve kama şeklindedir.

Genç birey görünümü

Genç kuşlar yetişkinlere göre daha koyu, neredeyse siyah tüylere sahiptir. Baş ve boyun tüyleri daha belirgin ve koyu renklidir, bu da onlara daha 'tüylü' bir görünüm verir. Boyun yakası da daha belirgin ve koyu renklidir. Gözleri daha koyu, neredeyse siyahtır.

Mevsimsel değişimler

Mevsimsel tüy değişimi veya üreme dönemiyle ilişkili belirgin bir tüy rengi değişikliği gözlenmez.

Cinsiyet farkı

Erkek ve dişiler arasında belirgin bir tüy veya boyut farkı yoktur. Dişiler genellikle erkeklerden biraz daha büyük olabilir ancak bu fark sahada ayırt edilemez.

Nasıl tanımlanır

1. 1

   Boyut ve Genel Renk

   Avrupa'nın en büyük akbabasıdır. Tamamen koyu kahverengi veya siyahımsı tüyleriyle diğer akbabalardan ayrılır. Uzaktan bakıldığında tek renkli, koyu bir siluet çizer.

2. 2

   Baş ve Boyun

   Tüysüz veya çok seyrek tüylü, grimsi-mavi renkte bir baş ve boyuna sahiptir. Boyun çevresinde koyu kahverengi, kabarık bir tüy yakası bulunur. Gençlerde baş ve boyun daha tüylü ve koyu renklidir.

3. 3

   Uçuş Silueti

   Uçuşta geniş, düz kanatları ve nispeten kısa, kama şeklinde kuyruğu dikkat çeker. Kanatlarını nadiren çırpar, termal akımlarla uzun süre süzülür. Kanat uçları belirgin bir şekilde 'parmaklı' görünür.

4. 4

   Gaga

   Büyük, güçlü ve koyu renkli, kancalı gagası leşleri parçalamak için idealdir.

Habitat ve yayılış

Biyomlar

Dağlık ormanlar, kayalık yamaçlar, açık ormanlık alanlar ve bozkırlar.

Coğrafi yayılış

Güney Avrupa (İspanya, Portekiz, Fransa, Balkanlar), Türkiye, Kafkaslar, Orta Asya, Moğolistan ve Çin.

Yükseklik aralığı

Deniz seviyesinden 4500 metreye kadar değişen yüksekliklerde bulunabilirler, ancak genellikle 500-2000 metre arasındaki dağlık ve tepelik bölgeleri tercih ederler.

Tercih ettiği ortamlar

Büyük, yaşlı ağaçların (özellikle çam, meşe) bulunduğu ormanlık alanlar, yuva yapmak için yüksek kayalıklar ve leş bulabilecekleri açık otlaklar veya bozkırlar.

Davranış

Aktivite zamanı

Gündüz (diurnal)

Beslenme alışkanlıkları

Tamamen leşçildir. Genellikle büyük memelilerin (geyik, yaban keçisi, sığır vb.) leşleriyle beslenirler. Leşleri havadan süzülerek veya diğer akbabaları takip ederek bulurlar. Güçlü gagalarıyla deriyi ve kasları parçalayabilirler. Genellikle tek başına veya küçük gruplar halinde beslenirler.

Sosyal davranış

Genellikle yalnız veya çiftler halinde yaşarlar. Üreme dönemi dışında küçük gruplar halinde leş başında toplanabilirler. Diğer akbaba türlerine göre daha az sosyaldirler.

Uçuş şekli

Çok güçlü ve zarif bir uçucudur. Termal akımları kullanarak yüksek irtifalarda uzun süre süzülürler. Kanatlarını nadiren çırparlar. Uçuşta kanatları düz ve geniş görünür, parmak uçları belirgindir. Kuyruğu kısa ve kama şeklindedir.

Göç şekli

Çoğunlukla yerleşik bir türdür. Ancak genç kuşlar ve bazı popülasyonlar kış aylarında daha güneydeki veya alçak rakımlı bölgelere kısa mesafeli göçler yapabilirler. Türkiye'deki popülasyonlar genellikle yerleşiktir.

Bölgesellik

Üreme döneminde yuva çevresinde bölgeseldirler. Yuvalarını diğer Kara Akbabalar'dan ve potansiyel tehditlerden korurlar.

Üreme

Üreme mevsimi

Şubat-Mart aylarında başlar, Nisan-Mayıs aylarında yumurtlama gerçekleşir.

Yuvalama alışkanlıkları

Büyük, hantal yuvalarını genellikle yüksek ağaçların (çam, meşe) tepelerine veya nadiren kayalık çıkıntılara yaparlar. Yuva, dallar, çalılar ve otlarla inşa edilir ve her yıl aynı yuvayı kullanıp üzerine eklemeler yaparak büyütürler. Yuva çapı 2 metreye, derinliği 1 metreye ulaşabilir.

Kuluçka büyüklüğü

1 yumurta

Yumurta tanımı

Genellikle tek bir yumurta bırakırlar. Yumurta beyazımsı veya kirli beyaz renkte olup, üzerinde kahverengi veya kırmızımsı lekeler bulunabilir. Boyutları yaklaşık 85x65 mm'dir.

Kuluçka süresi

50-55 gün

Yuvadan ayrılma süresi

100-120 gün (yavrular yuvadan ayrılana kadar)

Ebeveyn bakımı

Hem erkek hem de dişi kuluçkaya yatar ve yavruyu besler. Yavru, yuvadan ayrıldıktan sonra bile uzun bir süre (birkaç ay) ebeveynleri tarafından beslenmeye devam eder.

Nerede bulunur

Saha ipuçları

1. Yüksek İrtifalarda Gözlem. Kara Akbabalar genellikle yüksek irtifalarda süzülerek leş ararlar. Sabahın geç saatleri ve öğleden sonra termal akımların oluştuğu zamanlarda gökyüzünü taramak faydalı olacaktır.
2. Diğer Akbabaları Takip Etme. Kızıl Akbabalar gibi daha sosyal türler bir leş bulduğunda, Kara Akbabalar da bu leşe yönelebilir. Diğer akbabaların hareketlerini izlemek, Kara Akbaba'yı bulmak için iyi bir stratejidir.
3. Sabır ve Dürbün/Teleskop. Büyük ve nadir bir tür olduğu için gözlem için sabır ve iyi bir optik ekipman (dürbün veya teleskop) gereklidir.
4. Yuva Alanları. Üreme döneminde yuva alanlarına yakın bölgelerde (uzaktan ve rahatsız etmeden) gözlem yapılabilir. Ancak yuvalama alanları genellikle hassas bölgelerdir ve rahatsız edilmemelidir.

Benzer türler

Hızlı bilgiler

En Büyük Akbaba:

Avrupa'nın en büyük akbaba türüdür.

Leşçil Uzman:

Sadece leşlerle beslenir ve ekosistemde önemli bir temizleyici rol oynar.

Tek Yumurta:

Genellikle tek bir yumurta bırakır, bu da üreme başarısını düşürür.

Yerleşik Tür:

Çoğunlukla yerleşik bir türdür, büyük göçler yapmaz.

Koruma Durumu:

Neredeyse Tehdit Altında olarak sınıflandırılmıştır, popülasyonları azalmaktadır.

İlginç bilgiler

• Kara Akbaba, 'keşiş akbabası' olarak da bilinir, çünkü boyun çevresindeki tüy yakası bir keşişin cübbesini andırır.
• Diğer akbaba türlerine göre daha az sosyaldir ve leş başında genellikle daha baskın bir konumdadır.
• Yuvalarını her yıl aynı yere yapıp üzerine eklemeler yaparak devasa boyutlara ulaştırabilirler; bu yuvalar bazen bir ton ağırlığa ulaşabilir.
• Güçlü gagaları sayesinde, diğer akbabaların açamadığı kalın derileri ve sert dokuları parçalayabilirler, bu da onlara leşin daha zor kısımlarına erişim sağlar.

Bilimsel sınıflandırma

Alem

Animalia

Şube

Chordata

Sınıf

Aves

Takım

Accipitriformes

Aile

Accipitridae

Cins

Aegypius

Tür

Aegypius monachus

Kara Akbaba hakkında daha fazlası