Büyük Orman Ördeği

Asgari Endişe (Least Concern)

Anas platyrhynchos

Bir kuş gördünüz mü? Birdby uygulamasıyla anında tanımlayın

Hakkında

Büyük Orman Ördeği, ördekgiller familyasına ait, Kuzey Yarımküre'de yaygın olarak bulunan ve en bilinen ördek türlerinden biridir. Genellikle 'yeşilbaş' olarak da adlandırılır. Evcil ördeklerin atasıdır ve sulak alanların vazgeçilmez bir parçasıdır. Erkekleri parlak renkli, dişileri ise daha mütevazı kahverengi tonlarındadır.

Boyut ve yaşam süresi

Uzunluk: 50-65 cm
Kanat açıklığı: 81-98 cm
Ağırlık: 720-1580 g (erkek), 690-1350 g (dişi)
Yaşam süresi: 5-10 yıl (doğada), 20 yıla kadar (esaret altında)
Beslenme: Hepçil (Omnivor)

Fiziksel özellikler

Tüyler: Erkeklerin üreme döneminde başı parlak yeşil, boynunda beyaz bir halka, göğsü kestane rengi, sırtı gri-kahverengi ve kanatlarında mor-mavi bir ayna (spekulum) bulunur. Dişiler ve üreme dışı erkekler ise benekli kahverengi tonlarındadır, ancak kanat aynası her iki cinsiyette de belirgindir.
Gaga şekli: Geniş, yassı ve kürek şeklinde. Erkeklerde sarı-turuncu, dişilerde ise turuncu-kahverengi veya koyu benekli turuncu renktedir.
Göz rengi: Koyu kahverengi
Bacak rengi: Turuncu-kırmızı
Ayırt edici özellikler: Erkeklerin parlak yeşil başı ve beyaz boyun halkası, her iki cinsiyette de belirgin mor-mavi kanat aynası ve turuncu bacakları.
Genç birey görünümü: Yavrular dişiye benzer şekilde benekli kahverengi tüylere sahiptir. Kanat aynası yetişkinlere göre daha az belirgin olabilir. Gagalarda ve bacaklarda renklenme yetişkinlere göre daha soluktur.
Mevsimsel değişimler: Erkekler üreme döneminde (sonbahardan yaza kadar) gösterişli üreme tüyüne sahiptir. Yaz sonunda tüy dökümü (tutulma tüyü) yaşarlar ve bu dönemde dişiye benzer, daha soluk bir görünüme bürünürler. Bu dönem yaklaşık 2-3 ay sürer ve ardından tekrar üreme tüyüne geçerler.
Cinsiyet farkı: Çok belirgindir. Erkekler üreme döneminde parlak ve gösterişli renklere sahipken, dişiler kamuflaj için daha soluk ve benekli kahverengi tonlarındadır. Üreme dışı dönemde erkekler (tutulma tüyü) dişiye benzer bir görünüme bürünür ancak gagaları genellikle daha sarı kalır.

Nasıl tanımlanır

1
Erkeklerin Baş Rengi
Üreme dönemindeki erkeklerin parlak yeşil başı ve boynundaki beyaz halka en belirgin ayırt edici özelliğidir.
2
Kanat Aynası (Spekulum)
Hem erkek hem de dişilerde kanatların arka kısmında bulunan parlak mor-mavi renkli, beyaz çizgilerle çevrili ayna, uçuşta ve dinlenirken iyi bir tanımlama işaretidir.
3
Gaga Rengi
Erkeklerin sarı-turuncu gagası, dişilerin ise turuncu-kahverengi veya koyu benekli turuncu gagası farklılık gösterir.
4
Dişi Tüy Deseni
Dişiler genel olarak benekli kahverengi tonlarındadır, ancak kanat aynası ve turuncu bacakları ile diğer dişi ördeklerden ayrılabilirler.
5
Davranış
Yüzeyde beslenme (dabbing) davranışı ve insanlara olan alışkınlıkları da gözlemde yardımcı olabilir.

Habitat ve yayılış

Biyomlar: Tatlı su sulak alanları, göller, nehirler, bataklıklar, havuzlar, park göletleri, kıyı lagünleri ve haliçler.
Coğrafi yayılış: Kuzey Amerika, Avrupa, Asya'nın büyük bir kısmı, Kuzey Afrika ve Avustralya'nın bazı bölgeleri. Dünya genelinde en yaygın ördek türlerinden biridir.
Yükseklik aralığı: Deniz seviyesinden 2000 metreye kadar, ancak genellikle alçak rakımlı sulak alanlarda bulunur.
Tercih ettiği ortamlar: Bol bitki örtüsüne sahip sığ tatlı su kütleleri, yavaş akan nehirler, göletler ve insan yerleşim yerlerine yakın park göletleri gibi çeşitli sulak alanlar.

Davranış

Aktivite zamanı: Gündüz (Diurnal), ancak besin kıtlığı veya avcı baskısı durumunda alacakaranlıkta veya geceleri de aktif olabilirler.
Beslenme alışkanlıkları: Yüzeyde beslenirler (dabbing duck), başlarını suya daldırarak su bitkileri, tohumlar, böcekler, larvalar, küçük balıklar ve omurgasızlarla beslenirler. Bazen karada ot ve tahıl da yerler. Besin ararken kuyrukları genellikle suyun üzerinde kalır.
Sosyal davranış: Üreme dönemi dışında genellikle büyük sürüler halinde yaşarlar. Üreme döneminde çiftler oluştururlar. İnsanlara karşı oldukça toleranslıdırlar ve parklarda kolayca gözlemlenebilirler.
Uçuş şekli: Hızlı ve doğrudan bir uçuşa sahiptirler. Kanat çırpışları hızlı ve güçlüdür. Genellikle sürüler halinde uçarlar ve V şeklinde veya düz bir hat oluşturabilirler.
Göç şekli: Kısmen göçmendirler. Kuzeydeki popülasyonlar kışın daha güneydeki ılıman bölgelere göç ederken, daha güneydeki popülasyonlar genellikle yerleşiktir. Göç rotaları genellikle kuzey-güney eksenindedir.
Bölgesellik: Üreme döneminde erkekler dişileri ve yuvalama alanlarını diğer erkeklerden korumak için bölgesel davranışlar sergileyebilirler, ancak genellikle çok agresif değildirler.

Ötüş ve sesler

Şarkı: Erkeklerin belirgin bir 'şarkısı' yoktur. Dişiler yüksek sesli, tekrarlayan 'vak-vak-vak' şeklinde bir çağrı yaparlar. Bu çağrı genellikle 5-10 heceden oluşur ve ilk hece en yüksek ve en vurguludur.
Çağrı: Dişilerin 'vak-vak-vak' çağrısı en bilinenidir. Erkekler ise daha yumuşak, boğuk ve hırıltılı 'rhaeb' veya 'quack' benzeri sesler çıkarır. Hem erkekler hem de dişiler tehlike anında veya uçuş sırasında kısa, keskin 'quek' sesleri çıkarabilirler.
Ne zaman ses çıkarır: Yıl boyunca, özellikle üreme döneminde ve besin ararken aktif olarak ses çıkarırlar. Dişilerin çağrıları daha sık duyulur.

Üreme

Üreme mevsimi: Mart-Temmuz (bölgeye göre değişir, genellikle ilkbahar başı)
Yuvalama alışkanlıkları: Yuva genellikle su kenarındaki yoğun bitki örtüsü arasına, çalıların altına veya ağaç kovuklarına yapılır. Dişi tarafından otlar, sazlar ve kendi tüyleriyle (özellikle göğüs tüyleri) kaplı, kase şeklinde bir yuva inşa edilir.
Kuluçka büyüklüğü: 7-16 yumurta (ortalama 8-13)
Yumurta tanımı: Genellikle 8-13 adet, pürüzsüz, parlak, krem rengi veya yeşilimsi beyaz yumurta bırakırlar.
Kuluçka süresi: 27-28 gün
Yuvadan ayrılma süresi: 50-60 gün (yavrular bu süre sonunda uçmaya başlar)
Ebeveyn bakımı: Kuluçka ve yavruların bakımı tamamen dişi tarafından yapılır. Erkekler genellikle kuluçka başlamadan önce dişiyi terk ederler.

Nerede bulunur

Park Göletleri ve Şehir Suları

İnsan yerleşim yerlerine yakın parklarda, göletlerde ve nehirlerde yıl boyunca kolayca bulunabilirler.

Tatlı Su Sulak Alanları

Göller, bataklıklar, yavaş akan nehirler ve sazlık alanlar gibi doğal sulak alanlarda bolca bulunurlar.

Kıyı Lagünleri ve Haliçler

Kış aylarında veya göç sırasında tuzlu su ile tatlı suyun karıştığı kıyı bölgelerinde de görülebilirler.

Saha ipuçları

Sabır ve Gözlem. Büyük Orman Ördekleri genellikle insanlara alışkın olsa da, doğal davranışlarını gözlemlemek için sessiz ve sabırlı olmak önemlidir.
Dürbün Kullanımı. Özellikle kanat aynası ve gaga rengi gibi detayları görmek için dürbün kullanmak faydalıdır.
Mevsimsel Değişimleri Bilmek. Erkeklerin üreme dışı dönemdeki (tutulma tüyü) görünümünü bilmek, yanlış tanımlamayı önler.
Sesleri Dinlemek. Dişilerin karakteristik 'vak-vak' çağrısı, özellikle yoğun bitki örtüsü içinde kuşları bulmaya yardımcı olabilir.

Benzer türler

Kılkuyruk (Pintail)

Anas acuta

Erkek Kılkuyruk'un uzun, sivri bir kuyruğu ve daha ince, zarif bir yapısı vardır. Başının arkasında beyaz bir çizgi bulunur. Dişileri de Büyük Orman Ördeği dişisinden daha ince yapılıdır ve gagaları daha koyudur.

Çamurcun (Teal)

Anas crecca

Çamurcun, Büyük Orman Ördeği'nden çok daha küçüktür. Erkek Çamurcun'un başı kestane rengi olup gözünden arkaya doğru yeşil bir bant uzanır. Kanat aynası yeşildir. Dişileri de daha küçük ve daha koyu renklidir.

Fiyu (Wigeon)

Mareca penelope

Erkek Fiyu'nun başı kestane rengi, alnı krem rengidir. Gagası küçük ve mavidir. Büyük Orman Ördeği'nden daha yuvarlak bir baş yapısına sahiptir. Dişileri de farklı tüy desenlerine sahiptir.

Hızlı bilgiler

Ortak İsim:: Büyük Orman Ördeği, Yeşilbaş
Bilimsel İsim:: Anas platyrhynchos
Familya:: Anatidae (Ördekgiller)
Beslenme:: Hepçil (Omnivor)
Habitat:: Tatlı su sulak alanları, göller, nehirler
Koruma Durumu:: Asgari Endişe
Evcil Ördeklerin Atası:: Evet

İlginç bilgiler

Büyük Orman Ördeği, evcil ördeklerin (Anas platyrhynchos domesticus) atasıdır ve bu nedenle genetik olarak evcil ördeklerle çok yakından ilişkilidir.
Erkek Büyük Orman Ördekleri, üreme dönemi dışında tüy dökerek dişiye benzer bir görünüme bürünürler. Bu 'tutulma tüyü' dönemi, avcılardan korunmak için bir kamuflaj sağlar.
Dişi Büyük Orman Ördekleri, yavrularını tehlikeden uzaklaştırmak için yaralı taklidi yaparak avcıların dikkatini üzerlerine çekebilirler.
Büyük Orman Ördekleri, su altında besin ararken başlarını suya daldırıp kuyruklarını havada tutmalarıyla bilinirler. Bu beslenme şekline 'dabbing' denir.
Dünya genelinde en yaygın ve en tanınan ördek türlerinden biridir ve birçok farklı iklime ve habitata uyum sağlayabilirler.

Bilimsel sınıflandırma

Alem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Aves
Takım: Anseriformes
Aile: Anatidae
Cins: Anas
Tür: Anas platyrhynchos