Kızıl Şahin

Hakkında

Kızıl Şahin, büyük ve güçlü bir yırtıcı kuş türüdür. Genellikle açık arazilerde, bozkırlarda, yarı çöllerde ve dağlık bölgelerde yaşar. Uzun bacakları ve nispeten uzun kuyruğu ile dikkat çeker. Tüyleri değişkenlik gösterse de genellikle kızıl-kahverengi tonlardadır. Geniş kanatları sayesinde yüksekten süzülerek avlanır ve karakteristik bir uçuş sergiler. Türkiye'de yaygın olarak görülen bir türdür.

Boyut ve yaşam süresi

Uzunluk

50-65 cm

Kanat açıklığı

115-160 cm

Ağırlık

800-1600 g

Yaşam süresi

Doğada 15-20 yıl

Beslenme

Küçük memeliler (tarla fareleri, körfareler, sincaplar), kertenkeleler, yılanlar, büyük böcekler ve nadiren kuşlar.

Fiziksel özellikler

Tüyler

Varyasyon gösterir. Genel olarak üst kısımlar kızıl-kahverengi, alt kısımlar daha açık krem veya beyazımsı olup sıkça kırmızımsı kahverengi çizgiler bulunur. Kanat altı örtüleri açık renkli, uçuş tüyleri ise daha koyu ve en uçları siyahtır. Kuyruk genellikle pas kızılı renginde olup, genç kuşlarda ince koyu bantlar görülebilir. Göğüste koyu renkli bir leke bulunabilir. Açık ve koyu morfları mevcuttur.

Gaga şekli

Güçlü, kısa ve ucu kavisli (çengel gagalı)

Göz rengi

Sarı-kahverengi ila amber (yetişkinlerde); gençlerde daha açık

Bacak rengi

Sarı

Ayırt edici özellikler

Uzun bacaklar, nispeten uzun kuyruk, kanat altında koyu karpal leke (bilek lekesi) ve uçuş tüylerinin dibindeki açık renkli yama, genellikle pas kızılı kuyruk. Havada süzülürken kanatlarını 'V' şeklinde tutar.

Genç birey görünümü

Genç kuşlar yetişkinlere göre genellikle daha soluk renkli, daha çok çizgilidir. Kuyrukları daha belirgin koyu bantlara sahip olabilir. Göz renkleri daha açıktır.

Mevsimsel değişimler

Plumajda belirgin mevsimsel değişiklikler gözlenmez. Tüy dökümü sonrasında renkler daha canlı olabilir.

Cinsiyet farkı

Cinsiyetler arasında tüy deseni açısından belirgin bir fark yoktur. Dişiler genellikle erkeklerden biraz daha büyüktür.

Nasıl tanımlanır

1. 1

   Ayırt Edici Özellikler

   Uzun bacakları, pas kızılı kuyruğu (özellikle yetişkinlerde), kanat altındaki koyu karpal lekeler ve kanatların ortasındaki açık renkli yamalar önemli ipuçlarıdır. Uçuşta kanatlarını hafif 'V' şeklinde tutar.

2. 2

   Habitat

   Açık bozkırlar, kayalık dağlık alanlar ve yarı çöl bölgeleri tercih eder. Bu habitatlar gözlem için uygun yerlerdir.

3. 3

   Uçuş Şekli

   Geniş kanatlarla yüksekten süzülerek av arar. Kanat çırpışları yavaştır. Havada dengeli ve güçlü bir görünüme sahiptir.

4. 4

   Çağrı

   Tiz, miyavlamaya benzer 'piyyu-piyyu' sesi, özellikle yuva çevresinde veya rahatsız edildiğinde tanımlayıcı olabilir.

Habitat ve yayılış

Biyomlar

Bozkırlar, yarı çöller, kayalık yamaçlar, dağlık vadiler, açık fundalıklar, tarım arazileri yakınındaki kayalık bölgeler.

Coğrafi yayılış

Güneydoğu Avrupa'dan Orta Asya'ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada, Kuzey Afrika ve Ortadoğu'da yayılış gösterir. Türkiye, bu türün önemli üreme ve kışlama alanlarından biridir.

Yükseklik aralığı

Deniz seviyesinden 3000 metreye kadar değişen yüksekliklerde görülebilir.

Tercih ettiği ortamlar

Geniş görüş alanına sahip açık ve engebeli araziler, av bulmak için ideal olan bozkırlar ve kayalık yamaçlar.

Davranış

Aktivite zamanı

Gündüzcül (diyürnal) bir türdür, gün boyunca avlanır.

Beslenme alışkanlıkları

Genellikle havada süzülerek veya bir tünel ya da kaya çıkıntısı üzerinde bekleyerek avlanır. Uzun bacakları, yerdeki avları yakalamalarına yardımcı olur. Yüksekten dalarak avını yakalar. Genellikle yerdeki avlara odaklanır.

Sosyal davranış

Üreme dönemi dışında genellikle yalnızdır. Göç sırasında küçük gruplar halinde görülebilirler.

Uçuş şekli

Geniş kanatları sayesinde güçlü ve zarif bir şekilde süzülür. Genellikle termalleri kullanarak yükselir. Kanatlarını hafifçe yukarıda tutarak ('V' şeklinde) süzülür. Kanat çırpışları yavaş ve derindir.

Göç şekli

Kısmen göçmen bir türdür. Kuzeydeki popülasyonlar kış aylarında güneye göç ederken, daha güneydeki popülasyonlar yerleşiktir veya kısa mesafeli göçler yaparlar. Türkiye'deki bazı popülasyonlar yerleşik iken, bazıları kışlamak için daha güneye hareket eder.

Bölgesellik

Üreme döneminde oldukça bölgeseldirler ve yuva alanlarını diğer yırtıcılardan ve türdeşlerinden korurlar.

Üreme

Üreme mevsimi

Mart'tan Temmuz'a kadar, bölgesel farklılıklar gösterebilir.

Yuvalama alışkanlıkları

Yuvalarını genellikle kayalık yamaçlarda, uçurum kenarlarındaki çıkıntılarda, bazen de ağaçlarda veya elektrik direklerinde yaparlar. Yuva, dallar, çalılar ve otlarla kaplı büyük bir platform şeklindedir.

Kuluçka büyüklüğü

1-5 yumurta, genellikle 2-3 yumurta.

Yumurta tanımı

Genellikle beyaz veya kirli beyaz renkte, nadiren kahverengi veya pas rengi lekelerle bezeli. Boyutları yaklaşık 55-65 mm x 45-50 mm.

Kuluçka süresi

32-34 gün, kuluçka daha çok dişi tarafından yapılır.

Yuvadan ayrılma süresi

Yavrular yaklaşık 40-50 gün sonra yuvadan uçar. Uçtuktan sonra da bir süre ebeveynleri tarafından beslenirler.

Ebeveyn bakımı

Hem erkek hem de dişi yavruların bakımına katılır. Erkek genellikle yiyecek sağlar, dişi ise kuluçkaya yatar ve yavruları besler.

Nerede bulunur

Saha ipuçları

1. Yüksekten Gözlem. Kızıl Şahinler genellikle yüksekten süzülerek avlandıkları için, gökyüzünü ve uzaktaki kayalık yamaçları taramak önemlidir. İyi bir dürbün şarttır.
2. Sessizlik ve Sabır. Kendinizi belli etmeden, kuşları rahatsız etmeden gözlem yapmak daha iyi sonuçlar verir. Özellikle yuvalama alanlarında sessiz olun.
3. Gün Boyu Gözlem. Sabahın erken saatleri ve öğleden sonra geç saatler, avlanma aktivitesinin yoğun olduğu zamanlar olabilir, ancak gün içinde de gözlemlenebilirler.
4. Yerel Rehberlerden Yardım. Bölgeyi iyi bilen yerel kuş gözlemcilerinden veya rehberlerden yardım almak, türü bulma şansını artırabilir.

Benzer türler

Hızlı bilgiler

Öne Çıkan Özellik:

Uzun bacaklı ve genellikle kızıl kuyruklu büyük şahin.

Beslenme Şekli:

Küçük memelilerle beslenen etkili bir avcı.

Habitat:

Açık bozkırlar, kayalık dağlık alanlar ve yarı çöller.

Göç Durumu:

Kısmen göçmen.

Koruma Durumu:

Asgari Endişe.

İlginç bilgiler

• Kızıl Şahin, Buteo buteo (Şahin) türüyle yakın akraba olmasına rağmen, bazı taxonomistlerce ayrı bir tür olarak kabul edilirken, bazıları onu bir alt tür olarak görür. Ancak mevcut genel kabul onu ayrı bir tür olarak sınıflandırır.
• Adını 'rufinus' Latince 'kızıl-kahverengi' kelimesinden alır; bu da kuşun karakteristik pas kızılı renklerine atıfta bulunur.
• Uzun bacakları, özellikle yerdeki avları (örn. tarla fareleri) yakalamakta büyük avantaj sağlar.

Bilimsel sınıflandırma

Alem

Animalia

Şube

Chordata

Sınıf

Aves

Takım

Accipitriformes

Aile

Accipitridae

Cins

Buteo

Tür

Buteo rufinus

Kızıl Şahin hakkında daha fazlası