Bayağı Guguk

Hakkında

Bayağı Guguk, Eski Dünya'da yaygın olarak bulunan, orta büyüklükte bir guguk kuşudur. En çok kendine özgü 'guguk' sesi ve zorunlu kuluçka parazitliği ile bilinir. Genellikle gri tonlarda olup, uzun kuyruğu ve sivri kanatlarıyla şahin benzeri bir siluete sahiptir.

Boyut ve yaşam süresi

Uzunluk

32-34 cm

Kanat açıklığı

55-60 cm

Ağırlık

105-130 g

Yaşam süresi

6-8 yıl (kaydedilen en uzun ömür 12 yıl)

Beslenme

Böcekçil (özellikle tüylü tırtıllar)

Fiziksel özellikler

Tüyler

Erkekler genellikle üst kısımları gri, alt kısımları beyaz üzerine ince siyah enine çizgili, boğaz ve göğüs gri renktedir. Dişilerde iki farklı morfoloji bulunur: çoğu erkeklere benzer gri formdadır, ancak bazıları (yaklaşık %10-20) üst kısımları kızıl kahverengi, alt kısımları daha belirgin siyah enine çizgili olan kızıl formdadır. Kuyruk tüyleri beyaz benekli veya bantlıdır.

Gaga şekli

Orta uzunlukta, hafifçe aşağı kıvrık, ucu koyu, tabanı sarımsı veya turuncumsu gri gagaya sahiptir.

Göz rengi

Yetişkinlerde sarı göz halkası ve sarı iris, gençlerde kahverengi iris.

Bacak rengi

Kısa, sarı bacaklar ve ayaklar.

Ayırt edici özellikler

Uzun, kama şeklinde kuyruk, sivri kanatlar, uçuşta şahin benzeri siluet, belirgin gri ve beyaz çizgili alt kısımlar. Kızıl form dişilerde pas rengi üst kısımlar.

Genç birey görünümü

Genç kuşlar, üst kısımları koyu kahverengi veya pas rengi, beyaz benekli veya bantlıdır. Baş ve boyun gri-kahverengi olup, beyaz çizgili bir görünüme sahiptir. Alt kısımları daha yoğun ve düzensiz siyah enine çizgilerle kaplıdır. Göz halkası ve iris kahverengidir. Gençler, yetişkinlere göre daha kısa kuyrukludur.

Mevsimsel değişimler

Bayağı Guguklar göçmen kuşlar olduğu için üreme ve kışlama alanları arasında tüy değiştirirler. Üreme döneminde parlak ve belirgin tüylere sahipken, kışlama döneminde tüy dökümü yaşayabilirler. Ancak belirgin bir üreme/üreme dışı tüy değişimi yoktur, sadece gençlerin yetişkin tüylerine geçişi söz konusudur.

Cinsiyet farkı

Erkekler ve gri form dişiler benzer görünür. Kızıl form dişiler belirgin şekilde farklıdır (pas rengi üst kısımlar). Erkekler genellikle dişilerden biraz daha büyüktür.

Nasıl tanımlanır

1. 1

   Ses

   Erkeğin karakteristik 'guguk-guguk' çağrısı en belirgin tanımlayıcı özelliğidir. Dişinin tiz trili de ayırt edicidir.

2. 2

   Uçuş Silueti

   Uzun kuyruğu ve sivri kanatlarıyla uçuşta küçük bir şahini veya kerkenezi andırır. Kanat çırpışları düzenli ve güçlüdür.

3. 3

   Tüy Rengi ve Desenleri

   Yetişkin erkek ve gri form dişilerde gri üst kısımlar, beyaz üzerine ince siyah enine çizgili alt kısımlar. Kızıl form dişilerde pas rengi üst kısımlar. Gençlerde kahverengi ve benekli/bantlı görünüm.

4. 4

   Davranış

   Genellikle ağaçların tepelerinde veya çalılıklarda gizlenirler. Kuluçka parazitliği nedeniyle yuva yapmazlar ve yavrularına bakmazlar.

Habitat ve yayılış

Biyomlar

Ormanlık alanlar, çalılıklar, bozkırlar, tarım arazileri, bataklıklar, fundalıklar, açık ormanlık alanlar ve bahçeler.

Coğrafi yayılış

Avrupa ve Asya'nın büyük bir kısmında ürer, kışlamak için Afrika ve Güney Asya'ya göç eder. Türkiye'de yaygın bir yaz göçmenidir.

Yükseklik aralığı

Deniz seviyesinden 3000 metreye kadar olan yüksekliklerde bulunabilir, ancak genellikle daha alçak ve orta rakımları tercih eder.

Tercih ettiği ortamlar

Konakçı kuşların bulunduğu, böcek açısından zengin, ağaçlık ve çalılık alanları tercih eder. Özellikle tırtıl popülasyonlarının yüksek olduğu yerlerde görülür.

Davranış

Aktivite zamanı

Gündüzcüldür (diurnal).

Beslenme alışkanlıkları

Başlıca diyeti tüylü tırtıllardır, bu tırtılları diğer kuş türleri genellikle yemez. Ayrıca diğer böcekler, larvalar ve ara sıra örümcekler de tüketir. Yiyeceklerini genellikle ağaçlardan veya yerden toplar.

Sosyal davranış

Genellikle yalnızdır. Üreme döneminde erkekler bölgelerini belirlemek için öterler. Kuluçka paraziti olduğu için yuva yapmaz ve yavrularına bakmaz.

Uçuş şekli

Doğrudan ve güçlü bir uçuşa sahiptir, kanat çırpışları düzenli ve hızlıdır. Uçuşta küçük bir şahini veya kerkenezi andırır, bu da konakçı kuşları yanıltmasına yardımcı olabilir.

Göç şekli

Uzun mesafeli bir göçmendir. Avrupa ve Asya'daki üreme alanlarından, kışlamak için Sahra Altı Afrika'ya ve Güney Asya'ya göç eder. Türkiye'ye ilkbaharda gelir ve sonbaharda ayrılır.

Bölgesellik

Erkekler üreme döneminde öterek bölgelerini belirler ve diğer erkeklere karşı savunurlar. Dişiler ise yumurtalarını bırakacakları konakçı yuvalarını ararken geniş bir alanı kullanabilirler.

Üreme

Üreme mevsimi

Nisan-Temmuz ayları arasında, konakçı kuşların üreme dönemleriyle çakışır.

Yuvalama alışkanlıkları

Zorunlu kuluçka parazitidir. Kendi yuvasını yapmaz ve yumurtalarını diğer kuş türlerinin (özellikle kamış bülbülü, kızılgerdan, incir kuşu, kuyruksallayan gibi küçük ötücü kuşlar) yuvalarına bırakır. Dişi guguk kuşu, konakçı kuşun yumurtalarından birini yuvadan çıkarır ve kendi yumurtasını bırakır.

Kuluçka büyüklüğü

Bir dişi guguk kuşu bir üreme sezonunda 10-25 yumurta bırakabilir, ancak her yuvaya tek bir yumurta bırakılır.

Yumurta tanımı

Yumurta rengi ve deseni, konakçı türün yumurtalarına şaşırtıcı derecede benzerlik gösterir. Bu, konakçı kuşun kendi yumurtası sanıp kuluçkaya yatmasını sağlar. Genellikle tek bir yumurta bırakılır, ancak bir dişi birden fazla konakçı yuvaya yumurta bırakabilir.

Kuluçka süresi

11-13 gün. Guguk yumurtaları genellikle konakçı yumurtalarından daha hızlı çatlar.

Yuvadan ayrılma süresi

17-21 gün. Yavru guguk kuşu, yumurtadan çıktıktan kısa bir süre sonra konakçı yumurtalarını veya yavrularını yuvadan atar ve tüm ebeveyn ilgisini üzerine çeker.

Ebeveyn bakımı

Hiçbir ebeveyn bakımı sağlamaz. Yumurtadan çıkan yavru guguk kuşu, konakçı ebeveynler tarafından beslenir ve büyütülür.

Nerede bulunur

Saha ipuçları

1. Sesi Dinleyin. Bayağı Guguk'u görmekten çok önce duyma olasılığınız yüksektir. Özellikle ilkbahar ve yaz başlarında, sabah erken ve akşamüstü saatlerinde 'guguk-guguk' sesini dinleyin.
2. Sabırlı Olun. Guguk kuşları genellikle gizemli ve çekingen kuşlardır. Ağaçların tepelerinde veya çalılıkların içinde saklanabilirler. Uzun süre gözlem yapmak gerekebilir.
3. Konakçı Kuşları Takip Edin. Küçük ötücü kuşların (özellikle kamış bülbülü, kızılgerdan) yuva yaptığı alanlarda guguk kuşu arayabilirsiniz. Bazen konakçı kuşlar guguk kuşuna karşı alarm çağrıları yapabilir.
4. Uçuşa Dikkat Edin. Uçuşta şahin benzeri siluetine dikkat edin. Genellikle düz ve hızlı bir uçuş sergilerler.

Benzer türler

Hızlı bilgiler

Bilimsel Adı:

Cuculus canorus

Aile:

Cuculidae

Boyut:

32-34 cm

Kanat Açıklığı:

55-60 cm

Diyet:

Böcekçil (özellikle tırtıllar)

Üreme:

Zorunlu kuluçka paraziti

Göç Durumu:

Uzun mesafeli göçmen

Koruma Durumu:

Asgari Endişe

İlginç bilgiler

• Bayağı Guguk, adını erkeğin karakteristik 'guguk' sesinden alır ve birçok dilde bu sese benzer isimlerle anılır.
• Yavru guguk kuşu, yumurtadan çıktıktan kısa bir süre sonra konakçı yuvasındaki diğer yumurtaları veya yavruları yuvadan atarak tüm besin ve ilgiyi kendine çeker.
• Dişi guguk kuşları, yumurtalarını bıraktıkları konakçı türün yumurtalarına şaşırtıcı derecede benzeyen yumurtalar üretmek için evrimleşmişlerdir.
• Bayağı Guguk, tüylü tırtılları yiyebilen nadir kuş türlerinden biridir; bu tırtıllar çoğu kuş için zehirlidir veya sindirimi zordur.
• Guguk kuşlarının göç yolları ve kışlama alanları üzerine yapılan araştırmalar, uydu takip cihazları sayesinde daha iyi anlaşılmaktadır.

Bilimsel sınıflandırma

Alem

Animalia

Şube

Chordata

Sınıf

Aves

Takım

Cuculiformes

Aile

Cuculidae

Cins

Cuculus

Tür

Cuculus canorus

Bayağı Guguk hakkında daha fazlası