Kule Doğanı

Hakkında

Kule Doğanı, Avrupa, Asya ve Afrika'da yaygın olarak bulunan, orta büyüklükte bir gündüz yırtıcı kuşudur. Özellikle havada asılı kalma (süzülme) yeteneği ile tanınır ve bu sayede avını tespit eder. Açık arazilerde, tarım alanlarında, bozkırlarda ve şehir parklarında sıkça görülür. Genellikle böcekler ve küçük memelilerle beslenir.

Boyut ve yaşam süresi

Uzunluk

32-39 cm

Kanat açıklığı

65-82 cm

Ağırlık

Erkekler: 136-252 g, Dişiler: 154-314 g

Yaşam süresi

Doğada ortalama 3-4 yıl, maksimum 16 yıla kadar

Beslenme

Karnivor (Etçil), başlıca küçük memeliler (tarla fareleri, sıçanlar), büyük böcekler (çekirgeler, cırcır böcekleri), kertenkeleler ve nadiren küçük kuşlar.

Fiziksel özellikler

Tüyler

Erkeklerin başı ve kuyruğu mavimsi gridir, sırtı pas rengi kahverengi olup siyah beneklidir. Kanat uçları siyahtır. Dişiler ve genç kuşlar daha çok kahverengi tonlardadır, başları ve kuyrukları da kahverengidir ve sırtlarındaki benekler daha belirgindir. Kuyruklarında belirgin siyah bantlar bulunur.

Gaga şekli

Kısa, kavisli ve keskin uçlu, avını parçalamaya uygun. Gagası mavimsi gri, ucu siyahtır.

Göz rengi

Koyu kahverengi

Bacak rengi

Parlak sarı

Ayırt edici özellikler

En belirgin özelliği havada sabit bir noktada asılı kalma (süzülme) yeteneğidir. Uzun, sivri kanatları ve uzun kuyruğu vardır. Erkeklerin mavimsi gri başı ve kuyruğu, dişilerden ayrılmasını sağlar.

Genç birey görünümü

Genç kuşlar dişiye benzerler ancak daha soluk renklidirler ve göğüslerindeki çizgiler daha belirgin olabilir. Kanat ve kuyruk tüylerinin uçları daha yıpranmış görünebilir.

Mevsimsel değişimler

Kule doğanlarında belirgin bir mevsimsel tüy değişimi gözlenmez. Tüy dökümü genellikle üreme sonrası gerçekleşir ve tüy renklerinde büyük bir değişiklik olmaz.

Cinsiyet farkı

Erkekler ve dişiler arasında belirgin renk ve boyut farkı vardır. Erkekler genellikle daha küçük ve daha hafiftir, başları ve kuyrukları mavimsi gridir. Dişiler daha büyük ve ağırdır, genel olarak daha kahverengi tonlardadır ve başları da kahverengidir. Dişilerin kuyruklarında daha belirgin enine bantlar bulunur.

Nasıl tanımlanır

1. 1

   Uçuş Şekli

   Havada sabit bir noktada asılı kalma (süzülme) davranışı Kule Doğanı için çok karakteristiktir. Rüzgara karşı kanat çırparak avını arar.

2. 2

   Erkek Plumajı

   Erkeklerin mavimsi gri başı ve kuyruğu, pas rengi benekli sırtı ve siyah kanat uçları belirgin ayırt edici özelliklerdir.

3. 3

   Dişi ve Genç Plumajı

   Dişiler ve genç kuşlar daha çok kahverengi tonlardadır, başları da kahverengidir ve sırtlarındaki benekler daha belirgindir. Kuyruklarında belirgin siyah bantlar bulunur.

4. 4

   Boyut ve Yapı

   Orta büyüklükte, uzun kuyruklu ve sivri kanatlı bir doğandır. Diğer kerkenez türlerinden genellikle daha iridir.

5. 5

   Çağrı

   Tiz ve hızlı 'ki-ki-ki-ki' veya 'klee-klee-klee' çağrısı, özellikle alarm durumunda veya yuvadayken duyulabilir.

Habitat ve yayılış

Biyomlar

Ilıman ormanlar, otlaklar, çalılıklar, tarım arazileri, bozkırlar, yarı çöller, şehir parkları ve banliyöler.

Coğrafi yayılış

Avrupa, Asya ve Afrika'nın büyük bir kısmı. Türkiye'de yaygın olarak bulunur ve ürer.

Yükseklik aralığı

Deniz seviyesinden 4500 metreye kadar çeşitli yüksekliklerde görülebilir.

Tercih ettiği ortamlar

Açık veya yarı açık araziler, seyrek ağaçlık alanlar, tarım alanları, yol kenarları, şehir parkları ve binaların bulunduğu kentsel alanlar.

Davranış

Aktivite zamanı

Gündüz (Diurnal)

Beslenme alışkanlıkları

Genellikle havada asılı kalarak (süzülerek) avını arar. Yüksek bir noktadan veya havada süzülürken avını tespit ettiğinde hızla yere dalar. Başlıca besinleri tarla fareleri, sıçanlar, büyük böcekler (çekirgeler, cırcır böcekleri) ve kertenkelelerdir. Nadiren küçük kuşları da avlayabilir.

Sosyal davranış

Üreme dönemi dışında genellikle yalnızdırlar. Üreme döneminde çiftler halinde yaşarlar. Göç sırasında küçük gruplar halinde görülebilirler ancak büyük sürüler oluşturmazlar.

Uçuş şekli

Hızlı ve çevik bir uçucudur. En karakteristik uçuş şekli, rüzgara karşı kanat çırparak havada sabit bir noktada asılı kalmasıdır (süzülme). Bu, avını tespit etmek için kullandığı bir yöntemdir. Düz uçuşu hızlı ve kanat vuruşları düzenlidir.

Göç şekli

Kuzey popülasyonları göçmendir, kışları daha güneydeki bölgelere (Afrika, Güney Asya) göç ederler. Orta ve Güney Avrupa ile Türkiye'deki popülasyonlar genellikle yerleşiktir veya kısa mesafeli göçler yaparlar. Türkiye'de hem yerleşik hem de göçmen popülasyonları bulunur.

Bölgesellik

Üreme döneminde yuva çevresinde bölgeseldirler ve diğer yırtıcı kuşlara karşı yuvalarını savunurlar.

Üreme

Üreme mevsimi

Mart sonu - Temmuz başı (Bölgeye göre değişiklik gösterebilir)

Yuvalama alışkanlıkları

Kendi yuvalarını yapmazlar. Genellikle kargalar, saksağanlar gibi diğer kuşların terk edilmiş yuvalarını, ağaç kovuklarını, kaya yarıklarını, bina çıkıntılarını veya insan yapımı yapıları (köprüler, elektrik direkleri) kullanırlar. Bazen doğrudan kaya veya bina çıkıntılarına da yuva yapabilirler.

Kuluçka büyüklüğü

3-6 yumurta (Ortalama 4-5)

Yumurta tanımı

Genellikle krem rengi veya açık kahverengi zemin üzerine yoğun kırmızımsı kahverengi benekler ve lekelerle kaplıdır. Oval şekillidir.

Kuluçka süresi

27-32 gün (çoğunlukla dişi kuluçkaya yatar, erkek yiyecek getirir)

Yuvadan ayrılma süresi

27-32 gün (yavrular yuvadan ayrıldıktan sonra bir süre daha ebeveynleri tarafından beslenir)

Ebeveyn bakımı

Hem erkek hem de dişi yavruların bakımına katılır. Dişi kuluçkaya yatarken erkek yiyecek sağlar. Yavrular yumurtadan çıktıktan sonra her iki ebeveyn de yiyecek getirir ve yavruları besler.

Nerede bulunur

Saha ipuçları

1. Süzülme Davranışını Gözlemleyin. Kule Doğanı'nı tespit etmenin en kolay yolu, havada sabit bir noktada asılı kalma (süzülme) davranışını gözlemlemektir. Bu, avını ararken yaptığı karakteristik bir harekettir.
2. Yüksek Noktaları Kontrol Edin. Elektrik direkleri, ağaç tepeleri veya yüksek binalar gibi tünemek için kullandıkları yüksek noktaları tarayın.
3. Sabırlı Olun. Kule Doğanı genellikle avlanırken oldukça dikkatli ve sabırlıdır. Siz de onu gözlemlemek için sabırlı olmalısınız.
4. Çağrılarını Dinleyin. Özellikle üreme döneminde veya rahatsız edildiğinde çıkardığı tiz 'ki-ki-ki-ki' çağrılarını dinlemek, varlığını tespit etmenize yardımcı olabilir.

Benzer türler

Hızlı bilgiler

Bilimsel Adı:

Falco tinnunculus

Aile:

Falconidae

Boyut:

Orta büyüklükte doğan

Beslenme:

Küçük memeliler ve böcekler

Habitat:

Açık araziler, tarım alanları, şehirler

Özel Yetenek:

Havada süzülme (hovering)

Koruma Durumu:

Asgari Endişe

İlginç bilgiler

• Kule Doğanı'nın gözleri, avını uzaktan tespit etmesini sağlayan olağanüstü bir görüş keskinliğine sahiptir.
• Havada asılı kalma yeteneği, rüzgar hızını ve yönünü ustaca kullanarak enerji tasarrufu yapmasını sağlar.
• Şehirlerdeki yüksek binaları ve köprüleri yuva olarak kullanabilmeleri, insan yerleşimlerine adaptasyonlarının bir göstergesidir.
• Kule Doğanı, tarım zararlısı olan kemirgenleri ve böcekleri avlayarak ekosistemde önemli bir rol oynar.

Bilimsel sınıflandırma

Alem

Animalia

Şube

Chordata

Sınıf

Aves

Takım

Falconiformes

Aile

Falconidae

Cins

Falco

Tür

Falco tinnunculus

Kule Doğanı hakkında daha fazlası