Saz Horozu

Hakkında

Saz Horozu, su tavuğu olarak da bilinen Gallinula chloropus, Rallidae familyasına ait orta büyüklükte, yaygın bir su kuşudur. Genellikle tatlı su habitatlarında, yoğun bitki örtüsü arasında yaşar. Utangaç bir kuş olmasına rağmen, beslenirken veya yavrularıyla birlikteyken daha rahat gözlemlenebilir. Parlak kırmızı gagası ve alın plakası ile kolayca tanınır.

Boyut ve yaşam süresi

Uzunluk

30-38 cm

Kanat açıklığı

50-55 cm

Ağırlık

190-500 g

Yaşam süresi

3-5 yıl (doğada 10 yıla kadar)

Beslenme

Omnivor

Fiziksel özellikler

Tüyler

Yetişkinlerin genel tüyleri koyu arduvaz grisi veya siyahtır. Sırt ve kanatlar kahverengimsi-zeytin yeşili tonlarındadır. Yanlarda belirgin beyaz bir çizgi ve kuyruk altı tüylerinde beyaz lekeler bulunur. Kanat kenarlarında ince beyaz bir çizgi görülebilir.

Gaga şekli

Kısa, konik ve güçlü. Gagası parlak kırmızıdır ve ucu sarıdır. Alın plakası da parlak kırmızıdır.

Göz rengi

Kırmızımsı kahverengi

Bacak rengi

Bacaklar ve ayaklar sarımsı-yeşildir. Diz ekleminin üzerinde kırmızı bir halka bulunur. Uzun parmakları vardır.

Ayırt edici özellikler

En belirgin özelliği parlak kırmızı gagası ve alın plakasıdır. Yanlardaki beyaz çizgi ve kuyruk altındaki beyaz lekeler de önemli ayırt edici özelliklerdir. Yüzerken başını ileri geri sallaması tipiktir.

Genç birey görünümü

Genç kuşlar daha soluk renklidir. Genel tüyleri kahverengimsi-gri olup, karın bölgeleri daha açık renktedir. Gagaları ve alın plakaları donuk yeşilimsi-kahverengi veya sarımsı renktedir ve yetişkinlerdeki parlak kırmızı renk yoktur. Bacakları da daha soluk yeşildir. Beyaz yan çizgileri ve kuyruk altı lekeleri daha az belirgindir.

Mevsimsel değişimler

Mevsimsel tüy değişimi belirgin değildir. Üreme dönemi ve üreme dışı dönemde tüy renkleri benzerdir, ancak üreme döneminde gaga ve alın plakasının rengi daha canlı ve parlak olabilir.

Cinsiyet farkı

Erkekler ve dişiler benzer görünürler, ancak erkekler genellikle biraz daha büyük ve daha parlak renklere sahip olabilirler. Alan gözleminde cinsiyet ayrımı zordur.

Nasıl tanımlanır

1. 1

   Gaga ve Alın Plakası

   Yetişkinlerde parlak kırmızı gaga ve alın plakası en belirgin ayırt edici özelliktir. Gaga ucu sarıdır.

2. 2

   Tüy Rengi

   Koyu arduvaz grisi veya siyahımsı vücut, kahverengimsi sırt ve kanatlar.

3. 3

   Yan Çizgiler ve Kuyruk Altı

   Yanlarda belirgin beyaz bir çizgi ve kuyruk altı tüylerinde beyaz lekeler bulunur. Bu, özellikle yüzerken veya yürürken iyi bir ipucudur.

4. 4

   Bacaklar ve Ayaklar

   Sarımsı-yeşil bacaklar ve ayaklar, diz ekleminin üzerinde kırmızı bir halka. Uzun parmakları vardır.

5. 5

   Davranış

   Yüzerken başını ileri geri sallaması ve tehlike anında hızla bitki örtüsüne saklanması veya suya dalması tipiktir.

6. 6

   Ses

   Keskin, patlayıcı 'krrruk' veya 'kik-kik' çağrıları, özellikle yoğun bitki örtüsünden duyulabilir.

Habitat ve yayılış

Biyomlar

Tatlı su sulak alanları, bataklıklar, göller, nehirler, kanallar, havuzlar, sazlıklar ve yoğun bitki örtüsüne sahip su kenarları.

Coğrafi yayılış

Avrupa, Asya, Afrika ve Amerika kıtalarında geniş bir dağılıma sahiptir. Türkiye'de yıl boyunca görülen yerleşik bir türdür.

Yükseklik aralığı

Genellikle deniz seviyesinden alçak rakımlarda bulunur, ancak uygun habitatlarda yüksek rakımlara da çıkabilir.

Tercih ettiği ortamlar

Yoğun sazlıklar, kamışlıklar, su bitkileriyle kaplı durgun veya yavaş akan sular. İnsan yerleşim yerlerine yakın park ve bahçelerdeki göletlerde de görülebilir.

Davranış

Aktivite zamanı

Gündüz aktiftirler (diurnal). Özellikle sabah erken saatlerde ve akşamüstü beslenirken daha sık gözlemlenirler.

Beslenme alışkanlıkları

Çoğunlukla su yüzeyinden veya su altından bitkisel materyaller (su bitkileri, tohumlar, meyveler) ve küçük omurgasızlar (böcekler, salyangozlar, solucanlar) ile beslenir. Bazen küçük balıklar ve amfibiler de tüketebilir. Karada da otlayabilir.

Sosyal davranış

Üreme döneminde çiftler halinde yaşarlar ve bölgelerini savunurlar. Üreme dönemi dışında küçük gruplar halinde veya tek başına görülebilirler. Genellikle utangaçtırlar ve insanlardan uzak durmaya çalışırlar.

Uçuş şekli

Uçuşu genellikle kısa mesafelidir ve hantal görünür. Kanat çırpışları hızlı ve güçlüdür, bacakları geriye doğru sarkar. Genellikle tehlike anında suya dalarak veya yoğun bitki örtüsüne saklanarak kaçmayı tercih eder.

Göç şekli

Türkiye'deki popülasyonları genellikle yerleşiktir. Ancak kuzeydeki popülasyonlar kış aylarında daha güneydeki bölgelere göç edebilirler. Göçmen kuşlar genellikle gece göç ederler.

Bölgesellik

Üreme döneminde oldukça bölgeseldirler. Yuva alanlarını ve beslenme bölgelerini diğer saz horozlarına ve bazen diğer su kuşlarına karşı agresif bir şekilde savunurlar.

Üreme

Üreme mevsimi

Mart'tan Ağustos'a kadar, ancak iklime ve coğrafi konuma göre değişiklik gösterebilir. Türkiye'de genellikle Nisan-Temmuz aylarıdır.

Yuvalama alışkanlıkları

Yuvalarını genellikle su kenarındaki yoğun bitki örtüsü arasına, sazlıkların veya kamışların arasına yaparlar. Bazen su üzerinde yüzen bitki materyallerinden de yuva inşa edebilirler. Yuva, bitki sapları, yapraklar ve otlardan oluşan kase şeklinde bir yapıdır. Hem erkek hem de dişi yuva yapımına katılır.

Kuluçka büyüklüğü

Genellikle 5-11 yumurta, ancak 2-17 yumurta arasında değişebilir. Yılda iki, bazen üç kuluçka yapabilirler.

Yumurta tanımı

Yumurtalar genellikle krem rengi, sarımsı-kahverengi veya soluk yeşilimsi renkte olup, üzerinde koyu kahverengi veya morumsu lekeler ve benekler bulunur. Boyutları yaklaşık 44x31 mm'dir.

Kuluçka süresi

19-22 gün

Yuvadan ayrılma süresi

Yavrular 2-3 gün içinde yuvayı terk ederler ve ebeveynleri tarafından beslenirler. Yaklaşık 40-50 gün sonra tamamen bağımsız hale gelirler.

Ebeveyn bakımı

Hem erkek hem de dişi kuluçkaya yatar ve yavruların bakımını üstlenir. Yavrulara yiyecek getirirler ve onları yırtıcılardan korurlar. Bazen ilk kuluçkadaki yavrular, ikinci kuluçkadaki kardeşlerinin bakımına yardımcı olabilirler.

Nerede bulunur

Saha ipuçları

1. Sabırlı Olun. Saz horozları utangaç kuşlardır. Genellikle bitki örtüsünün içinde gizlenirler. Onları gözlemlemek için sabırlı olmak ve sessiz kalmak önemlidir.
2. Erken Sabah veya Akşamüstü Gözlem Yapın. Bu kuşlar genellikle sabah erken saatlerde ve akşamüstü beslenirken daha aktiftirler ve daha kolay görülebilirler.
3. Seslerini Takip Edin. Saz horozlarının karakteristik çağrıları, onları yoğun bitki örtüsü içinde bulmanıza yardımcı olabilir. Seslerini dinleyerek yerlerini tespit edebilirsiniz.
4. Dürbün Kullanın. Uzaktan gözlem yapmak için iyi bir dürbün veya teleskop kullanmak, kuşları rahatsız etmeden detayları görmenizi sağlar.
5. Bitki Örtüsüne Dikkat Edin. Saz horozları genellikle su kenarındaki sazlıkların, kamışların veya diğer su bitkilerinin arasında hareket ederler. Bu alanlara odaklanın.

Benzer türler

Hızlı bilgiler

Ortalama Boyut:

Orta boy (tavuk büyüklüğünde)

Ayırt Edici Özellik:

Kırmızı gaga ve alın plakası

Habitat:

Tatlı su sulak alanları, sazlıklar

Beslenme:

Omnivor (bitkisel materyal ve omurgasızlar)

Davranış:

Utangaç, yüzerken başını sallar

İlginç bilgiler

• Saz horozları, tehlike anında yavrularını kanatlarının altına alarak veya gagalarıyla taşıyarak güvenli bir yere götürebilirler.
• Bazı bölgelerde, saz horozları 'su tavuğu' olarak da bilinir, bu da onların tavuk benzeri yürüyüşlerine ve genel görünümlerine atıfta bulunur.
• Saz horozları, uzun parmakları sayesinde su bitkilerinin üzerinde kolayca yürüyebilir ve tırmanabilirler.
• Yavrular, yumurtadan çıktıktan kısa bir süre sonra yüzebilir ve dalabilirler.

Bilimsel sınıflandırma

Alem

Animalia

Şube

Chordata

Sınıf

Aves

Takım

Gruiformes

Aile

Rallidae

Cins

Gallinula

Tür

Gallinula chloropus

Saz Horozu hakkında daha fazlası