Tavuk

Hakkında

Tavuk (Gallus gallus domesticus), evcilleştirilmiş bir kuş türüdür ve vahşi Kızıl Orman Tavuğu'nun (Gallus gallus) alt türüdür. Dünya genelinde en yaygın ve en kalabalık evcil hayvanlardan biridir. Et ve yumurta üretimi için yetiştirilirler ve çeşitli ırkları bulunmaktadır. Sosyal hayvanlardır ve karmaşık bir hiyerarşi içinde yaşarlar.

Boyut ve yaşam süresi

Uzunluk

Horozlar: 45-70 cm, Tavuklar: 30-50 cm

Kanat açıklığı

Horozlar: 70-90 cm, Tavuklar: 60-80 cm

Ağırlık

Horozlar: 2-5 kg, Tavuklar: 1.5-3 kg (ırka göre büyük farklılıklar gösterir)

Yaşam süresi

5-10 yıl (evcil ortamda, ırka ve bakım koşullarına bağlı olarak)

Beslenme

Omnivor

Fiziksel özellikler

Tüyler

Tavukların tüy renkleri ve desenleri ırka göre muazzam çeşitlilik gösterir. Beyaz, siyah, kahverengi, kırmızı, gri, benekli, çizgili gibi birçok farklı renk ve desen kombinasyonu bulunur. Horozlar genellikle daha parlak ve gösterişli tüylere sahiptir.

Gaga şekli

Kısa, konik ve güçlü bir gagaya sahiptirler. Renk genellikle sarımsı veya boynuz rengindedir.

Göz rengi

Genellikle sarımsı-kahverengi veya kırmızımsı-kahverengi gözlere sahiptirler.

Bacak rengi

Bacak renkleri ırka göre sarı, gri, siyah veya mavimsi olabilir. Horozların bacaklarında genellikle mahmuz bulunur.

Ayırt edici özellikler

Horozlarda büyük, etli ibik ve sakallar (genellikle kırmızı), uzun, orak şeklinde kuyruk tüyleri ve parlak, gösterişli boyun ve eyer tüyleri bulunur. Tavuklarda ibik ve sakallar daha küçüktür, kuyruk tüyleri daha kısadır ve genel tüy yapısı daha sade olabilir. Bazı ırklarda bacaklarda tüy bulunabilir.

Genç birey görünümü

Civcivler genellikle sarı, kahverengi veya siyah tüylere sahiptir ve yetişkinlere göre daha küçük ve tüylüdür. Cinsiyet ayrımı ilk haftalarda zordur, ancak bazı ırklarda tüy rengi veya tüy büyüme hızı ile yapılabilir. Genç horozlarda ibik ve sakallar yavaş yavaş gelişir.

Mevsimsel değişimler

Evcil tavuklarda belirgin mevsimsel tüy değişimi gözlenmez. Ancak tüy dökme (molt) dönemleri yaşarlar, bu dönemde eski tüylerini döküp yenilerini çıkarırlar. Bu genellikle yumurta üretiminin azaldığı veya durduğu dönemlere denk gelir.

Cinsiyet farkı

Belirgindir. Horozlar genellikle tavuklardan daha büyük, daha ağır, daha uzun kuyruk tüyleri, daha büyük ibik ve sakallar ile daha parlak tüylere sahiptir. Horozların bacaklarında savunma ve dövüş için kullanılan mahmuzlar bulunur.

Nasıl tanımlanır

1. 1

   Boyut ve Genel Görünüm

   Evcil tavuklar, ırka bağlı olarak orta ila büyük boyutlarda değişir. Horozlar genellikle daha büyük, daha gösterişli ve daha dik duruşludur.

2. 2

   İbik ve Sakallar

   Horozlarda büyük, etli, genellikle kırmızı renkli ibik ve sakallar belirgindir. Tavuklarda bunlar daha küçüktür.

3. 3

   Kuyruk Tüyleri

   Horozların uzun, orak şeklinde kıvrık kuyruk tüyleri vardır. Tavukların kuyrukları daha kısa ve düzdür.

4. 4

   Mahmuzlar

   Horozların bacaklarının arkasında sivri, kemiksi mahmuzlar bulunur. Tavuklarda genellikle yoktur veya çok küçüktür.

5. 5

   Tüy Rengi ve Deseni

   Çok çeşitli renk ve desenlerde olabilirler. Bu, ırkı belirlemede önemli bir ipucudur.

6. 6

   Sesler

   Horozların karakteristik 'kuk-ku-ri-ku' ötüşü ve tavukların çeşitli gıt-gıt sesleri belirleyici olabilir.

7. 7

   Davranış

   Yerde yiyecek aramak için eşeleme, toz banyosu yapma ve sosyal hiyerarşi içinde yaşama gibi davranışlar tipiktir.

Habitat ve yayılış

Biyomlar

İnsan yerleşimleri, çiftlikler, köyler, bahçeler. Vahşi ataları tropikal ve subtropikal ormanlarda yaşar.

Coğrafi yayılış

Dünya genelinde yaygın olarak bulunur. Antarktika hariç tüm kıtalarda evcil olarak yetiştirilir.

Yükseklik aralığı

Deniz seviyesinden yüksek rakımlara kadar çeşitli yüksekliklerde bulunabilirler, ancak genellikle insan yerleşimlerinin olduğu bölgelerle sınırlıdır.

Tercih ettiği ortamlar

Korunaklı alanlar, kümesler, açık otlaklar, çalılıklar ve toprağı eşeleyebilecekleri, böcek arayabilecekleri ve toz banyosu yapabilecekleri alanlar.

Davranış

Aktivite zamanı

Gündüzcül (diurnal) kuşlardır. Gündüzleri yiyecek arar ve sosyal etkileşimde bulunurlar, geceleri ise tünemek için güvenli bir yere çekilirler.

Beslenme alışkanlıkları

Omnivordurlar. Başlıca tahıllar, tohumlar, böcekler, solucanlar, küçük omurgasızlar, otlar ve yeşilliklerle beslenirler. Yiyecek aramak için toprağı eşelerler ve gagalarıyla kazarlar. Yemlerini bütün olarak yutarlar ve sindirim için taşlıklarında küçük taşlar (grit) kullanırlar.

Sosyal davranış

Sosyal hayvanlardır ve sürüler halinde yaşarlar. Sürü içinde 'gaga sırası' olarak bilinen karmaşık bir hiyerarşi (dominantlık sırası) oluştururlar. Bu hiyerarşi, yiyecek erişimi, eş seçimi ve diğer kaynaklar üzerinde etkilidir. Horozlar genellikle sürüyü korur ve tavuklar arasında düzeni sağlamaya çalışır.

Uçuş şekli

Evcil tavuklar genellikle uçma yeteneklerini büyük ölçüde kaybetmişlerdir. Kısa mesafeler için kanat çırpabilir veya yüksek bir yere sıçrayabilirler, ancak uzun süreli veya yüksek uçuşlar yapamazlar. Vahşi ataları Kızıl Orman Tavuğu daha iyi uçar.

Göç şekli

Göçmen değildirler, yerleşik kuşlardır.

Bölgesellik

Horozlar kendi bölgelerini ve sürülerindeki tavukları diğer horozlara karşı savunabilirler. Bu, bazen agresif dövüşlere yol açabilir. Tavuklar da yuvalama alanları üzerinde hafif bir bölgesel davranış sergileyebilirler.

Üreme

Üreme mevsimi

Evcil tavuklar yıl boyunca yumurta bırakabilirler, ancak doğal ışık döngüsüne bağlı olarak ilkbahar ve yaz aylarında yumurta üretimi artar. Kuluçkaya yatma ve civciv çıkarma genellikle ilkbahar ve yaz aylarında gerçekleşir.

Yuvalama alışkanlıkları

Tavuklar genellikle yere kazdıkları sığ çukurlara veya korunaklı, karanlık yerlere yuva yaparlar. Evcil tavuklar için kümeslerdeki folluklar kullanılır. Yuva genellikle ot, yaprak ve tüylerle döşenir.

Kuluçka büyüklüğü

Doğal kuluçkada 8-15 yumurta. Ticari üretimde tavuklar çok daha fazla yumurta bırakabilirler (yılda 200-300+).

Yumurta tanımı

Yumurta rengi ırka göre beyaz, kahverengi, krem, mavi veya yeşil olabilir. Boyutları da ırka göre değişir, ancak ortalama olarak 4-6 cm uzunluğundadır. Genellikle pürüzsüz bir kabuğa sahiptirler.

Kuluçka süresi

21 gün

Yuvadan ayrılma süresi

Civcivler yumurtadan çıktıktan hemen sonra hareket edebilirler (precocial). Tamamen bağımsız hale gelmeleri ve yetişkin tüylerini geliştirmeleri birkaç hafta sürer. Uçma yetenekleri sınırlıdır.

Ebeveyn bakımı

Kuluçkaya yatan tavuk (anaç tavuk) yumurtaları kuluçka süresince ısıtır ve civcivler çıktıktan sonra onları korur, besler ve tehlikelere karşı uyarır. Horozlar genellikle civciv bakımına doğrudan katılmazlar, ancak sürüyü ve dolayısıyla civcivleri korurlar.

Nerede bulunur

Saha ipuçları

1. Sesleri Dinleyin. Horozların ötüşleri veya tavukların gıt-gıt sesleri, yakınlarda tavukların olduğunu gösteren iyi bir işarettir.
2. Yiyecek Arama Davranışlarını Gözlemleyin. Tavuklar genellikle toprağı eşeleyerek veya gagalarıyla kazarak yiyecek ararlar. Bu davranışları gözlemlemek onları bulmanıza yardımcı olabilir.
3. Kümesleri ve Barınakları Kontrol Edin. Özellikle akşam saatlerinde tünemek için kümeslerine veya güvenli barınaklara dönerler.
4. Sabah Erken Saatlerde Gözlem Yapın. Horozlar genellikle sabahın erken saatlerinde öterler ve tavuklar da bu saatlerde aktif olmaya başlarlar.

Benzer türler

Hızlı bilgiler

Ortalama Yumurta Sayısı (Yıllık):

150-300+ (ırka ve bakım koşullarına bağlı)

Gaga Sırası:

Sürü içindeki sosyal hiyerarşi

Vahşi Atası:

Kızıl Orman Tavuğu (Gallus gallus)

Evcilleşme Süresi:

Yaklaşık 8.000 yıl önce

En Kalabalık Kuş Türü:

Dünya genelinde en fazla bireye sahip kuş türü

İlginç bilgiler

• Tavuklar renkli görüşe sahiptir ve ultraviyole ışığı görebilirler.
• Horozların ötüşü, 100 desibelin üzerine çıkabilen oldukça yüksek bir sestir.
• Tavuklar rüya görebilirler ve REM uykusu yaşarlar.
• Bir tavuk, yumurtasını bıraktıktan sonra genellikle 'gıt-gıt' sesleri çıkararak bunu duyurur.
• Tavukların yaklaşık 30 farklı sesli iletişim sinyali olduğu düşünülmektedir.
• En büyük tavuk ırklarından biri olan Jersey Giant horozları 6 kg'a kadar çıkabilir.

Bilimsel sınıflandırma

Alem

Animalia

Şube

Chordata

Sınıf

Aves

Takım

Galliformes

Aile

Phasianidae

Cins

Gallus

Tür

Gallus gallus domesticus

Tavuk hakkında daha fazlası