Kızıl Akbaba

Hakkında

Kızıl Akbaba, Eski Dünya akbabaları arasında yer alan büyük bir leşçil kuş türüdür. Geniş kanat açıklığı ve süzülerek uçma yeteneği ile tanınır. Genellikle açık, dağlık ve kayalık arazilerde yaşar ve besin zincirinin önemli bir parçası olarak leşleri temizler.

Boyut ve yaşam süresi

Uzunluk

93-122 cm

Kanat açıklığı

230-280 cm

Ağırlık

6.2-11.3 kg (ortalama 7-8 kg)

Yaşam süresi

Doğada 20-25 yıl, esaret altında 40 yıla kadar

Beslenme

Leşçil (sadece ölü hayvanlarla beslenir)

Fiziksel özellikler

Tüyler

Erişkinlerin genel tüy rengi açık kahverengi ile krem rengi arasında değişir. Sırt ve kanat üstleri daha koyu kahverengi, alt kısımlar ise daha açık renktedir. Boyun ve baş tüysüz veya çok kısa, beyazımsı tüylerle kaplıdır. Boyun tabanında beyaz, kabarık bir tüy yakası bulunur. Kuyruk kısa ve koyu renklidir.

Gaga şekli

Güçlü, kancalı ve sarımsı renkte bir gagaya sahiptir. Ucu koyu renklidir.

Göz rengi

Sarımsı kahverengi veya kehribar rengi gözler.

Bacak rengi

Grimsi veya açık kahverengi bacaklar ve ayaklar.

Ayırt edici özellikler

Büyük boyutu, geniş kanatları, kısa kuyruğu, tüysüz başı ve boynu, boynundaki beyaz tüy yakası ve süzülerek uçuşu en belirgin özellikleridir. Uçarken kanatlarını hafifçe yukarı doğru V şeklinde tutar.

Genç birey görünümü

Genç bireylerin tüyleri erişkinlere göre daha koyu kahverengidir ve boyun yakaları daha az belirgindir, genellikle daha koyu renklidir. Baş ve boyun tüyleri erişkinlere göre daha koyu ve seyrek olabilir. Gençlerin ilk yıl gagaları daha koyu, sonraki yıllarda açılır.

Mevsimsel değişimler

Kızıl Akbabalar'da belirgin mevsimsel tüy değişimi gözlenmez. Tüy dökümü genellikle yaz sonu ve sonbahar başlarında gerçekleşir.

Cinsiyet farkı

Erkek ve dişiler arasında belirgin bir dış görünüş farkı yoktur. Dişiler genellikle erkeklerden biraz daha büyük olabilir, ancak bu fark sahada ayırt edilemez.

Nasıl tanımlanır

1. 1

   Boyut ve Genel Görünüm

   Çok büyük, açık kahverengi bir akbabadır. Geniş kanatları ve kısa kuyruğu dikkat çeker.

2. 2

   Baş ve Boyun

   Tüysüz veya çok kısa, beyazımsı tüylerle kaplı baş ve boyun, boyun tabanında belirgin beyaz tüy yakası.

3. 3

   Uçuş Şekli

   Kanatlarını hafifçe yukarı doğru V şeklinde tutarak uzun süre süzülür. Kanat uçları belirgin bir şekilde parmaklıdır.

4. 4

   Genç Bireyler

   Erişkinlere göre daha koyu kahverengi tüylere ve daha az belirgin, koyu renkli boyun yakasına sahiptirler.

Habitat ve yayılış

Biyomlar

Dağlık bölgeler, kayalık yamaçlar, açık otlaklar, bozkırlar ve yarı kurak araziler.

Coğrafi yayılış

Güney Avrupa, Kuzey Afrika, Orta Doğu ve Asya'nın bazı bölgeleri. Türkiye'de özellikle Toroslar, İç Anadolu ve Doğu Anadolu'nun dağlık bölgelerinde yayılış gösterir.

Yükseklik aralığı

Deniz seviyesinden 3000 metreye kadar olan yüksekliklerde bulunabilirler, ancak genellikle 500-2000 metre arasındaki dağlık alanları tercih ederler.

Tercih ettiği ortamlar

Büyük memeli leşlerinin bulunabileceği açık alanlara yakın, yüksek kayalık uçurumlar ve sarp yamaçlar yuva yapmak ve tünemek için idealdir.

Davranış

Aktivite zamanı

Gündüzcül (diurnal).

Beslenme alışkanlıkları

Tamamen leşçildir. Büyük memelilerin (sığır, koyun, keçi, yaban hayvanları) leşleriyle beslenir. Keskin görüşleri sayesinde yüksekten süzülerek leşleri tespit ederler. Genellikle diğer akbabalar ve leşçil kuşlarla birlikte beslenirler, hiyerarşik bir düzen içinde leşe yaklaşırlar. Güçlü gagaları ve boyunları sayesinde deriyi yırtıp iç organlara ulaşabilirler.

Sosyal davranış

Koloniler halinde ürerler ve genellikle büyük sürüler halinde beslenirler. Tüneme ve yuvalama alanlarında sosyaldirler. Leş başında rekabetçi olabilirler ancak genellikle bir düzen içinde beslenirler.

Uçuş şekli

Çok güçlü ve zarif bir süzülen uçucudur. Termal hava akımlarını kullanarak saatlerce kanat çırpmadan havada kalabilirler. Kanatlarını hafifçe yukarı doğru V şeklinde tutarak süzülürler. Kanat vuruşları yavaş ve derindir.

Göç şekli

Çoğunlukla yerleşik bir türdür, ancak genç bireyler ve bazı popülasyonlar kış aylarında daha sıcak bölgelere kısa mesafeli göçler yapabilir. Türkiye'deki popülasyonlar genellikle yerleşiktir.

Bölgesellik

Yuvalama kolonileri içinde belirli bir yuva alanı savunulur, ancak beslenme alanları genellikle ortak kullanılır.

Üreme

Üreme mevsimi

Genellikle kış sonu ve ilkbahar başı (Aralık-Nisan).

Yuvalama alışkanlıkları

Yuvalarını sarp kayalık uçurumlardaki çıkıntılara veya mağara girişlerine yaparlar. Yuva, çalı çırpı, ot ve yün gibi malzemelerden oluşan büyük ve özensiz bir yapıdır. Aynı yuva yıllarca kullanılabilir.

Kuluçka büyüklüğü

1 yumurta (nadiren 2)

Yumurta tanımı

Genellikle tek bir yumurta bırakırlar. Yumurta beyazımsı renkte, bazen hafif kahverengi lekelerle kaplıdır. Boyutları yaklaşık 90x70 mm'dir.

Kuluçka süresi

Yaklaşık 48-54 gün. Kuluçkaya hem erkek hem de dişi yatar.

Yuvadan ayrılma süresi

Yavrular yaklaşık 110-120 gün sonra yuvadan ayrılır, ancak ebeveynleri tarafından bir süre daha beslenmeye devam ederler.

Ebeveyn bakımı

Hem erkek hem de dişi kuluçkaya yatar ve yavruyu besler. Yavru uzun bir süre ebeveyn bakımı altında kalır.

Nerede bulunur

Saha ipuçları

1. Yüksekten Gözlem. Akbabalar genellikle yüksekten süzülerek avlandıkları için, yüksek bir noktadan veya dürbünle gökyüzünü tarayarak onları bulmak daha kolaydır.
2. Leş Takibi. Leşlerin bulunduğu bölgelerde veya diğer leşçil kuşların (kargalar, diğer akbabalar) toplandığı yerlerde Kızıl Akbaba'yı bulma olasılığı yüksektir.
3. Sabır ve Gözlem. Akbabalar uzun süre havada kalabilirler. Sabırlı olmak ve gökyüzünü dikkatlice taramak önemlidir.
4. Koloni Alanları. Bilinen yuvalama kolonilerinin yakınlarında, özellikle üreme döneminde daha fazla birey görülebilir.

Benzer türler

Hızlı bilgiler

Beslenme Şekli:

Sadece leşçil

Yaşam Alanı:

Dağlık, kayalık araziler

Sosyal Yapı:

Koloniler halinde ürer ve beslenir

Uçuş:

Güçlü süzülen uçucu, kanatları V şeklinde

Yumurta Sayısı:

Genellikle 1

İlginç bilgiler

• Kızıl Akbabalar, doğanın 'çöpçüleri' olarak ekosistemde önemli bir rol oynarlar, leşleri temizleyerek hastalıkların yayılmasını önlerler.
• Çok keskin bir görüşe sahiptirler ve kilometrelerce uzaktan leşleri tespit edebilirler.
• Termal hava akımlarını o kadar verimli kullanırlar ki, saatlerce kanat çırpmadan havada kalabilirler, bu da enerji tasarrufu sağlar.
• Bazı kültürlerde kutsal kabul edilmiş veya kötü alamet olarak görülmüştür.

Bilimsel sınıflandırma

Alem

Animalia

Şube

Chordata

Sınıf

Aves

Takım

Accipitriformes

Aile

Accipitridae

Cins

Gyps

Tür

Gyps fulvus

Kızıl Akbaba hakkında daha fazlası