Mısır Akbabası

Tehlike Altında (Endangered)

Neophron percnopterus

Bir kuş gördünüz mü? Birdby uygulamasıyla anında tanımlayın

Hakkında

Mısır Akbabası, Eski Dünya akbabaları arasında yer alan, orta büyüklükte bir leş yiyici kuş türüdür. Genellikle açık arazilerde, kurak ve yarı kurak bölgelerde yaşar. Leşlerle beslenmesinin yanı sıra, dışkı ve küçük omurgasızları da tüketir. Alet kullanma yeteneği ile bilinen nadir kuş türlerinden biridir, özellikle devekuşu yumurtalarını kırmak için taş kullanması dikkat çekicidir. Popülasyonları dünya genelinde ciddi düşüşler göstermektedir.

Boyut ve yaşam süresi

Uzunluk: 55-65 cm
Kanat açıklığı: 155-170 cm
Ağırlık: 1.6-2.4 kg
Yaşam süresi: Doğada 20-25 yıl, esaret altında 30 yıla kadar
Beslenme: Leş (özellikle küçük ve orta boy memeliler), dışkı, böcekler, küçük omurgasızlar, yumurtalar (özellikle devekuşu yumurtaları)

Fiziksel özellikler

Tüyler: Yetişkinlerin tüyleri genellikle beyazdır, ancak uçuş tüyleri (birincil ve ikincil) siyahtır ve kanat altlarında belirgin bir kontrast oluşturur. Kuyruk kama şeklinde ve beyazdır. Baş ve boyun tüysüzdür, sarımsı-turuncu renkte çıplak deriye sahiptir. Göz çevresi de sarımsı-turuncudur.
Gaga şekli: İnce, uzun ve ucu kancalıdır. Rengi sarımsı-turuncudur ve ucu siyahtır.
Göz rengi: Koyu kahverengi
Bacak rengi: Grimsi beyaz veya soluk pembe
Ayırt edici özellikler: Yetişkinlerin beyaz gövdesi, siyah uçuş tüyleri ve sarımsı-turuncu çıplak yüzü en belirgin özellikleridir. Uçuş sırasında kanat altındaki siyah-beyaz kontrast çok çarpıcıdır. Genç bireylerin koyu renkli tüyleri ve koyu yüzleri vardır.
Genç birey görünümü: Genç Mısır Akbabaları koyu kahverengi veya siyahımsı tüylere sahiptir. Baş ve boyun derisi gri renktedir ve yetişkinlerdeki sarımsı-turuncu renk yoktur. İlk yıl boyunca tüyleri giderek açılır ve 5-6 yıl içinde yetişkin tüy rengine ulaşırlar. Genç bireylerin gagaları da daha koyu renklidir.
Mevsimsel değişimler: Mısır Akbabası'nda belirgin bir mevsimsel tüy değişimi gözlenmez. Tüy dökümü genellikle üreme sonrası gerçekleşir.
Cinsiyet farkı: Erkek ve dişiler arasında belirgin bir tüy farklılığı yoktur. Dişiler genellikle erkeklerden biraz daha büyük olabilir ancak bu fark sahada ayırt edilemez.

Nasıl tanımlanır

1
Yetişkin Tüy Rengi
Yetişkin Mısır Akbabası'nın en belirgin özelliği, kar beyazı gövdesi ve kanatlarının arka kenarlarındaki ve uçlarındaki keskin siyah uçuş tüyleridir. Bu kontrast uçuşta çok belirgindir.
2
Baş ve Yüz
Yetişkinlerin tüysüz, sarımsı-turuncu renkli yüzü ve gagası, diğer akbaba türlerinden ayrılmasını sağlar. Genç bireylerde bu renk gri ve koyudur.
3
Uçuş Silueti
Uçuş sırasında kanatlarını hafifçe yukarı doğru V şeklinde tutar ve kanat uçları parmak gibi ayrık görünür. Kama şeklindeki beyaz kuyruğu da önemli bir ayırt edici özelliktir.
4
Genç Bireyler
Genç Mısır Akbabaları koyu kahverengi tüylere ve gri yüzlere sahiptir. Bu durum, onları ilk bakışta diğer koyu renkli akbabalara benzetebilir, ancak daha ince yapıları ve uçuş şekilleri dikkatli gözlemle ayırt edilebilir.

Habitat ve yayılış

Biyomlar: Kurak ve yarı kurak bölgeler, savanlar, bozkırlar, çöllerin kenarları, dağlık ve kayalık araziler, açık otlaklar, tarım alanları ve insan yerleşim yerlerinin yakınları.
Coğrafi yayılış: Güney Avrupa, Kuzey Afrika, Orta Doğu, Orta Asya ve Hindistan'ın bazı bölgeleri. Afrika'da Sahra Altı Afrika'nın doğu ve güney bölgelerinde de bulunur.
Yükseklik aralığı: Deniz seviyesinden 3700 metreye kadar olan yüksekliklerde görülebilir, ancak genellikle alçak ve orta yükseklikteki arazileri tercih eder.
Tercih ettiği ortamlar: Geniş görüş açısı sağlayan açık araziler, leş kaynaklarına yakınlık, yuva yapmaya uygun kayalık yamaçlar veya ağaçlar.

Davranış

Aktivite zamanı: Gündüzcül (diurnal) bir kuştur. Günün erken saatlerinden itibaren besin aramaya başlar ve gün batımına kadar aktif kalır.
Beslenme alışkanlıkları: Fırsatçı bir leş yiyicidir. Genellikle diğer akbabaların veya yırtıcıların bıraktığı leşleri tüketir. Küçük leşleri tek başına yiyebilirken, büyük leşlerde diğer akbabalarla birlikte beslenir. Dışkı, böcekler, küçük sürüngenler ve kuş yumurtaları da diyetinin önemli bir parçasıdır. Devekuşu yumurtalarını kırmak için taş kullanma davranışı ile ünlüdür.
Sosyal davranış: Üreme dönemi dışında genellikle yalnız veya küçük gruplar halinde görülür. Leş başında veya su kaynaklarında daha büyük gruplar oluşturabilirler. Üreme döneminde tek eşli çiftler oluştururlar.
Uçuş şekli: Güçlü ve zarif bir uçucudur. Termal akımları kullanarak uzun süre süzülür. Kanat çırpışları yavaş ve derindir. Uçuş sırasında kanatları hafifçe yukarı doğru V şeklinde tutar. Kanat uçları parmak gibi ayrık görünür.
Göç şekli: Kuzey popülasyonları (Avrupa ve Orta Asya) kışlamak için Afrika'ya göç ederken, güney popülasyonları (Afrika ve Hindistan) genellikle yerleşiktir. Göç eden bireyler genellikle tek başına veya küçük gruplar halinde göç ederler ve uzun mesafeler kat edebilirler.
Bölgesellik: Üreme döneminde yuva çevresinde bir miktar bölgesel davranış sergilerler, ancak beslenme alanlarında genellikle diğer akbabalarla rekabet etmezler.

Ötüş ve sesler

Şarkı: Mısır Akbabası'nın belirgin bir şarkısı yoktur.
Çağrı: Genellikle sessiz bir kuştur. Nadiren, özellikle yuva çevresinde veya leş başında, tiz çığlıklar, hırıltılar veya tıslama sesleri çıkarabilirler. Genç bireyler yiyecek isterken daha sık ses çıkarır.
Ne zaman ses çıkarır: Genellikle üreme döneminde veya leş başında etkileşim sırasında ses çıkarırlar. Diğer zamanlarda oldukça sessizdirler.

Üreme

Üreme mevsimi: Bölgeye göre değişmekle birlikte, genellikle Mart-Temmuz ayları arasındadır. Afrika'da yağmur mevsimi sonrası başlar.
Yuvalama alışkanlıkları: Yuvalarını genellikle kayalık yamaçlardaki mağara veya oyuklara, bazen de büyük ağaçlara veya insan yapımı yapılara (elektrik direkleri, eski binalar) yaparlar. Yuva, dallar, otlar, yün, kemikler ve hatta insan yapımı çöplerle (bez parçaları, plastik) inşa edilir. Yuvalarını yıllarca kullanabilirler.
Kuluçka büyüklüğü: 1-3 yumurta, genellikle 2 yumurta.
Yumurta tanımı: Genellikle 1-3 yumurta bırakırlar. Yumurtalar kirli beyaz renkte olup, kahverengi veya kırmızımsı lekelerle kaplıdır. Boyutları yaklaşık 65 x 50 mm'dir.
Kuluçka süresi: 42-45 gün
Yuvadan ayrılma süresi: 70-90 gün. Yavrular yuvadan ayrıldıktan sonra bir süre daha ebeveynleri tarafından beslenir.
Ebeveyn bakımı: Hem erkek hem de dişi kuluçkaya yatar ve yavruların bakımını üstlenir. Yavrular yuvadan ayrıldıktan sonra bile bir süre ebeveynleri tarafından beslenmeye devam ederler.

Nerede bulunur

Kayalık Yamaçlar ve Kanyonlar

Yuva yaptıkları ve tünedikleri ana yerlerdir. Geniş görüş açısı sağlayan bu alanlarda besin ararken veya dinlenirken görülebilirler.

Açık Otlaklar ve Bozkırlar

Leş aramak için sıkça ziyaret ettikleri alanlardır. Özellikle büyükbaş hayvanların otladığı veya avcıların aktif olduğu bölgelerde leş bulma olasılıkları yüksektir.

Çöp Alanları ve Mezbahalar

İnsan yerleşim yerlerinin yakınındaki çöp alanları ve mezbahalar, kolay besin kaynakları sunduğu için Mısır Akbabaları tarafından ziyaret edilebilir.

Saha ipuçları

Gökyüzünü Tarayın. Mısır Akbabaları genellikle yükseklerde süzülerek besin ararlar. Termal akımları kullanarak uzun süre havada kalabilirler. Gökyüzünü dürbünle taramak, onları tespit etmenin en iyi yoludur.
Diğer Akbabaları Takip Edin. Diğer akbaba türleri (Kızıl Akbaba, Kara Akbaba vb.) bir leşin etrafında toplandığında, Mısır Akbabası'nın da orada olma ihtimali yüksektir. Genellikle daha küçük ve çevik oldukları için leşin kenarlarında veya diğer akbabaların bıraktığı artıkları yerken görülebilirler.
Yuva Alanlarını Gözlemleyin. Üreme döneminde bilinen yuva alanlarını (kayalık yamaçlar, mağaralar) uzaktan gözlemlemek, ebeveynleri veya yavruları görme şansını artırabilir. Rahatsız etmemeye özen gösterin.
Sabırlı Olun. Mısır Akbabaları nadir ve çekingen kuşlardır. Onları görmek için sabırlı olmak ve uygun habitatlarda uzun süre gözlem yapmak gerekebilir.

Benzer türler

Sakallı Akbaba (Lammergeier)

Gypaetus barbatus

Sakallı Akbaba çok daha büyüktür, kanatları daha uzun ve dardır, kuyruğu kama şeklinde değil, elmas şeklindedir. Yetişkin Sakallı Akbabaların alt kısımları pas rengi, üst kısımları koyu gridir ve yüzünde siyah bir 'maske' bulunur. Mısır Akbabası'nın beyaz gövdesi ve sarı yüzü ile kolayca ayırt edilir.

Küçük Akbaba (Aegypius monachus)

Aegypius monachus

Küçük Akbaba çok daha büyük ve tamamen koyu kahverengi tüylere sahiptir. Baş ve boyun tüylüdür, Mısır Akbabası'nın çıplak sarı yüzü yoktur. Uçuşta kanatları daha geniş ve düzdür, Mısır Akbabası'nın siyah-beyaz kontrastı yoktur.

Kızıl Akbaba (Gyps fulvus)

Gyps fulvus

Kızıl Akbaba da Mısır Akbabası'ndan çok daha büyüktür. Tüyleri açık kahverengi olup, baş ve boyun tüysüzdür ancak Mısır Akbabası'nın sarı yüzü yerine grimsi bir deriye sahiptir. Uçuşta kanatları daha geniş ve kuyruğu kısadır. Mısır Akbabası'nın belirgin siyah-beyaz kanat kontrastı Kızıl Akbaba'da bulunmaz.

Hızlı bilgiler

Alet Kullanımı:: Devekuşu yumurtalarını kırmak için taş kullanan nadir kuş türlerinden biridir.
Beslenme:: Leş, dışkı ve küçük omurgasızlarla beslenen fırsatçı bir leş yiyicidir.
Göçmenlik:: Kuzey popülasyonları kışlamak için Afrika'ya göç eder.
Koruma Durumu:: Popülasyonları dünya genelinde ciddi düşüşler gösterdiği için 'Tehlike Altında' kategorisindedir.
Yaşam Alanı:: Kurak ve yarı kurak açık araziler, kayalık bölgeler.

İlginç bilgiler

Antik Mısır'da kutsal kabul edilmiş ve hiyerogliflerde 'A' harfini temsil etmiştir.
Diğer akbabaların aksine, leşin en sert kısımlarını değil, daha yumuşak dokuları ve iç organları tercih eder.
Yuvalarını genellikle yün, kemik ve hatta insan yapımı çöplerle (bez, plastik) döşerler, bu da yuvalarına kendine özgü bir görünüm kazandırır.
Genç Mısır Akbabaları, yetişkin tüy rengine ulaşmaları 5-6 yıl sürdüğü için, bu süre zarfında farklı görünümleriyle tanınabilirler.

Bilimsel sınıflandırma

Alem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Aves
Takım: Accipitriformes
Aile: Accipitridae
Cins: Neophron
Tür: Neophron percnopterus