Sultantahtası

Hakkında

Sultantahtası, büyük ve gösterişli bir su kuşu olup, bataklıklar ve sazlıklarla kaplı sulak alanlarda yaşar. Parlak mor-mavi tüyleri, kırmızı gagası ve alın kalkanı ile dikkat çeker. Uzun bacakları ve ayakları sayesinde su bitkileri üzerinde rahatça yürüyebilir. Genellikle utangaç ve gizemli bir türdür, ancak üreme döneminde daha belirgin hale gelir.

Boyut ve yaşam süresi

Uzunluk

45-50 cm

Kanat açıklığı

90-100 cm

Ağırlık

600-1000 g

Yaşam süresi

5-10 yıl (vahşi doğada)

Beslenme

Omnivor

Fiziksel özellikler

Tüyler

Yetişkinlerin tüyleri parlak mor-mavi renkte olup, sırt ve kanat üstleri daha koyu, bazen yeşilimsi parıltılıdır. Kuyruk altı tüyleri beyazdır ve bu, kuşun yürürken veya beslenirken belirgin bir şekilde görülür. Genç kuşlar daha soluk, kahverengimsi-gri tüylere sahiptir.

Gaga şekli

Gaga, kalın ve konik yapıda olup parlak kırmızı renktedir. Gaga tabanından alına doğru uzanan büyük, parlak kırmızı bir alın kalkanı bulunur.

Göz rengi

Gözler kırmızı veya kırmızımsı kahverengidir.

Bacak rengi

Bacaklar ve ayaklar uzun, kalın ve parlak kırmızı renktedir. Uzun parmakları ve tırnakları, su bitkileri üzerinde tutunmayı kolaylaştırır.

Ayırt edici özellikler

Parlak mor-mavi tüyleri, büyük kırmızı gagası ve alın kalkanı, uzun kırmızı bacakları ve beyaz kuyruk altı tüyleri en belirgin özellikleridir. Uçuşta bacakları geriye doğru uzanır ve kanat vuruşları ağırdır.

Genç birey görünümü

Genç kuşlar, yetişkinlere göre daha soluk ve mat renklidir. Tüyleri kahverengimsi-gri tonlarda olup, mor-mavi parıltı daha az belirgindir. Gaga ve alın kalkanı daha küçük ve soluk pembe veya kahverengimsidir. Bacaklar da daha soluk renktedir.

Mevsimsel değişimler

Tüylerde belirgin bir mevsimsel değişiklik gözlenmez. Üreme döneminde renkler daha canlı ve parlak olabilir.

Cinsiyet farkı

Erkek ve dişiler benzer görünür, ancak erkekler genellikle biraz daha büyük ve daha parlak renklidir. Alın kalkanı erkeklerde biraz daha büyük olabilir.

Nasıl tanımlanır

1. 1

   Tüy Rengi

   Parlak mor-mavi tüyleri, özellikle güneş ışığında çok belirgindir. Sırt ve kanatlarda yeşilimsi parıltılar görülebilir.

2. 2

   Gaga ve Alın Kalkanı

   Büyük, kalın ve parlak kırmızı gagası ile gagasından alnına doğru uzanan aynı renkteki alın kalkanı çok ayırt edicidir.

3. 3

   Bacaklar ve Ayaklar

   Uzun, kalın ve parlak kırmızı bacakları ile uzun parmakları, su bitkileri üzerinde yürürken veya uçarken dikkat çeker.

4. 4

   Kuyruk Altı

   Yürürken veya beslenirken sık sık yukarı kalkan beyaz kuyruk altı tüyleri belirgin bir işaretidir.

5. 5

   Davranış

   Genellikle sazlıkların arasında gizlenirler, ancak bazen açık su alanlarında veya su bitkileri üzerinde beslenirken görülebilirler. Yavaş ve ağır uçuşları da bir ipucudur.

Habitat ve yayılış

Biyomlar

Sulak alanlar, bataklıklar, sazlıklar, göller, nehir kenarları, pirinç tarlaları.

Coğrafi yayılış

Güney Avrupa, Afrika, Güney ve Güneydoğu Asya, Avustralya ve Yeni Zelanda'da geniş bir dağılıma sahiptir. Türkiye'de özellikle Akdeniz, Ege ve Marmara bölgelerindeki sulak alanlarda bulunur.

Yükseklik aralığı

Genellikle deniz seviyesinden alçak rakımlarda, sulak alanlarda yaşar. Nadiren yüksek rakımlarda görülür.

Tercih ettiği ortamlar

Yoğun sazlıklar, kamışlıklar ve su bitkileriyle kaplı sığ su alanları. Bu bitki örtüsü hem beslenme hem de saklanma için ideal ortamı sağlar.

Davranış

Aktivite zamanı

Gündüz aktiftirler (diurnal), ancak özellikle üreme döneminde şafak ve alacakaranlıkta da aktif olabilirler.

Beslenme alışkanlıkları

Omnivordur. Başlıca besinleri su bitkilerinin filizleri, tohumları, kökleri ve yumrularıdır. Ayrıca böcekler, salyangozlar, küçük balıklar, kurbağalar, kuş yumurtaları ve yavruları gibi hayvansal gıdaları da tüketir. Yiyecek ararken uzun parmaklarını kullanarak su bitkileri üzerinde yürür veya yüzer.

Sosyal davranış

Genellikle çiftler halinde veya küçük aile grupları halinde yaşarlar. Üreme dönemi dışında daha büyük gruplar oluşturabilirler. Oldukça bölgeseldirler ve yuvalama alanlarını agresif bir şekilde savunurlar.

Uçuş şekli

Uçuşu ağırdır ve genellikle kısa mesafeler içindir. Uçarken uzun bacakları geriye doğru sarkar ve kanat vuruşları yavaştır. Genellikle alçaktan uçar ve hızla sazlıkların arasına dalar.

Göç şekli

Çoğunlukla yerleşik bir türdür, ancak bazı popülasyonlar kış aylarında daha sıcak bölgelere kısa mesafeli göçler yapabilir. Türkiye'deki popülasyonlar genellikle yerleşiktir.

Bölgesellik

Üreme döneminde oldukça bölgeseldirler. Çiftler, yuvalama alanlarını diğer sultantahtası kuşlarına ve potansiyel tehditlere karşı agresif bir şekilde savunur. Bölge sınırlarını sesli çağrılarla ve gösterişli davranışlarla belirlerler.

Üreme

Üreme mevsimi

Mart'tan Ağustos'a kadar, ancak coğrafi konuma göre değişiklik gösterebilir. Türkiye'de genellikle Nisan-Temmuz ayları arasındadır.

Yuvalama alışkanlıkları

Yuva, genellikle su kenarındaki yoğun sazlıklar veya kamışlıklar arasına, su seviyesinin hemen üzerine inşa edilen büyük, yüzen bir platformdur. Hem erkek hem de dişi yuva yapımına katılır. Yuva, saz, kamış ve diğer su bitkilerinden oluşur.

Kuluçka büyüklüğü

Genellikle 3-9 yumurta, ortalama 5-7 yumurta.

Yumurta tanımı

Yumurtalar genellikle 3-9 adet olup, krem rengi veya soluk kahverengi zemin üzerine koyu kahverengi veya morumsu lekelerle kaplıdır. Boyutları yaklaşık 50x35 mm'dir.

Kuluçka süresi

18-28 gün. Kuluçkaya hem erkek hem de dişi yatar.

Yuvadan ayrılma süresi

Yavrular yaklaşık 50-60 gün sonra yuvadan ayrılır ve uçmaya başlar. Ancak ebeveynleri tarafından bir süre daha beslenirler.

Ebeveyn bakımı

Hem erkek hem de dişi kuluçkaya yatar ve yavruların bakımını üstlenir. Yavrulara yiyecek getirir ve onları yırtıcılardan korurlar. Yavrular, yuvadan çıktıktan sonra bile bir süre ebeveynleriyle kalır.

Nerede bulunur

Saha ipuçları

1. Sabırlı Olun. Sultantahtası utangaç bir kuştur ve genellikle sazlıkların arasında gizlenir. Gözlem için sabırlı olmak ve sessiz kalmak önemlidir.
2. Erken Saatlerde Gözlem Yapın. Şafak vakti veya alacakaranlıkta, kuşların daha aktif olduğu ve beslenmek için açık alanlara çıktığı zamanlarda gözlem şansınız artar.
3. Dürbün Kullanın. Uzaktan gözlem için iyi bir dürbün veya teleskop, bu kuşun detaylarını görmek için çok faydalı olacaktır.
4. Seslerini Dinleyin. Bazen kuşları görmeden önce seslerini duyabilirsiniz. Kaba ve gürültülü çağrıları, varlıklarının bir işareti olabilir.
5. Bitki Örtüsüne Dikkat Edin. Sazlıkların ve kamışlıkların kenarlarını, su bitkileri üzerinde hareket eden gölgeleri veya renkli parıltıları arayın.

Benzer türler

Hızlı bilgiler

Bilimsel Adı:

Porphyrio porphyrio

Aile:

Rallidae (Su Yürüyenleri)

Boyut:

45-50 cm

Habitat:

Sulak alanlar, sazlıklar

Beslenme:

Omnivor

Koruma Durumu:

Asgari Endişe (Least Concern)

Ayırt Edici Özellik:

Parlak mor-mavi tüyler, kırmızı gaga ve alın kalkanı

İlginç bilgiler

• Sultantahtası, uzun parmakları sayesinde su bitkileri üzerinde ustaca yürüyebilir ve hatta koşabilir.
• Antik Mısır'da kutsal bir kuş olarak kabul edildiğine dair bazı kanıtlar bulunmaktadır.
• Bazı popülasyonlarda, yavruların bakımına önceki üreme dönemlerinden kalan genç kuşlar da yardımcı olabilir (yardımcı üreme davranışı).
• Oldukça zeki kuşlardır ve yiyecek ararken çeşitli teknikler kullanabilirler.

Bilimsel sınıflandırma

Alem

Animalia

Şube

Chordata

Sınıf

Aves

Takım

Gruiformes

Aile

Rallidae

Cins

Porphyrio

Tür

Porphyrio porphyrio

Sultantahtası hakkında daha fazlası