Sığırcık

Hakkında

Sığırcık (Sturnus vulgaris), Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika'ya özgü, orta büyüklükte, ötücü bir kuştur. Parlak, metalik parıltılı tüyleri ve güçlü, doğrudan uçuşuyla tanınır. Genellikle büyük sürüler halinde görülürler ve özellikle kış aylarında gökyüzünde 'murmuration' adı verilen büyüleyici senkronize uçuş gösterileri yapmalarıyla bilinirler. Omnivor bir tür olup, böcekler, meyveler ve tohumlarla beslenirler. İnsan yerleşim yerlerine iyi adapte olmuşlardır ve tarım alanları, parklar ve bahçelerde yaygın olarak bulunurlar. Taklit yetenekleri gelişmiştir ve diğer kuşların seslerini veya çevresel sesleri taklit edebilirler.

Boyut ve yaşam süresi

Uzunluk

19-22 cm

Kanat açıklığı

31-44 cm

Ağırlık

60-96 g

Yaşam süresi

2-3 yıl (doğada ortalama), 15 yıla kadar çıkabilir

Beslenme

Omnivor (böcekler, solucanlar, meyveler, tohumlar, küçük omurgasızlar)

Fiziksel özellikler

Tüyler

Yetişkin sığırcıkların üreme döneminde tüyleri parlak siyah renkte olup, mor, yeşil ve mavi metalik parıltılar gösterir. Vücutları beyaz beneklerle kaplıdır. Üreme dönemi dışında (kışın) benekler daha belirgin ve yoğundur. Genç kuşlar daha mat, grimsi kahverengi renktedir ve metalik parıltıları yoktur.

Gaga şekli

Konik ve sivri uçlu. Üreme döneminde erkeklerde sarı, dişilerde sarımsı tabanlı ve koyu uçlu; üreme dönemi dışında her iki cinste de koyu kahverengi veya siyah.

Göz rengi

Koyu kahverengi

Bacak rengi

Kırmızımsı kahverengi

Ayırt edici özellikler

Kısa kuyruk, üçgen kanatlar, güçlü ve doğrudan uçuş, parlak metalik tüyler (özellikle üreme döneminde), kışın belirgin beyaz benekler.

Genç birey görünümü

Genç sığırcıklar tekdüze mat grimsi kahverengi renktedir, karın bölgeleri daha açık renklidir. Metalik parıltıları yoktur ve benekleri bulunmaz. Gagaları koyu renklidir. İlk sonbaharda kısmi tüy dökümüyle yetişkin kış tüylerine benzer bir görünüme kavuşurlar.

Mevsimsel değişimler

Yaz üreme döneminde tüyler parlak siyah, mor ve yeşil metalik parıltılıdır ve beyaz benekler daha az belirgindir veya hiç yoktur. Gaganın rengi erkeklerde parlak sarı, dişilerde sarımsı tabanlı ve koyu uçludur. Kışın ise tüylerin uçları beyaz beneklerle kaplıdır, bu da kuşa benekli bir görünüm verir. Gaganın rengi her iki cinste de koyu kahverengi veya siyaha döner.

Cinsiyet farkı

Üreme döneminde erkeklerin gagası tamamen sarı, dişilerin gagası ise sarımsı tabanlı ve koyu uçludur. Erkeklerin göğüs tüylerinin tabanında daha uzun, ince tüyler bulunur. Genel olarak erkeklerin metalik parıltıları biraz daha belirgin olabilir, ancak bu farklar genellikle sahada ayırt edilemez. Kışın her iki cinsin gagası da koyu renklidir.

Nasıl tanımlanır

1. 1

   Genel Görünüm ve Boyut

   Orta büyüklükte (serçe ile karatavuk arası), kısa kuyruklu, güçlü yapılı bir kuştur. Uçuşta kanatları üçgenimsi görünür.

2. 2

   Tüy Rengi ve Parıltı

   Yetişkinlerde tüyler parlak siyah olup, mor, yeşil ve mavi metalik parıltılar gösterir. Bu parıltılar özellikle iyi ışıkta belirgindir. Kışın beyaz benekler tüm vücuda yayılır.

3. 3

   Gaga Rengi

   Üreme döneminde (ilkbahar-yaz) erkeklerin gagası parlak sarı, dişilerin gagası sarımsı tabanlı ve koyu uçludur. Kışın her iki cinste de gaga koyu kahverengi veya siyah olur.

4. 4

   Genç Kuşlar

   Genç sığırcıklar mat grimsi kahverengi renktedir, benekleri ve metalik parıltıları yoktur. Bu, onları yetişkinlerden kolayca ayırır.

5. 5

   Uçuş Şekli

   Hızlı, doğrudan ve güçlü bir uçuşa sahiptirler. Kanat çırpışları kesiktir. Büyük sürüler halinde senkronize uçuşları (murmuration) çok karakteristiktir.

6. 6

   Sesler

   Çok çeşitli ve taklitçi bir şarkıya sahiptirler. Islıklar, cıvıltılar ve diğer kuşların veya çevresel seslerin taklitlerini içerir. Keskin 'çiiir' veya 'çik' çağrıları da yaygındır.

7. 7

   Davranış

   Yerde yürüyerek veya koşarak beslenirler. Genellikle büyük sürüler halinde görülürler, özellikle kış aylarında ve tüneme alanlarında.

Habitat ve yayılış

Biyomlar

Ilıman ormanlar, çalılıklar, otlaklar, tarım alanları, kentsel ve yarı kentsel alanlar.

Coğrafi yayılış

Avrupa'nın büyük bir kısmı, Asya'nın batı ve orta kesimleri, Kuzey Afrika. Ayrıca Kuzey Amerika, Avustralya, Yeni Zelanda ve Güney Afrika'ya insan eliyle sokulmuş ve istilacı tür haline gelmiştir.

Yükseklik aralığı

Deniz seviyesinden 2500 metreye kadar, ancak genellikle alçak rakımlarda ve insan yerleşim yerlerine yakın bölgelerde bulunur.

Tercih ettiği ortamlar

Açık ormanlık alanlar, parklar, bahçeler, tarım arazileri, otlaklar, şehir merkezleri ve banliyöler. Yuva yapmak için ağaç kovukları, binalardaki boşluklar ve yapay yuvalıklar gibi oyuklu yerleri tercih ederler.

Davranış

Aktivite zamanı

Gündüzcüldür (diurnal). Şafak sökerken aktifleşirler ve gün boyunca beslenir, akşamüstü tüneme alanlarına dönerler.

Beslenme alışkanlıkları

Yerde yürüyerek veya koşarak besin ararlar. Gagalarını toprağa sokarak böcek larvaları ve solucanları çıkarırlar. Ayrıca ağaçlardan meyve ve tohumları da yerler. Tarım zararlılarını (çekirge, tırtıl) tüketerek ekolojik fayda sağlarlar, ancak meyve bahçelerinde de zararlı olabilirler.

Sosyal davranış

Son derece sosyal kuşlardır. Üreme dönemi dışında, özellikle kış aylarında binlerce, hatta milyonlarca bireyden oluşan devasa sürüler oluştururlar. Bu sürüler, yırtıcılardan korunma ve besin bulma konusunda avantaj sağlar. Geceleri büyük topluluklar halinde tüneme alanlarında toplanırlar.

Uçuş şekli

Doğrudan, hızlı ve güçlü bir uçuşa sahiptirler. Kanat çırpışları hızlı ve kesiktir. Büyük sürüler halinde uçarken senkronize ve akrobatik 'murmuration' gösterileri yapmalarıyla ünlüdürler.

Göç şekli

Kuzeydeki popülasyonlar göçmendir ve kışlamak için güneye, daha ılıman bölgelere hareket ederler. Orta ve güney Avrupa'daki popülasyonlar ise genellikle yerleşiktir veya kısa mesafeli göçler yaparlar. Türkiye'deki popülasyonlar hem yerleşik hem de göçmen kuşları içerir; kuzeyden gelen göçmenler kışı Türkiye'de geçirir.

Bölgesellik

Üreme döneminde yuva çevresinde küçük bir bölgeyi savunurlar. Ancak beslenme alanlarında ve tüneme yerlerinde genellikle sürü halinde bulunurlar ve bu alanlarda belirgin bir bölgesel davranış sergilemezler.

Üreme

Üreme mevsimi

Mart sonu - Temmuz başı (coğrafi konuma göre değişir)

Yuvalama alışkanlıkları

Yuvalarını genellikle ağaç kovuklarına, binalardaki deliklere, çatı aralarına, duvar boşluklarına veya yapay yuvalıklara yaparlar. Yuva, otlar, yapraklar, tüyler, yün ve diğer yumuşak malzemelerden oluşan dağınık bir yapıdır. Erkek, yuva yapımına başlar ve dişiyi çekmek için yuva malzemeleri sergiler.

Kuluçka büyüklüğü

4-6 yumurta

Yumurta tanımı

Genellikle 4-6 adet, parlak, açık mavi veya mavimsi yeşil renkte, beneksiz yumurta bırakırlar. Yumurtalar oval şekillidir.

Kuluçka süresi

11-15 gün

Yuvadan ayrılma süresi

20-22 gün

Ebeveyn bakımı

Hem erkek hem de dişi kuluçkaya yatar ve yavruları besler. Yavrular yuvadan ayrıldıktan sonra bir süre daha ebeveynleri tarafından beslenmeye devam edebilirler. Genellikle yılda bir veya iki kuluçka yaparlar.

Nerede bulunur

Saha ipuçları

1. Sürüleri Takip Edin. Sığırcıklar genellikle büyük sürüler halinde hareket ederler. Gökyüzünde büyük bir kuş sürüsü görürseniz, muhtemelen sığırcıklardır. Özellikle kış akşamlarında tüneme alanlarına doğru uçan sürülere dikkat edin.
2. Seslerini Dinleyin. Sığırcıkların taklitçi ve çeşitli şarkıları, onları diğer kuşlardan ayırmanıza yardımcı olabilir. Özellikle ilkbaharda erkeklerin şarkılarını dinleyin.
3. Yerde Beslenirken Gözlemleyin. Parklarda, bahçelerde veya tarlalarda yerde yürüyerek besin arayan sığırcıkları kolayca görebilirsiniz. Gagalarını toprağa sokarak solucan arama davranışları karakteristiktir.
4. Mevsimsel Değişikliklere Dikkat Edin. Yazın parlak, beneksiz tüyleri ve sarı gagaları, kışın ise yoğun benekli tüyleri ve koyu gagaları ile ayırt edilebilirler. Genç kuşların mat kahverengi tüyleri de iyi bir ayırt edici özelliktir.
5. Murmuration Gösterilerini İzleyin. Kış aylarında gün batımına yakın saatlerde, büyük sığırcık sürülerinin tüneme alanlarına gelmeden önce yaptıkları senkronize uçuş gösterileri (murmuration) muhteşemdir ve onları gözlemlemek için harika bir fırsattır.

Benzer türler

Hızlı bilgiler

Ortalama Boyut:

19-22 cm

Ortalama Ağırlık:

60-96 g

Diyet:

Omnivor

Yaşam Alanı:

Açık ormanlık alanlar, tarım arazileri, kentsel alanlar

Sosyal Davranış:

Son derece sosyal, büyük sürüler oluşturur

Göç Durumu:

Kuzey popülasyonları göçmen, güney popülasyonları yerleşik

Koruma Durumu:

Asgari Endişe

İlginç bilgiler

• Sığırcıklar, diğer kuşların seslerini, hatta insan konuşmasını ve mekanik sesleri (telefon zili, araba alarmı) taklit etme konusunda oldukça yeteneklidirler.
• Kış aylarında binlerce, hatta milyonlarca bireyden oluşan devasa sürüler oluşturarak 'murmuration' adı verilen büyüleyici senkronize uçuş gösterileri yaparlar. Bu gösteriler, yırtıcılardan korunma mekanizması olarak kabul edilir.
• Kuzey Amerika'ya 19. yüzyılın sonlarında Shakespeare'in eserlerinde adı geçtiği için getirilmiş ve o zamandan beri istilacı bir tür haline gelmiştir.
• Sığırcıklar, tarım zararlılarını (böcekler, çekirgeler) tüketerek ekolojik fayda sağlarlar, ancak aynı zamanda meyve bahçelerinde de zararlı olabilirler.
• Yuva yapımında erkek sığırcıklar, dişiyi etkilemek için yuvaya taze çiçekler veya yeşil bitki parçaları getirebilirler.

Bilimsel sınıflandırma

Alem

Animalia

Şube

Chordata

Sınıf

Aves

Takım

Passeriformes

Aile

Sturnidae

Cins

Sturnus

Tür

Sturnus vulgaris

Sığırcık hakkında daha fazlası