Kızkuşu

Hakkında

Kızkuşu, Charadriidae familyasına ait orta büyüklükte, belirgin tepeli bir kıyı kuşudur. Parlak, metalik yeşil-siyah üst tüyleri ve beyaz alt tüyleri ile dikkat çeker. Özellikle üreme döneminde erkeklerin uzun, dik tepesi belirgindir. Tarım arazileri, otlaklar ve sulak alanlarda yaygın olarak bulunur. Uçuşu dalgalı ve akrobatiktir.

Boyut ve yaşam süresi

Uzunluk

28-31 cm

Kanat açıklığı

67-72 cm

Ağırlık

128-330 g

Yaşam süresi

Ortalama 5-10 yıl, maksimum 20 yıla kadar

Beslenme

Etçil (böcekler, solucanlar, salyangozlar)

Fiziksel özellikler

Tüyler

Üst kısımlar parlak, metalik yeşil-siyah (ışığa göre mor veya bronz parlayabilir), alt kısımlar beyazdır. Göğüs siyah, kuyruk altı pas rengidir. Kanat altları beyazdır. Başın yanları ve boğaz beyaz, tepe ve gaga dibinden gözün altına uzanan bir çizgi siyahtır.

Gaga şekli

Orta uzunlukta, ince, düz ve siyahtır.

Göz rengi

Koyu kahverengi.

Bacak rengi

Kısa, koyu pembe-kahverengi veya siyahımsı bacaklar.

Ayırt edici özellikler

En belirgin özelliği uzun, ince, geriye doğru kıvrık siyah tepesidir. Geniş, yuvarlak kanatları ve yavaş, dalgalı uçuşu da ayırt edicidir. Uçuşta kanatların üst yüzeyindeki siyah-beyaz kontrast belirgindir.

Genç birey görünümü

Genç kuşların tepesi daha kısadır ve üst tüyleri daha mat, kahverengimsi tonlardadır. Sırt tüylerinin kenarları açık renklidir, bu da onlara pullu bir görünüm verir. Boğaz ve göğüs daha az siyahtır, genellikle beyaz beneklidir.

Mevsimsel değişimler

Üreme döneminde (ilkbahar-yaz) erkeklerin tepesi daha uzun ve dik, boğaz ve göğüs siyahı daha belirgindir. Kışın (üreme dışı dönem) tepesi biraz kısalır, boğaz ve göğüs siyahı daha az belirginleşir, beyaz benekler görülebilir.

Cinsiyet farkı

Erkekler genellikle daha uzun ve daha belirgin bir tepeye sahiptir. Üreme döneminde erkeklerin boğaz ve göğüs kısmı daha koyu siyahtır. Dişilerin tepesi daha kısa ve boğazı daha az siyahtır, bazen beyaz benekli olabilir.

Nasıl tanımlanır

1. 1

   Tepe

   Başındaki uzun, ince, geriye doğru kıvrık siyah tepe en belirgin ayırt edici özelliğidir. Erkeklerde daha uzun ve diktir.

2. 2

   Tüy Rengi

   Üst kısımların parlak, metalik yeşil-siyah (ışığa göre mor veya bronz parlayabilir) ve alt kısımların beyaz olması, özellikle uçuşta kanat altlarının beyazlığı dikkat çekicidir.

3. 3

   Uçuş Şekli

   Yavaş, dalgalı ve akrobatik uçuşu, geniş, yuvarlak kanatları ile karakteristiktir. Kur uçuşları sırasında havada taklalar atabilir.

4. 4

   Çağrı

   Adını da aldığı 'pee-wit' veya 've-nit' şeklindeki tiz ve yankılı çağrısı, türü tanımak için önemli bir ipucudur.

5. 5

   Kuyruk Altı

   Kuyruk altının pas rengi olması, özellikle uçuşta veya kuş eğildiğinde görülebilir.

Habitat ve yayılış

Biyomlar

Ilıman otlaklar, tarım arazileri, sulak alanlar, bataklıklar, çayırlar, nehir kenarları.

Coğrafi yayılış

Avrupa ve Asya'nın ılıman bölgelerinde yayılış gösterir. Batı Avrupa'da yerleşik popülasyonlar bulunurken, doğu ve kuzey popülasyonları kışlamak için güneye göç eder. Türkiye'de hem üreyen hem de kışlayan bir türdür.

Yükseklik aralığı

Genellikle deniz seviyesinden ılımlı yüksekliklere kadar, tarım arazileri ve sulak alanların bulunduğu bölgelerde görülür.

Tercih ettiği ortamlar

Alçak bitki örtüsüne sahip açık alanlar, özellikle yeni sürülmüş tarlalar, otlaklar, çamurlu kıyılar ve sığ su birikintileri.

Davranış

Aktivite zamanı

Gündüzcül (diurnal) bir kuştur. Genellikle gün ışığında beslenir ve aktiftir.

Beslenme alışkanlıkları

Başlıca omurgasızlarla beslenir. Toprak solucanları, böcek larvaları, sümüklü böcekler ve diğer küçük omurgasızları genellikle toprağı gagasıyla yoklayarak veya yüzeyden toplayarak avlar. Bazen küçük tohumlar da tüketebilir.

Sosyal davranış

Üreme döneminde genellikle gevşek koloniler halinde ürerler. Üreme dışı dönemlerde büyük sürüler oluşturabilirler, bazen binlerce bireyden oluşan sürüler halinde beslenir ve tünelerler.

Uçuş şekli

Uçuşu yavaş, dalgalı ve akrobatiktir. Geniş, yuvarlak kanatlarını yavaşça çırparak uçar. Özellikle üreme döneminde erkekler, havada taklalar atarak ve keskin dönüşler yaparak gösterişli kur uçuşları sergiler.

Göç şekli

Kuzey ve doğu popülasyonları göçmendir, kışlamak için Batı ve Güney Avrupa ile Kuzey Afrika'ya göç ederler. Batı Avrupa'daki popülasyonlar genellikle yerleşiktir veya kısa mesafeli göçler yaparlar. Türkiye'de hem göçmen hem de yerleşik popülasyonları bulunur.

Bölgesellik

Üreme döneminde yuva çevresinde küçük bir bölgeyi savunurlar. Yırtıcılara karşı oldukça agresif olabilirler ve yavrularını korumak için dalışlar yaparak veya yüksek sesle bağırarak onları uzaklaştırmaya çalışırlar.

Üreme

Üreme mevsimi

Mart-Haziran ayları arasında.

Yuvalama alışkanlıkları

Yuva, genellikle açık arazide, kısa otların veya tarım bitkilerinin arasında, toprakta sığ bir çukurdur. Çukur, bitki parçaları, otlar ve bazen küçük taşlarla döşenir. Genellikle gevşek koloniler halinde yuva yaparlar.

Kuluçka büyüklüğü

Genellikle 4 yumurta.

Yumurta tanımı

Genellikle 4 adet, armut şeklinde, zeytin yeşili veya kahverengimsi zemin üzerine koyu kahverengi veya siyah benekli yumurtalar bırakırlar.

Kuluçka süresi

24-31 gün.

Yuvadan ayrılma süresi

Yavrular yaklaşık 35-40 gün sonra uçmaya başlar, ancak ebeveynleri tarafından birkaç hafta daha beslenirler.

Ebeveyn bakımı

Hem erkek hem de dişi kuluçkaya yatar ve yavruların bakımını üstlenir. Yavrular yumurtadan çıktıklarında tüylüdür (precocial) ve kısa sürede yuvadan ayrılıp kendi başlarına beslenmeye başlarlar, ancak ebeveynleri tarafından korunurlar.

Nerede bulunur

Saha ipuçları

1. Sabah Erken Saatler ve Akşamüstü. Bu saatlerde daha aktif beslenirler ve daha kolay gözlemlenebilirler.
2. Sürüleri Takip Edin. Kızkuşları genellikle sürüler halinde bulunur. Birkaçını gördüğünüzde, çevrede daha fazlasının olabileceğini unutmayın.
3. Çağrılarını Dinleyin. Ayırt edici 'pee-wit' çağrıları, kuşları görmeden önce yerlerini tespit etmenize yardımcı olabilir.
4. Tarlaları ve Çamurlu Alanları Gözlemleyin. Besin ararken genellikle bu tür alanlarda bulunurlar. Dürbünle geniş alanları taramak faydalı olacaktır.

Benzer türler

Hızlı bilgiler

Ayırt Edici Özellik:

Uzun, geriye kıvrık siyah tepe

Uçuş Şekli:

Dalgalı ve akrobatik

Beslenme:

Toprak solucanları ve böcekler

Habitat:

Açık tarım arazileri ve sulak alanlar

Koruma Durumu:

Neredeyse Tehdit Altında

İlginç bilgiler

• Kızkuşu, Hollanda'nın ulusal kuşudur ve 'kievit' olarak bilinir.
• Üreme döneminde erkekler, dişileri etkilemek için havada 'kelebek uçuşu' adı verilen gösterişli akrobatik hareketler yaparlar.
• Yavrularını yırtıcılardan korumak için sahte yaralı taklidi yaparak dikkatlerini dağıtabilirler.
• Kızkuşunun Latince adı 'Vanellus', kanatlarının uçuş sırasında çıkardığı 'van' sesinden türemiştir.

Bilimsel sınıflandırma

Alem

Animalia

Şube

Chordata

Sınıf

Aves

Takım

Charadriiformes

Aile

Charadriidae

Cins

Vanellus

Tür

Vanellus vanellus

Kızkuşu hakkında daha fazlası