Hoe herken je de Kemphaan

Om de Kemphaan (Calidris pugnax) correct te identificeren, controleer elk van deze kenmerken. Vogels kunnen lastig zijn: gedrag, leefgebied en roep bevestigen vaak wat een foto alleen niet kan.

Grootte in één oogopslag

Lengte

Mannetje: 29-32 cm (inclusief kraag), Vrouwtje: 22-26 cm

Spanwijdte

Mannetje: 58-64 cm, Vrouwtje: 48-52 cm

Gewicht

Mannetje: 100-250 g (gemiddeld 170 g), Vrouwtje: 70-150 g (gemiddeld 100 g)

Te controleren lichamelijke kenmerken

1. 1

   Verenkleed

   Algemene verenkleurigheid en patroon.

   Broedkleed mannetje: Zeer variabel, geen twee hanen zijn precies gelijk. Grote, opstaande kraag en oorpluimen in diverse kleuren (zwart, wit, bruin, rood, oranje, geel). Rug is vaak grijsbruin, borst en buik lichter. Broedkleed vrouwtje: Bruingevlekt met lichtere onderdelen, minder contrastrijk dan het mannetje. Nek en borst kunnen crème- of oranjebruin zijn. Buitenbroedkleed: Beide geslachten lijken op elkaar, overwegend grijsbruin van boven, wit van onderen. De borst kan een lichtgrijze waas hebben. Lichtere wenkbrauwstreep.

2. 2

   Snavelvorm

   Vorm en kleur van de snavel: een belangrijk veldkenmerk.

   Middellange, rechte snavel die aan de basis iets breder is, vaak donkerbruin tot zwart, soms met een lichtere basis. Bij broedende mannetjes kan de snavel een oranje tint krijgen.

3. 3

   Oogkleur

   Iriskleur en opvallende oogmarkeringen.

   Donkerbruin.

4. 4

   Pootkleur

   Kleur van poten en voeten.

   Broedende mannetjes: Vaak felgekleurd, variërend van geel, oranje, rood tot donkergroen of zwart. Vrouwtjes en niet-broedende vogels: Geelbruin, groenachtig of grijs.

5. 5

   Onderscheidende kenmerken

   Opvallende kenmerken die deze soort onderscheiden.

   Opvallendste kenmerk is de grote variatie in broedkleed bij mannetjes, inclusief de kraag en oorpluimen. Vrouwtjes en juvenielen zijn algemeen lichter en langwerpiger dan veel andere strandlopers, met een lichte wenkbrauwstreep en een ietwat afhangende 'buik'. In vlucht vallen de witte zijpanelen aan de staartbasis op.

6. 6

   Uiterlijk jongen

   Hoe jongen verschillen van volwassenen.

   Lijken op vrouwtjes in buitenbroedkleed, maar vaak warmer beige-bruin getint op de borst en flanken, met fijne schubpatronen op de rugveren. De poten zijn vaak geliger dan bij adulten.

7. 7

   Seizoensveranderingen

   Verenverandering tussen broedseizoen en daarbuiten.

   Broedkleed van maart tot juli, buitenbroedkleed (winterkleed) van augustus tot februari. Vooral bij mannetjes is de overgang van spectaculair broedkleed naar onopvallend winterkleed opvallend.

8. 8

   Geslachtsdimorfisme

   Verschillen tussen mannetjes en vrouwtjes.

   Extreem uitgesproken tijdens het broedseizoen. Mannetjes (hanen) zijn aanzienlijk groter en dragen een unieke, zeer variabele kraag en oorpluimen. Vrouwtjes (hennen) zijn aanzienlijk kleiner en minder opvallend gekleurd.

Belangrijkste veldkenmerken

• Vorm en Grootte. Relatief grote steltloper, langer en slanker dan veel andere strandlopers. Het langwerpige uiterlijk met een ietwat afhangende buik is typerend voor niet-broedende vogels.
• Broedkleed Mannetje. Onmiskenbaar door de spectaculaire, variabele gekleurde kraag en oorpluimen. Geen twee mannetjes zijn hetzelfde, wat zorgt voor een enorme variatie.
• Poten en Snavel. Middellange poten (vaak opvallend gekleurd bij broedende mannetjes) en een rechte, middellange snavel. Let op de kleur van de poten, die kan variëren van geel-oranje tot donkergroen of zwart.
• Vlucht. Witte zijpanelen aan de staartbasis (basis van de buitenste staartpennen) zijn een belangrijk kenmerk in vlucht, vooral bij onopvallend gekleurde juvenielen en wintervogels.
• Wenkbrauwstreep. Een duidelijke lichte wenkbrauwstreep is, vooral buiten de broedtijd, een goed kenmerk om de Kemphaan te onderscheiden.

Ontdek de Kemphaan